Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аризона штатының Тусон қаласындағы обсерватория (АҚШ)
Observatory in Tucson, Arizona (US)
Стюард обсерваториясы – Аризона университетінің астрономия факультетінің ғылыми-зерттеу бөлімшесі. Оның кеңселері Аризона университетінің Тусон қаласындағы (Америка Құрама Штаттары) кампусында орналасқан. 1916 жылы құрылған, алғашқы телескоп пен ғимарат 1923 жылғы 23 сәуірде ресми түрде ашылды. Қазір ол Аризонадағы бес тау маңындағы телескоптарда жұмыс істейді немесе олармен серіктес, сондай-ақ Нью-Мексикода, Гавайиде және Чилиде де телескоптар бар. Ол үш әртүрлі ғарыш телескобы және көптеген жердегі телескоптар үшін құрал-жабдықтармен қамтамасыз етті. Стюард сонымен қатар 21-шы ғасырдың басында салынған телескоптарда қолданылатын өте үлкен негізгі айналарды құюға және өңдеуге қабілетті әлемдегі сирек кездесетін мекемелердің біріне ие.
Steward Observatory is the research arm of the Department of Astronomy at the University of Arizona (UArizona). Its offices are located on the UArizona campus in Tucson, Arizona (US). Established in 1916, the first telescope and building were formally dedicated on April 23, 1923. It now operates, or is a partner in telescopes at five mountain top locations in Arizona, one in New Mexico, one in Hawaii, and one in Chile. It has provided instruments for three different space telescopes and numerous terrestrial ones. Steward also has one of the few facilities in the world that can cast and figure the very large primary mirrors used in telescopes built in the early 21st century.
Тарих
Стюард обсерваториясының құрылуы американдық астроном және дендрохронолог Эндрю Элликот Дугластың еңбегіне байланысты. 1906 жылы Дуглас Аризона университетінің физика және география кафедрасының ассистент-профессоры қызметіне қабылданды. Тусонға келгеннен кейін Дуглас бірден Гарвард колледжінің обсерваториясынан алынған 8 дюймдік рефрактор телескопын пайдаланып астрономиялық зерттеулер бағдарламасын құрды және Тусон қаласында ірі зерттеу класындағы телескоп салу үшін қаржы табуға белсенді түрде кірісті. Келесі 10 жыл ішінде Дугластың Университеттен және Аризона аумақтық (кейін штаттық) заң шығарушы органдарынан қаржыландыру алуға жасаған барлық әрекеттері сәтсіз аяқталды. Осы кезеңде Дуглас Аризона университетінде Физика және астрономия кафедрасының меңгерушісі, уақытша президент және, ақырында, Гуманитарлық ғылымдар, өнер және ғылым колледжінің деканы болып қызмет етті. Содан кейін 1916 жылдың 18 қазанында Университет президенті Руфус Б. фон КлейнСмид университетке анонимді донордың үлкен телескоп сатып алу үшін 60 000 доллар сыйға бергенін хабарлады. Кейіннен бұл донордың Аризона штатының Оракл қаласының тұрғыны, әйел Лавиния Стюард екені белгілі болды. М. Стюард астрономияға қызығушылық танытқан және қайтыс болған күйеуі Генри Стюардты еске алуды қалаған бай жесір еді. Дуглас Стюардтың сыйлығын пайдаланып, 36 дюймдік диаметрлі Ньютондық рефлектор телескоп салуды жоспарлады. Телескопты жасауға Огайо штатының Кливленд қаласындағы Warner & Swasey компаниясымен келісім шарт жасалды, бірақ АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы келісім шартты кейінге шегерді, себебі Warner & Swasey компаниясының соғысқа қатысты келісім шарттары басымдыққа ие болды. Бұл жағдай осы уақытқа дейін ірі телескоп айналарын жасау тәжірибесі Еуропада болғандықтан одан әрі ушықты. Соғыс кезінде еуропалық компаниямен келісім шарт жасау мүмкін болмады. Сондықтан Дуглас осы салада тәжірибе жинауға дайын америкалық шыны компаниясын табуға мәжбүр болды. Бірнеше сәтсіз құюдан кейін Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Spencer Lens Co. компаниясы Стюард телескопы үшін 36 дюймдік айна жасады. Соңында, сіздерге одан да жалпы көзқарас ұсынып, аяқтағым келеді. Бұл құрылым ғылыми зерттеулерге арналады. Ғылыми зерттеулер – бұл ірі масштабтағы кәсіби көрегендік. Бұл – қажеттілік тумай тұрып алынған білім. Білім – күш, бірақ білім саласындағы қандай фактінің күш беретінін біз біле алмаймыз, сондықтан біз білімді өзі үшін дамытамыз, қандай да бір әрекет немесе оқыту барлық еңбекті ақтайды деп сенеміз. Меніңше, бұл білім берудің мәні, егер ол қатаң кәсіби білім беруден өзгеше болса. Студент көптеген фактілерді біледі және көп оқытылады. Ол өзіне қандай фактінің және қандай оқытудың аса пайдалы болатынын шамалы ғана көре алады, бірақ оның білімінің кейбір ерекше бөлігі оның бойына сіңіп, өсіп, оған және оның достарына жұмсалған барлық еңбекті ақтайды. Ғылыми-зерттеу институттары да осыған ұқсас. Осы обсерваторияда адамзаттың білімінің астрономиялық бағытта алға жылжытылатынына шын жүректен үміттенемін және сенемін. Астрономия – бұл біздің ежелгі ата-бабаларымыз мыңдаған жылдар бұрын уақытты өлшеу үшін дамытқан алғашқы ғылым. Сол функцияны атқарып, ол адамзат тарихында үлкен рөл атқарды, ал бүгін ол бізге ғаламымыздың өлшемдері туралы мәңгілік керемет деректерді айтып отыр; мүмкін, ертең ол бізге болашақтағы климаттық жағдайларды болжауға көмектеседі.
Steward Observatory owes its existence to the efforts of American astronomer and dendrochronologist Andrew Ellicott Douglass. In 1906, Douglass accepted a position as Assistant Professor of Physics and Geography at the University of Arizona in Tucson, Arizona. Almost immediately upon his arrival in Tucson, Douglass established astronomical research programs using an 8 inch refracting telescope on loan from the Harvard College Observatory and actively began to pursue funding to construct a large research class telescope in Tucson. Over the next 10 years, all of Douglass’ efforts to secure funding from the University and the Arizona Territorial (and later State) Legislatures ended in failure. During this time period, Douglass served UArizona as Head of the Dept. of Physics and Astronomy, Interim President, and finally Dean of the College of Letters, Arts, & Sciences. Then on October 18, 1916, University President Rufus B. von KleinSmid announced that an anonymous donor had given the University $60,000 “ to be used to buy a telescope of huge size.” That donor was later revealed to be Mrs. Lavinia Steward of Oracle, Arizona. Mrs. Steward was a wealthy widow who had an interest in astronomy and a desire to memorialize her late husband, Mr. Henry Steward. Douglass made plans to use the Steward gift to construct a 36 inch diameter Newtonian reflecting telescope. The Warner & Swasey Company of Cleveland, Ohio was contracted to build the telescope, but the United States entry into World War I delayed the contract since Warner & Swasey had war contracts that took priority. The situation was further delayed by the fact that up until this time, the expertise in large telescope mirror making was in Europe. The war made it impossible to contract with a European company. So Douglass had to find an American glass company that was willing to develop this expertise. After a couple of failed castings, the Spencer Lens Co. of Buffalo, New York ultimately produced a 36 inch mirror for the Steward Telescope. In concluding I wish to leave with you a more general view. This installation is to be devoted to scientific research. Scientific research is business foresight on a large scale. It is knowledge obtained before it is needed. Knowledge is power, but we cannot tell which fact in the domain of knowledge is the one which is going to give the power, and we therefore develop the idea of knowledge for its own sake, confident that some one fact or training will pay for all the effort. This I believe is the essence of education wherever such education is not strictly vocational. The student learns many facts and has much training. He can only dimly see which fact and which training will be of eminent use to him, but some special part of his education will take root in him and grow and pay for all of the effort which he and his friends have put into it. So it is with the research institutions. In this Observatory I sincerely hope and expect that the boundaries of human knowledge will be advanced along astronomical lines. Astronomy was the first science developed by our primitive ancestors thousands of years ago because it measured time. Performing that same function, it has played a vast part in human history, and today it is telling us facts, forever wonderful, about the size of our universe; perhaps tomorrow it will give us practical help in showing us how to predict climatic conditions in the future.
Бақылау орындары
Стьюард обсерваториясы Оңтүстік Аризонадағы үш түрлі бақылау орнын басқарады: Маунт Грэм халықаралық обсерваториясы (MGIO), Маунт Леммон станциясы және Бигелоу тауындағы Каталина станциясы. Сондай-ақ, ол екі қосымша маңызды обсерваторияда телескоптарды пайдаланады: Китт Пик ұлттық обсерваториясы (KPNO) және Хопкинс тауындағы Фред Лоуренс Уиппл обсерваториясы. Стьюард Нью-Мексикодағы Apache Point обсерваториясында орналасқан Sloan Digital Sky Survey III серіктесі болып табылады. Бұрын Стюард университет кампусының батысында Тумамок төбесінде студенттік обсерваторияны ұстаған, бірақ ол қазір жұмыс істемейді. Тюсондағы бастапқы обсерватория күмбезінде қазір 21 дюймдік Ray White Jr. телескобы орналасқан және ол халыққа ақпарат тарату және бакалавриат білімі үшін қолданылады. Аризона радио обсерваториясы, Стюард обсерваториясының бір бөлігі (кіші бөлімшесі), Грэхам тауындағы 10 метрлік диаметрлі миллиметрлік толқынды SMT радиотелескобын және Китт Пиктегі UArizona 12 метрлік диаметрлі миллиметрлік толқынды радиотелескобын пайдаланады. Стьюард обсерваториясы көптеген серіктестік жобаларға қатысады. Ол Чилидің солтүстігіндегі Лас-Кампанас обсерваториясында орналасқан егіз Magellan телескоптарының толық мүшесі. Сондай-ақ, ол осы аймаққа жоспарланған екі жобаны бастаған ұйымдардың мүшесі: Үлкен синоптикалық зерттеу телескопы, қазір Вера Рубин обсерваториясы, және Гигант Магеллан телескопы, келесі буынның өте үлкен телескопы. Ричард Ф. Карис айна зертханасы LSST үшін негізгі және үшінші айналарды аяқтады және GMT үшін диаметрі 8,4 метр болатын негізгі айна сегменттерін жасап жатыр.
Steward Observatory manages three different observing locations in southern Arizona: Mount Graham International Observatory (MGIO), Mount Lemmon Station, and Catalina Station on Mount Bigelow. It also operates telescopes at two additional important observatories: Kitt Peak National Observatory (KPNO) and Fred Lawrence Whipple Observatory on Mount Hopkins. Steward is a partner in the Sloan Digital Sky Survey III, which is located in New Mexico at Apache Point Observatory. Steward used to maintain a student observatory on Tumamoc Hill approximately west of the campus, but that is no longer in operation. The original observatory dome in Tucson now houses the Ray White Jr. 21 inch telescope and is used for public outreach and undergraduate education. The Arizona Radio Observatory, a part (sub unit) of Steward Observatory, operates the SMT 10m diameter millimeter wavelength radio telescope on Mount Graham and UArizona 12m diameter millimeter wavelength radio telescope on Kitt Peak. Steward Observatory participates in many partnered projects. It is a full member in the twin Magellan Telescopes located at Las Campanas Observatory in northern Chile. It is also a member in organizations that originated two projects planned for same region: the Large Synoptic Survey Telescope, now the Vera Rubin Observatory, and the Giant Magellan Telescope, a next generation extremely large telescope. The Richard F. Caris Mirror Laboratory completed the primary and tertiary mirrors for LSST and is fabricating the primary mirror segments, each 8.4m in diameter, for the GMT.
Зерттеу топтары
Аризона стадионының шығыс жағында орналасқан Ричард Ф. Карис айна зертханасы ірі айналар жасаудың жаңа әдістерін дамытты, оның ішінде айналмалы пеште жеңіл ұялы айналарды құю және кернеулі жылтырату технологияларын енгізді. Айна зертханасы 2005 жылдың қыркүйек айында Үлкен бинокулярлық телескопқа екінші айнаны аяқтады. Сондай-ақ, Айна зертханасы Үлкен синоптикалық зерттеу телескопы үшін 8,4 метр диаметрлі негізгі/ үшінші реттік айнаны құйды және Гигант Магеллан телескопы үшін орталық айнаны және жеті остан тыс негізгі айнаның бесеуін құйды. Инфрақызыл детекторлар зертханасы Хаббл ғарыш телескопы үшін Жақын Инфрақызыл камера және Көп нысанды спектрометр (NICMOS) құралын, ал Спитцер ғарыш телескопы үшін Көп жолақты бейнелеу фотометрін (MIPS) жасады. Джеймс Уэбб ғарыш телескопы үшін Стюард Жақын Инфрақызыл камераны (NIRCam) жасады және Орта Инфрақызыл құралды (MIRI) құруға көмектесті. Басқа топтарға Астрономиялық адаптивті оптика орталығы (CAAO), Бейнелеу технологиялары зертханасы (ITL), Стюард обсерваториясының радиоастрономия зертханасы (SORAL), Басқа күн жүйелеріндегі Жерлер (EOS) тобы және Астрохимия/Спектроскопия зертханасы кіреді.
The Richard F. Caris Mirror Lab, located under the east side of Arizona Stadium, has pioneered new techniques of large mirror production, including spin casting lightweight honeycomb mirrors in a rotating furnace, and stressed lap polishing. The Mirror Laboratory completed the second mirror for the Large Binocular Telescope in September, 2005. The Mirror Lab also cast the 8.4 meter diameter primary/tertiary mirror for the Large Synoptic Survey Telescope, and has cast the central mirror and five of the seven off axis primary mirrors for the Giant Magellan Telescope. The Infrared Detector Laboratory built the Near Infrared Camera and Multi Object Spectrometer (NICMOS) instrument for the Hubble Space Telescope and the Multiband Imaging Photometer (MIPS) instrument for the Spitzer Space Telescope. For the James Webb Space Telescope, Steward built the Near Infrared Camera (NIRCam) and helped build the Mid IR Instrument (MIRI). Other groups include the Center for Astronomical Adaptive Optics (CAAO), the Imaging Technology Laboratory (ITL), the Steward Observatory Radio Astronomy Laboratory (SORAL), the Earths in Other Solar Systems (EOS) group, and the Astrochemistry/Spectroscopy Laboratory.