Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс геологы және минералогы, американдық дерматолог Карл Фридрих Кристиан Мохс (; 29 қаңтар 1773 – 29 қыркүйек 1839) – неміс химигі және минералогы. Ол минералдардың қаттылығын өлшеуге арналған Мосс шкаласын жасаған. Мохс Кристиан Сэмюэл Вайстан тәуелсіз кристалл жүйелеріндегі кристалл түрлерінің жіктемесін де енгізді.
German geologist and mineralogist
the American dermatologist
Carl Friedrich Christian Mohs (; 29 January 1773 – 29 September 1839) was a German chemist and mineralogist. He was the creator of the Mohs scale of mineral hardness. Mohs also introduced a classification of the crystal forms in crystal systems independently of Christian Samuel Weiss.
Ерте өмір
Мохс Германияның Гарц тауларындағы Гернродеде дүниеге келген. Ол кішкентай кезінен ғылымға қызығушылық танытты және Галле университетіне түсу алдында жеке білім алды.
Mohs was born in Gernrode, in the Harz mountains, Germany. He showed an interest in science at an early age and received private education before entering the University of Halle.
Білім
Мосс Галле университетінде химия, математика және физика пәндерін оқыды. 1798 жылы ол Саксониядағы Фрайберг Тау-кен академиясына Авраам Готлоб Вернердің шәкірті болып қабылданды.
Mohs studied chemistry, mathematics and physics at the University of Halle. In 1798 he joined the Mining Academy in Freiberg, Saxony, being a student of Abraham Gottlob Werner.
Мансап
1801 жылы кен орнында бригадир болып жұмыс істегеннен кейін Мосс 1802 жылы Австрияға көшіп барды, онда ол банкир Дж. Ф. ван дер Нюльдің жеке жинағындағы минералдарды анықтаумен айналысты. Мосс бұл жинақты сипаттады, және каталог басылып жарияланды. 1812 жылы ол Грацқа көшіп барды, онда герцог Иоганнның жаңадан құрылған мұражайы мен ғылым академиясында жұмыс істеді, кейіннен ол Жоаннеум мен Грац технологиялық университетіне бөлінді. 1818 жылы Мосс Фрайберг тау-кен академиясының бұрынғы профессоры А. Г. Вернердің қайтыс болғаннан кейін орнын иеленді. 1826 жылы Мосс Вена университетінде минералогия профессоры болды. 1835 жылы Мосс қызметтен кетті. Ол Берграт қызметіне тағайындалды, яғни тау-кен ісі жөніндегі император кеңесшісі болды, өз ведомствосының бұйрығымен тау-кен жөніндегі нұсқаулық жариялады және Венада тау-кен музейін құру жұмысын жүзеге асыруға жіберілді.
After acquiring the job of a foreman at a mine in 1801, Mohs relocated in 1802 to Austria, where he was employed in trying to identify the minerals in a private collection of the banker J. F. van der Nüll. Mohs described this collection, and a catalogue was printed and published. In 1812 he relocated to Graz where he was employed by Archduke Johann in his newly established museum and academy of science, which was divided subsequently into the Joanneum and the Graz University of Technology. In 1818 Mohs was appointed successor of his former professor at the Freiberg Mining Academy, A. G. Werner, who died in 1817. In 1826 Mohs became full professor of mineralogy at the University of Vienna. In 1835 Mohs resigned. He became Bergrat which meant being an imperial counselor in charge of mining affairs, published by orders from his department an instruction on mining, and was commissioned with the establishment of a montanistic museum in Vienna.
Минералдық қасиеттері
Осы тапсырманың бір бөлігі ретінде ол минералдарды дәстүрлі түрде қабылданған химиялық құрамына емес, физикалық қасиеттеріне сәйкес жіктеуге кірісті. Физикалық қасиеттерге назар аудару бұл тәсіл сол кездегі басым химиялық жіктеу жүйесімен келіспеді. Дегенмен, Теофраст пен Плиний Ескісі ежелгі заманда белгілі болған минералдардың, соның ішінде алмаз бен кварцтың салыстырмалы қаттылығын салыстырған. Олар алмаздың кварцты сызып тастайтынын білгендіктен, алмаз одан қатты екенін көрсетті. Бұл Мосс жасаған қаттылық шкаласының бастауы болды. Ең қатты минерал – алмазқа 10, ал тальк сияқты жұмсақ минералдарға 1 сан берілді. Басқа минералдарға олардың шкаладағы басқа минералды сызып тастау қабілетіне қарай аралық сандар тағайындалды. Осылайша, гипс 2 санымен бағаланды, себебі ол тальк кристалдарын сызып тастайды, ал кальцит 3 санымен бағаланды, себебі ол гипсті сызып тастайды. Минералдар қазір химиялық қасиеттері бойынша да жіктеледі, бірақ физикалық қасиеттері далалық зерттеулер үшін де пайдалы. 1812 жылы Мосс Грацта профессор болды. 1818 жылы Мосс Фрайбергтегі туған оқу орнында профессор болып тағайындалды. 1826 жылы Мосс Венада профессор болды.
As part of this task, he started classifying minerals by their physical characteristics, instead of their chemical composition, as had been done traditionally. This emphasis on physical characteristics was at odds with the prevailing chemical systematics. However, both Theophrastus and Pliny the Elder had compared the relative hardness of minerals known to them during ancient times, including diamond and quartz. They knew that diamond could scratch quartz, so showing it to be harder. This became the basis of the hardness scale developed by Mohs. The hardest mineral, diamond, was given a value of 10 and softer minerals such as talc were given the value of 1. Other minerals were given values intermediate, depending on their ability to scratch another mineral in the scale. Thus gypsum was given the value 2 because it will scratch talc crystals, and calcite the value 3 because it will scratch gypsum. Minerals are also now classified by chemical characteristics, but the physical properties are still useful for field examination. In 1812, Mohs became a professor in Graz. In 1818, Mohs was appointed professor at his alma mater in Freiberg. In 1826, Mohs was a professor in Vienna.
Жеке өмір
1816 жылы Мосс Венаға қоныстанды. 1818 жылы Мосс Саксонияның Фрайберг қаласына көшті. Мосс 1839 жылы Италияның Агордо қаласына сапар барысында 66 жасында қайтыс болды.
In 1816, Mohs settled in Vienna. In 1818, Mohs relocated to Freiberg, Saxony. Mohs died during a journey to Agordo, Italy in 1839, at the age of 66.