В.П. Кёппен: Географ, метеоролог және климатты жіктеу жүйесінің авторы
Wladimir Köppen
Владимир Кёппен: неміс-орыс метеорологы, климаттар жүйесін жасаған ғалым. Биографиясы, ғылыми еңбектері мен аэрология ғылымын қалыптастыруы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Орыс-неміс метеорологы (1846–1940)
Russian–German meteorologist (1846–1940)
Владимир Петрович Кёппен (25 қыркүйек 1846 – 22 маусым 1940) – орыс-неміс географы, метеорологы, климаттанушы және ботанигі. Санкт-Петербургте оқығаннан кейін өмірінің көп бөлігін және кәсіби қызметін Германия мен Австрияда өткізді. Оның ғылымға ең маңызды үлесі – кейбір өзгертулермен бүгінге дейін жиі қолданылатын Кёппен климаттық жіктеу жүйесін жасауы. Кёппен ғылымның бірнеше саласына маңызды үлес қосты және жоғарғы қабаттағы ауа/атмосфераны өлшеу ғылымына аэрология деген ат берді.
Wladimir Petrovich Köppen ('/k//ɜː//p//ən/ KURpən; ; Влади́мир Петро́вич Кёппен, ; 25 September 1846 – 22 June 1940) was a Russian–German geographer, meteorologist, climatologist and botanist. After studies in St. Petersburg, he spent the bulk of his life and professional career in Germany and Austria. His most notable contribution to science was the development of the Köppen climate classification system, which, with some modifications, is still commonly used. Köppen made significant contributions to several branches of science, and coined the name aerology for the science of measuring the upper air/atmosphere.
Өмірбаян және білім
Владимир Кёппен Санкт-Петербургте дүниеге келді. Ол 20 жасқа дейін сонда тұрды. Кёппен Австрияның Грац қаласында қайтыс болды. Кёппеннің әкесі император Екатерина II санитарияны жақсарту үшін Ресейге шақырған неміс дәрігерлерінің бірі болды, кейін патшаның жеке дәрігері қызметін атқарды. Оның ұлы, Владимирдің әкесі, Петер фон Кёппен (1793–1864) – ежелгі Ресей мәдениеттерін зерткен белгілі географ, тарихшы және этнограф, сондай-ақ Батыс Еуропа славистері мен ресейлік ғалымдар арасындағы ғылыми алмастың маңызды ықпал етушісі болды. 1872 және 1873 жылдары Кёппен Ресей метеорологиялық қызметінде көмекші болып жұмыс істеді, онда ол күнделікті синоптикалық ауа райы картасын дайындауға көмектесті. 1875 жылы ол Германияға оралып, Гамбургте орналасқан неміс теңіз обсерваториясының (Deutsche Seewarte) Теңіз метеорологиясы бөлімінің бастығы болды. Ол Германияның солтүстік-батыс бөлігі мен оған жақын теңіз аймақтары үшін ауа райын болжау қызметін ұйымдастыруға жауапты болды. Төрт жыл қызметтен кейін ол негізгі зерттеулерге көшуге мүмкіндік алып, метеорологиялық кеңседен кетті. Кёппен климатты жүйелі түрде зерттеуді бастады және атмосфераның жоғарғы қабаттарынан дерек алу үшін аэростаттармен тәжірибелер жасады. 1884 жылы ол маусымдық температура ауқымдарын көрсететін климаттық аймақтар картасының алғашқы нұсқасын жариялады. Бұл 1900 жыл шамасында Кёппеннің климаттық жіктеу жүйесін жасауына әкелді, ол өмірінің соңына дейін оны жетілдіріп отырды. Оның жүйесінің толық нұсқасы алғаш рет 1918 жылы жарық көрді, ал бірнеше түзетулерден кейін соңғы нұсқасы 1936 жылы жарияланды. Ол түрлі климат түрлерін сипаттағаннан басқа, палеоклиматологиямен да таныс болды. 1924 жылы ол және оның күйеу баласы Альфред Вегенер «Геологиялық өткеннің климаты» (Die Klimate der Geologischen Vorzeit) атты мақала жариялады, бұл Миланковичтің мұз дәуірлері туралы теориясын қолдауға маңызды үлес қосты. Сонымен қатар, 1911 жылы ол өте танымал болған «Атмосфера термодинамикасы» атты оқулығын жазды. Өмірінің соңында Кёппен неміс климатологы Рудольф Гейгермен бірлесіп, бес томдық «Климатология нұсқаулығы» (Handbuch der Klimatologie) еңбегін жасады. Бұл еңбек толыққанды аяқталмады, бірақ бірнеше бөлімдері, олардың үшеуі Кёппеннің қатысуымен жарық көрді. 1940 жылы Кёппен қайтыс болғаннан кейін Гейгер климаттық жіктеу жүйесін жетілдіру жұмысын жалғастырды. Кёппен өте табысты ғалым болды, 500-ден астам мақала жазды және өмірі бойы зияткерлік қызығушылығын және кең қызығу салаларын сақтап қалды. 1890 жылы ол алғашқы бұлт атласын жасады. Ғылыми ізденістермен қатар, ол әлеуметтік мәселелерге де белсенді қатысты, жерді пайдалану, мектеп реформасы және мұқтаж адамдардың тамақтануы сияқты мәселелерге көп уақыт пен күш жұмсады. Ол әлемдік бейбітшілік үшін эсперанто тілін қолдануды ынталандырды және өзінің бірнеше еңбектерін эсперанто тіліне аударды. Оның Мари есімді әйелі және Else қызы бар бес баласы болды. 1888 жылы Маридің әпкесі Софи және оның балалары Кёппендердің үйіне көшіп келді.
Wladimir Köppen was born in St. Petersburg, Russia. He lived there until he was 20 years old. He died in Graz, Austria. Köppen's grandfather was one of several German doctors invited to Russia by Empress Catherine II to improve sanitation and was later personal physician to the tsar. His son, Wladimir's father, Peter von Köppen (1793–1864), was a noted geographer, historian and ethnographer of ancient Russian cultures and an important contributor to intellectual exchanges between western European slavists and Russian scientists. Between 1872 and 1873 Köppen was employed in the Russian meteorological service as an assistant where he helped prepare the daily synoptic weather map. In 1875, he moved back to Germany and became the chief of the new Division of Marine Meteorology at the German naval observatory (Deutsche Seewarte) based in Hamburg. There, he was responsible for establishing a weather forecasting service for the northwestern part of Germany and the adjacent sea areas. After four years of service, he was able to move on to his primary interest of fundamental research, and left the meteorological office. Köppen began a systematic study of the climate and also experimented with balloons to obtain data from upper layers of the atmosphere. In 1884, he published the first version of his map of climatic zones in which the seasonal temperature ranges were plotted. It led to the development of the Köppen climate classification system around 1900, which he kept improving for the rest of his life. The full version of his system appeared first in 1918; after several modifications, the final version was published in 1936. Apart from the description of various climate types, he was acquainted with paleoclimatology as well. In 1924, he and his son in law Alfred Wegener published a paper called Die Klimate der Geologischen Vorzeit (The climates of the geological past) providing crucial support to the Milanković theory on ice ages. Also, in 1911 he co wrote The Thermodynamics of the Atmosphere, a textbook that became very popular. Towards the end of his life, Köppen cooperated with the German climatologist Rudolf Geiger to produce a five volume work, Handbuch der Klimatologie (Handbook of Climatology). It was never completed, but several parts, three of them by Köppen, were published. After Köppen's death in 1940, Geiger continued to work on modifications to the climate classification system. Köppen was a prolific scientist, producing more than 500 papers, and he retained his intellectual curiosity and wide range of interests throughout his life. In 1890, he co authored the first cloud atlas. Alongside scientific pursuits, he was actively involved in social questions, devoting much time and energy to such problems of land use and school reform and nutrition for the underprivileged. He was a strong advocate for the use of Esperanto in the cause of world peace, translating several of his publications into Esperanto. He had a wife, Marie, and five children including daughter Else. Marie's sister Sophie and her children moved in with the Köppens in 1888.