Кіріспе

Шағын бюджеттік комикстер

Миникомикс – автордың өзі жариялаған комикс кітабы, көбінесе фотокөшірмеленген және тігілген немесе қолмен жасалған мұқабамен шығарылады. Ұлыбритания мен Еуропада «шағын баспа комиксі» термині миникомикске тең келеді, ол A6 (105 мм × 148 мм) немесе одан кіші өлшемді басылымдар үшін қолданылады. Миникомикстер, кейде «пепелді көшірмелер» деп те аталады, кейде «зин комикстері» деп аталады, өте аз бюджетпен өз комикстерін жасағысы келетіндер үшін қолжетімді, негізінен бейресми тарату арқылы таратылады. Джессика Абель, Джули Дусет және Адриан Томин сияқты көптеген суретшілер осылай мансаптарын бастап, кейін дәстүрлі баспа саласына көшкен, ал Мэтт Фейзелл және Джон Порчеллино сияқты танымал суретшілер миникомикстерді негізгі өндіріс құралы ретінде жариялауды жалғастыруда.

Шолу

"Миникомикс" термині бастапқыда АҚШ-та қолданылған және тарихы біршама күрделі. Алғашқыда ол тек өлшемді білдірген: дайджест комиксінің ені 5,5 дюйм, биіктігі 8,5 дюйм болса, миникомикс 5,5 дюйм ені мен 4,25 дюйм биіктігінде болған. Қазіргі уақытта миникомикс үшін белгілі бір стандартты формат жоқ. Пошта маркасының мөлшерінен бастап, қалыпты комикс кітабының өлшеміне дейінгі кез келген нәрсе миникомикс деп есептелуі мүмкін. "Миникомикс" термині енді форматқа емес, басылымның қолмен жасалған, ресми емес сипатына баса назар аударады, яғни көбірек жалпылама мағынада қолданылады. Осы кең анықтама бойынша, төрт бөлікке бүктелген бір фотокөшірме беті де миникомикс болып саналады, сонымен қатар қалың дайджест комиксі немесе тіпті үлкен, күрделі және салыстырмалы түрде қымбат фотокөшірме кітапша да миникомикс бола береді. Тіпті кейбір кәсіби басылған және тілген кітапшалар да, егер оларды суретші шығарса және миникомикс орындарында сатса, миникомикс деп аталады, бірақ мұндай қолданыс әлі де даулы. Көптеген миникомикстер эстетикалық себептермен стандартты емес комикс кітаптарының өлшемдерін таңдайды немесе көрініс үшін графикалық дизайн мен кітап басудың әртүрлі тәсілдерімен байланысты болады. Осы жиі кездесетін өлшемдердің көпшілігі стандартты кеңсе құралдарын пайдаланатын суретшілерге ыңғайлы: АҚШ стандартындағы хат парағын жартысына бүктеу дайджест жасауға, ал төрт бөлікке бүктеу миникомикс жасауға мүмкіндік береді. Бұл комикстер көбінесе фотокөшірмеленеді, бірақ кейбіреулері офсеттік баспа арқылы үлкен көлемде шығарылады. Солтүстік Америкада, Ұлыбританияда және Малайзияда миникомикстерді дәстүрлі "тікелей нарықтағы" комикс дүкендерінде кездестіру сирек; оларды суретшілер кітап жәрмеңкелерінде немесе пошта арқылы тікелей сатады, веб-сайттардан тапсырыс беруге болады немесе кішкентай кітап дүкендері мен дистрибьюторлар арқылы таратады. Өндіріс және тарату мәселелері, аудиториясы тұрғысынан қарағанда, жоғарыда аталған барлық өлшемдер мен түрлеріндегі миникомикстердің бірімен-бірі және зиндермен дәстүрлі басылған комикстерге қарағанда ортақ сипаттары көп. Еуропада көптеген мамандандырылған комикс дүкендерінде өзін-өзі басып шығарған кішкентай кітаптарға арналған арнайы бұрыш бар. Ангулемдегі комикс фестивальдерінде кішкентай кітаптар сатылатын үлкен базарлар ұйымдастырылады. Кітаптардың көпшілігі арзанға түсіп, шешілген тиражбен басылғандықтан, коллекционерлердің назарына ілігеді. Миникомикстер көбінесе редакциялық бақылаудан өтетін болмайды, сондықтан мазмұны мен сапасы да әртүрлі болады. Көптеген миникомикс авторлары комикстерінен көп пайда табуды немесе тіпті шығындарын ақтауды күтпейді.

Тарих

Ең алғашқы және ең танымал комикстер мини және дайджест форматтарында – миникомикс терминінен бұрын, тіпті стандартты комикс кітап форматынан да ертерек – 1920 жылдардың анонимді және эротикалық Тихуана библиялары болды. Гари Арлингтон басқарған «Сан-Франциско комикс кітап компаниясы» 1968–1976 жылдар аралығында көптеген миникомикстерді, соның ішінде Арт Шпигельман мен Билл Гриффиттің миникомикстерін жариялады. 1968 жылы Карл Гаффорд «Blue Plaque Publications» құрды, ол алғашқы миникомикс кооперативі, шағын тиражды комикстер жасаушылардың кооперативі, шағын баспа комикстері мен фанзиндерді саудалап, насихаттады. 1970 жылдардың басында кеңінен таралған Джек Т. Чиктің «Chick tracts» комикстері де мини форматты қолданды, бірақ олар әдетте миникомикстер саналмайды. 1970 және 1980 жылдардың басында Клей Гирдестің «Comix World» баспасы көптеген танымал миникомикстерді жариялады, ал Арти Ромероның «Everyman Studios» толық түсті мұқабалары бар ондаған комикс шығарды. «Everyman Comics» шағын сериясына Ромеро, Хант Эмерсон, Ларри Риппи, Джим Сиергей, Боб Конвей, Гэри Уитни, Боб Войтко, Дж. Майкл Леонард және Джон Адамстың жеке комикстері, сондай-ақ тақырыптық антологиялық миникомикстер кірді. Осы баспалардың бірнеше миникомикстері «Fantagraphics» баспасының «1980 жылдардың жерасты миникомикстері» жинағында толыққанды қайта басылды. Мэтт Фиазеллдің 1980 жылы бастаған танымал «Cynicalman» миникомикстері АҚШ хат парағын төрт бөлікке бүктеу форматын пайдаланды; бұл Альфред Хуэтенің жүлделі «DADA mini» комиксінде де қолданылған формат. 1980 жылдары көптеген миникомикстерді жер асты және баламалы басылымдарда жұмыс таба алмаған суретшілер жасады, олар жер асты комикс сахнасының ықпалында болды. Майкл Доуэрстің «Starhead Comix» баспасы 1980 жылдардың екінші жартысында көптеген миникомикстерді жариялады, содан кейін компания дәстүрлі комикс кітаптарын басып шығаруға және таратуға көшті. Джон Порчеллиноның «King Cat Comics» комиксі, алғаш рет 1989 жылдың мамырында жарық көрген және әлі де жарық көріп жатқан, ең танымал және ұзақ жылдар бойы шығарылып келе жатқан миникомикстердің бірі. 1989 және 1990 жылдары Роджер Мэй сол жылдардағы Сан-Диего комикс конвенцияларында жасалған жұмыстардан жасалған миникомикстерді жариялады. Біріншісі, «Ашық маусым: миникомикс» деп аталды, оған Хайме Эрнандес, Серджо Арагонес, Гай Колвелл, Эдди Кэмпбелл, Брайан Талбот, Вал Майерик, Скотт Шоу, Говард Крус, Анжела Бокадж, Стивен Биссетт, Марио Эрнандес, Ларри Мардер, Мэри Флинер, Дэвид А. Черри, Джошуа Куагмайр, Клейтон Мур, Фиби Глоекнер, Стив Лафлер, Терри Битти, Уильям Стоут, Дж. Р. Уильямс, Рик Гири және Пол Мавридестің жұмыстары енді. 1990 жылғы конвенцияда жасалған екінші саны «Graphic Babylon: San Diego Comic Con Minicomix 1990» деп аталды. Барлық жұлдыздар қатарында Роберт Уильямс, Орз, Мэри Флинер, Мерси Ван Влак, Боб Берден, Л. Лоис Бухалис, Гай Колвелл, Серджо Арагонес, Анжела Бокадж, Ларри Мардер, Чак Остин, Терри Лабан, Ларри Тодд, Марк Боде, Рэй Зона, Ларри Уэлц, Скотт Шоу, Майкл Т. Гилберт, Рик Гири, Фил Фоглио, Уэйно, Дж. Р. Уильямс және Дэн О’Нилл болды. 1990 жылдары, World Wide Web кеңінен қолданылғанға дейін, миникомикстер Factsheet Five сияқты басылымдардың көмегімен баламалы суретшілер үшін өзін-өзі таратудың танымал түріне айналды. Джессика Абельдің «Artbabe», Джули Дуцеттің «Dirty Plotte» және Адриан Томиннің «Optic Nerve» сияқты комикс сериялары заңды баспагерлер қабылдамас бұрын өзін-өзі жариялаған миникомикстер ретінде басталды. 1993 жылы Рик Брэдфорд (1985 жылдан бері миникомикс сахнасында қатысқан) басқа шағын басылымдарды, соның ішінде миникомикстерді қарастыратын «Poopsheet» журналын жариялай бастады. «Poopsheet» ақырында веб-сайтқа айналды және қазір «The Poopsheet Foundation» деп аталады, ол миникомикстер тарихын мұрағаттауға арналған. «Ең үздік миникомик үшін Ignatz» сыйлығы 1997 жылдан бері жыл сайын «Small Press Expo» фестивалінде табыс етіледі. 2003 жылы суретшілер Энди Хартцелл мен Джесси Реклау «Global Hobo Distro» дистрибьюторлық компаниясын құрды, ол қолмен жасалған және табу қиын комикстерге арналған, сондай-ақ «Last Gasp» компаниясымен серіктестікке ие.