Жоахим Барранд: Геолог, палеонтолог және инженердің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Геолог, палеонтолог және инженер Жоахим Барранде (11 тамыз 1799 – 5 қазан 1883) – француз геологы және палеонтологы.

Мансап

Барранде Францияның Верхняя Луара департаментіндегі Сагу қаласында дүниеге келді және Париждегі Политехникалық мектепте (École Polytechnique) және Көпірлер мен жолдар ұлттық мектебінде (École Nationale des Ponts et Chaussées) білім алды. Ол инженерлік білім алғанымен, алғашқы қызметі Карл X-тің немересі, Бордо герцогінің (кейін Шамбор графы) тәрбиешісі болу болды. 1830 жылы король тақтан бас тарғанда Барранде корольдік отбасы мүшелерін Англия мен Шотландияға, содан кейін Прагаға ертіп барды. 1831 жылы осы қалаға қоныс аударған ол инженерлік жұмыстармен айналысты, бірақ оның назары Богемияның төменгі палеозойлық тау жыныстарынан табылған қазбаларға ауды. 1839 жылы Мурчисонның «Силур жүйесі» атты еңбегі жарық көргеннен кейін Барранде Богемиядағы осыған баламалы қабаттарды жүйелі түрде зерттеуге кірісті. Он жыл бойы (1840–1850) ол осы тау жыныстарын жан-жақты зерттеді, қазбаларды жинау үшін жұмысшыларды жалдады, нәтижесінде 3500-нен астам граптолиттер, брахиоподалар, моллюскалар, трилобиттер және балықтар түрлерін тапты. Оның маңызды еңбегінің бірінші томы «Силур жүйесі. Богемия орталығы» (Système silurien du centre de la Bohême) 1852 жылы жарық көрді (онда трилобиттер, соның ішінде ол жеке сипаттаған Deiphon сияқты бірнеше туыстар қарастырылған); сол жылдан бастап 1881 жылға дейін ол мәтін мен суреттері бар жиырма бір том шығарды. Оның қайтыс болғаннан кейін 1887 және 1894 жылдары тағы екі том жарық көрді. Бұл жұмыстарға шамамен 10 000 фунт стерлинг жұмсалғаны естілді. Одан өзге ол көптеген жеке мақалалар жариялады. Оның маңызды зерттеулерін ескере отырып, 1857 жылы Лондон геологиялық қоғамы оған Волластон медалін табыс етті. 1862 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1870 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1875 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Барранде 1883 жылғы 5 қазанда Фрохсдорф қаласында қайтыс болды. Оның кең жинағы оның өсиеті бойынша Прагадағы Ұлттық мұражайда сақталады. 1884 жылы Прагадағы Барранде жартастарына ғалымның құрметіне атау берілді және жартастарға Барранде есімі жазылған үлкен тақта орнатылды. 1928 жылғы 24 ақпанда Праганың Барранов ауданы оның есімімен аталды.

Barrande was born at Saugues, Haute Loire, and educated in the École Polytechnique and École Nationale des Ponts et Chaussées at Paris. Although he had received the training of an engineer, his first appointment was that of tutor to the duc de Bordeaux (afterwards known as the comte de Chambord), grandson of Charles X, and when the king abdicated in 1830, Barrande accompanied the royal exiles to England and Scotland, and afterwards to Prague. Settling in that city in 1831, he became occupied in engineering works, and his attention was then attracted to the fossils from the Lower Palaeozoic rocks of Bohemia. The publication in 1839 of Murchison's Silurian System incited Barrande to carry on systematic researches on the equivalent strata in Bohemia. For ten years (1840–1850) he made a detailed study of these rocks, engaging workmen specially to collect fossils, and in this way he obtained upwards of 3500 species of graptolites, brachiopoda, mollusca, trilobites and fishes. The first volume of his great work, Système silurien du centre de la Bohême (dealing with trilobites, several genera, including Deiphon, which he personally described), appeared in 1852; and from that date until 1881, he issued twenty one quarto volumes of text and plates. Two other volumes were issued after his death in 1887 and 1894. It is estimated that he spent nearly £10,000 on these works. In addition he published a large number of separate papers. In recognition of his important researches the Geological Society of London in 1857 awarded to him the Wollaston medal. In 1862, he was elected as a member to the American Philosophical Society. In 1870, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. He was elected a Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences in 1875. Barrande died at Frohsdorf on 5 October 1883. His extensive collection has been stored in National Museum in Prague on grounds of his testament. In 1884 the Barrande Rocks in Prague was named in honor of the scientist and massive plaque with Barrande's name was added at the rocks. On 24 February 1928, a district of Prague, Barrandov, was named after him.

Эволюцияға қарсылық

Барранде апаттар теориясының (Жорж Кувье үйреткендей) жақтаушысы болды. Кейін ол Чарльз Дарвиннің эволюция теориясына қарсылық танытты. Ол түрлердің өзгеруін қабылдамады. Ол сондай-ақ, өзінің «колониялар» теориясын қорғауға арналған бес томдық кітап жазды, онда бір қабатқа тән қазбалардың, екінші қабатқа тән қазбалармен араласу себебі тектоникалық емес деп есептеді. Ол осы колонияларға ғылыми қарсыластарының есімдерін қоюға бейімділік танытты. Оның эволюцияға қарсы көзқарастарын геолог Генри Хикс сынға алды, ол былай деді: «Барранде эволюция теориясына белді қарсылас ретінде танымал, және күмәнсіз, осы қатайған көзқарасы оған көптеген фактілерді көруге және қабылдауға кедергі келтірді, әйтпесе, осыншалықты ұқыпты және байқағыш ғалым үшін олар оның мызғымас пікірлерімен үйлеспейтін болар еді».