Кіріспе
Канадада 1870-жылдардан 1960-жылдарға дейін Еңбек партиясы немесе Тәуелсіз Еңбек партиясы, немесе олардың басқа да түрлері атынан үміткерлерді тікелей ұсынған түрлі топтар болды. Бұл әдетте, белгілі бір қаладағы көптеген кәсіподақ ұйымдарынан немесе жеке кәсіподақтардан құралған жергілікті еңбек кеңестерінің қолдауымен Еңбек партиясы немесе Тәуелсіз Еңбек партиясы деген атпен жұмыс істеген жергілікті немесе провинциялық топтар еді. 1910-жылдардың соңында және 1920-жылдары ұлттық Канада Еңбек партиясын құруға әрекет жасалды, бірақ бұл әрекет толыққанды сәтті болмады. 1921 жылы құрылған Канада Коммунистік партиясы (ККП) елдің түкпір-түкпіріндегі жұмысшылардың саяси талаптарын қанағаттандырды, ал 1932 жылы Ұжымдық байлықтық федерация (ҰБФ) – Жұмысшы-шаруа социалистік партиясы құрылды. Ұйымдасқан еңбек қозғалысына тікелей байланысы бар болғандықтан, бұл партия анықтама бойынша еңбек партиясы болды. 1932 жылы ҰБФ құрылғанға дейін Канада Социалистік партиясы Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Британдық Колумбияда және Альбертада күшті болды, ал Доминион Еңбек партиясы мен Канада Еңбек партиясы 1920 және 1930-жылдары Альбертада белсенділік танытты. Дж.С. Вудсворт басқарған Тәуелсіз Еңбек партиясы 1920 және 1930-жылдары Манитобада күшті болды. Эдмонтон қаласындағы Тәуелсіз Еңбек партиясы 1921 жылы Альбертада өткен жалпы сайлауға үміткерлерді тікелей ұсынды. Ол халықаралық кәсіптік одақтардың басымдығын сезінген Эдмонтон еңбек кеңесінен тәуелсіз болды. Кейіннен оның көптеген жақтастары ККП-ға қосылды. 1921 жылы ККП құрылуына бірқатар жергілікті Еңбек партиялары мен клубтары қатысты. Тәуелсіз Еңбек партиясы (Манитоба), Канада Еңбек партиясы, Доминион Еңбек партиясы және басқа да еңбек ұйымдары 1932 жылы ҰБФ құруға көмектесті.
There have been various groups in Canada that have nominated candidates under the label Labour Party or Independent Labour Party, or other variations from the 1870s until the 1960s. These were usually local or provincial groups using the Labour Party or Independent Labour Party name, backed by local labour councils made up of many union locals in a particular city, or individual trade unions. There was an attempt to create a national Canadian Labour Party in the late 1910s and in the 1920s, but these were only partly successful. The Communist Party of Canada (CPC), formed in 1921, fulfilled some of labour's political yearnings from coast to coast, and then the Co operative Commonwealth Federation (CCF) – Worker Farmer Socialist was formed in 1932. With organic ties to the organized labour movement, this was a labour party by definition. Prior to the CCFs formation in 1932, the Socialist Party of Canada was strong in British Columbia and in Alberta before World War I, while the Dominion Labour Party and the Canadian Labour Party were strong in Alberta through the 1920s and 1930s, and the Independent Labour Party led by J. S. Woodsworth was strong in Manitoba in the 1920s and 1930s. An Edmonton based Independent Labour Party ran candidates in the 1921 Alberta general election. It was independent in the sense that it was separate from the Edmonton Labour Council, which was dominated by international craft unions. Later, many of its proponents joined the CPC. A number of local Labour parties and clubs participated in the formation of the CPC in 1921. The Independent Labour Party (Manitoba), the Canadian Labour Party, the Dominion Labour Party, and other labour groups helped found the CCF in 1932.
Манитобада
А. Э. Смит 1920-1922 жылдары Манитоба заң шығару жиналысында Доминиондық Еңбек партиясының (DLP) депутаты болды. 1925 жылы ол Канада Коммунистік партиясына қосылып, өмірінің соңына дейін партияның белгілі бір басшысы болды. Фред Диксон 1920 жылдардың басында DLP-нің жетекшісі және 1914 жылдан 1923 жылға дейін Манитоба депутаты болды. Уильям Айвенс 1920-1926 жылдары Манитобада DLP депутаты және кейін Тәуелсіз Еңбек партиясының депутаты болды. Джон Куин 1921 жылдан 1941 жылға дейін Манитоба депутаты болды, ол әртүрлі еңбек партиялары атынан сайланды, ең маңыздысы – 1923 жылдан 1935 жылға дейін ИЛП-ның жетекшісі болды және ИЛП оған қосылғаннан кейін Кооперативтік Комонвелл Федерациясына қосылды. Сонымен қатар, ол 1934-1942 жылдар аралығында көп уақыт бойы Виннипег қаласының мэрі болды.
Британдық Колумбияда
Британдық Колумбия заң шығару органында 1903 жылға дейін партиялар болмаса да, 1890 жылдары түрлі кандидаттар еңбек партияларынан өту ниеттерін білдіре бастады. 1894 жылы солшыл Ұлттық партиядан үміткер болған Роберт Макферсон Ванкувер қаласынан орын жеңіп алды. Алғашқы табысқа 1898 жылғы сайлауда Оңтүстік Нанаимо көмір өндіру округінде Ральф Смит қол жеткізді. Партиялық жүйе енгізілгеннен кейін Смит Либералдық партияға қосылып, 1903 жылы либерал ретінде қайта сайланды, содан кейін 1904 және 1908 жылғы Канаданың Төменгі палатасына депутат болып сайланды, бірақ 1911 жылы орындығынан айырылды. Ол провинциялық саясатқа оралып, 1916 жылғы жалпы сайлаудан кейін провинцияның алғашқы либералдық үкіметіне сайланды. 1917 жылы қайтыс болғанға дейін ол сол үкіметте Қаржы министрі қызметін атқарды. Оның орнына әйелі Мэри Эллен Смит сайланды. Ол тәуелсіз либерал ретінде жұмыс істеді, кейіннен Британ империясындағы алғашқы әйел министр атанды. Томас Уфилл 1920 жылдан 1960 жылға дейін Британдық Колумбия заң шығару жиналысында Ферни округін өкілдік еткен лейборист болды. Ол 1920 жылғы Британдық Колумбияның жалпы сайлауында Біріккен Еңбек партиясынан кандидат ретінде сайланды, 1924 жылы Канада Еңбек партиясының тізімі бойынша қайта сайланды және 1956 жылғы соңғы жеңісіне дейін Кооперативтік Комонвелл федерациясына қосылудың орнына тәуелсіз еңбекші немесе еңбек партиясынан кандидат ретінде сайлануын жалғастырды. Уфилл 1960 жылы жеңіліссіз зейнеткерлікке шықты. 1941 жылдан 1952 жылға дейін CCF оған қарсы кандидаттарды тікелей ұсынған жоқ. Олар 1953 жылғы сайлаудан бастап Уфиллге қарсы кандидаттарды тікелей ұсынбады. Уфиллге жақын болған Еңбекшілердің прогрессивтік партиясы оған қарсы кандидаттарды тікелей ұсынған жоқ.
Тараптар
1917 жылы Торонтода өткен Сауда және еңбек конгресінің (TLC) ұлттық съезі провинциялық еңбек федерацияларын провинциядағы социалистік және еңбек партияларын біріктіретін, ал ақырында ұлттық партия құратын саяси партия құруға шақыратын қарар қабылдады. Канаданың Еңбек партиясы құрылып, 1917 жылғы федералды сайлауда бірнеше үміткерді қолдады. Алайда, 1918 жылы TLC басшылығы өзгерді, және жаңа басшылар Америка Еңбек Федерациясының басшысы Сэмюэл Гомперстің «бейтарап» көзқарасын ұстады. CLP-дан бас тарды. 1920-1926 жылдар аралығында Британдық Колумбия, Манитоба, Альберта, Онтарио және Квебек провинцияларында провинциялық партиялар (немесе ұлттық ұйымдардың провинциялық бөлімшелері) құрылды. 1920 жылы Британдық Колумбияның еңбек федерациясы Федерацияланған Еңбек партиясын құрды, ол Социал-демократиялық партияны және Канаданың Социалистік партиясының бір бөлігін сіңіріп алды. 1906-1909 жылдары Б.К. (CLP(BC)) Канаданың Еңбек партиясы болды. Бұл партия өзін Тәуелсіз Еңбек партиясы деп атаған топтан бөлініп, оған қарсы болды. Кейінірек, 1926 жылы Британдық Колумбияда Федерацияланған Еңбек партиясы және Канада Еңбек партиясының (Б.К. бөлімшесі) филиалдарымен Тәуелсіз Еңбек партиясы құрылды. 1928 жылы ол CLP(BC) байланыстарын үзіп жіберді. 1931 жылы қайта ұйымдастырылып, «Тәуелсіз Еңбек партиясы (Социалистік)» деп аталды. Келесі жылы ол Канаданың Социалистік партиясы болды. Манитобада 1918 жылы Доминиондық Еңбек партиясы (DLP) құрылды. Бұл реформалық партия болғанмен, провинциядағы бұрынғы ұйымдарға қарағанда социалистік бағыты анық болды (Виннипег Еңбек партиясы, Манитоба Тәуелсіз Еңбек партиясы, Манитоба Еңбек партиясы, Еңбек өкілдігі комитеті). DLP 1920 жылы Манитобаның Заң шығарушы жиналысына бірнеше мүше сайлады. Кейіннен, сол жылдың соңында Америка Еңбек Федерациясымен байланысы бар оңшыл топтар партияны басып алды, ал көптеген депутаттар жаңа Тәуелсіз Еңбек партиясын құрды. Доминиондық Еңбек партиясының Альбертадағы бөлімі 1920 жылы құрылды. Манитобалық DLP-ден айырмашылығы, бұл топтың бақылауын радикалдар жоғалтқан жоқ және партия радикалдық және реформалық бағыттарға бөлінбеді. Ол 1930 жылға дейін Канаданың Еңбек партиясымен одақтасып, өмір сүре берді (төменде қараңыз). Ол 1921, 1925, 1926 және 1930 жылдарғы федералды сайлауларда Калгариде бірнеше депутаттарды сайлады. DLP және CLP екеуі де 1932 жылы CCF құруға көмектесті. Саскачеван провинциясында 1931 жылы М.Дж. Колдуэлл басшылығымен Тәуелсіз Еңбек партиясы құрылды. 1932 жылы ол Канаданың Біріккен фермерлерімен (Саскачеван бөлімі) бірігіп, Фермерлік еңбек тобын құрды. Бұл топ 1934 жылы Саскачеван ККФ-ына айналды. Онтарионың Еңбек партиясы 1922 жылы құрылды, оны Тәуелсіз Еңбек партиясының Джеймс Симпсон және кейіннен Канада Коммунистік партиясының пасторы А.Е. Смит басқарды. 1921 жылы Симпсон Канаданың Еңбек партиясын қайта жаңғыртты. CLP елдегі түрлі еңбек партияларын біріктіруді көздеді. Ол Федерацияланған Еңбек партиясымен, Онтарио Еңбек партиясымен, Доминиондық Еңбек партиясымен және басқа да топтармен, соның ішінде жергілікті еңбек кеңестерімен одақ құрды (бірақ Манитоба ILP-мен емес). CLP-ның Альбертадағы бөлімі 1922 жылы құрылды. 1922-1924 жылдар аралығында Канаданың Жұмысшы партиясының провинциялық және қалалық бөлімшелері (Канада Коммунистік партиясының заңды беті) де CLP-ға қосылды. Алайда, ол ешқашан күшті орталық ұйым болған жоқ және ұлттық деңгейде кандидатты сайлаған жоқ. КПК 1929 жылдан кейін коммунистердің партиядан шығуынан кейін елдің көп бөлігінде өмір сүруін тоқтатты. Альбертада CLP 1942 жылға дейін, 1932 жылдан кейін Альберта Кооперативтік Ұлттық Федерациясымен (CCF) байланыста болды.
Либералдық-лейбористік
Канада мен Онтарионың саяси тарихында әр түрлі кезеңдерде кандидаттар Либералды еңбек партиясынан сайлауға түсуге ниет білдірді. (Қоса берілген мақаланы қараңыз.)
Консервативті лейбористік партия
Консервативті лейбористер – Канаданың Консервативтік партиясы саясаткері Генри Бэкингем Уиттонның 1872-1875 жылдар аралығында Онтарионың Гамильтон қаласында кандидат ретінде пайдаланған атауы. Уиттон Гамильтон қаласының көбінесе өнеркәсіптік қала болғандықтан, Консервативтік партия атына "Labour" деген сөзді қосып, осылай атаған болуы мүмкін. Канада парламентіне алғаш рет жұмысшы ретінде сайланған Уиттон, Гамильтон қаласының жұмысшы қозғалысының күшімен сайланды. Шындығында, оның кандидатурасына Оңтүстік Онтариодағы жұмысшылар қолдау көрсетті, бұл оның (Торонто) «Онтарио жұмысшысы» газетінде жарық көрген қолдаушы мақалаларынан көрініп тұр. Уиттон 1872 жылғы федералды сайлауда сайланған кезде Ұлы Батыс теміржол шеберханасында суретші болып жұмыс істеді және 1874 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырағанға дейін сэр Джон А. Макдональдтың консервативтік фракциясымен бірге отырды. Ол 1875 жылы қайтадан сайлауға түсті, бірақ тағы да жеңілді.
Шаруа-еңбек
Канада бойынша еңбек және фермерлер қозғалыстары, әсіресе Біріккен фермерлер, одақ құрып, көбінесе бірлескен кандидаттарды ұсынды. Канаданың Прогрессивті партиясы фермерлер мен жұмысшылар топтарының коалициясы болды. Джон Уилфред Кеннеди 1919 жылғы қосымша сайлауда Гленгари мен Стормонт округінен Біріккен фермерлер мен еңбекшілердің депутаты болып сайланды. Ол 1921 жылғы федералды сайлауда Прогрессивті партиядан қайта сайланды және 1925 жылы жеңілді. Агнес Макфайл алғаш рет Прогрессивті партиядан Халық қатарына сайланды, 1935 жылы UFO Еңбек партиясынан қайта сайланды, ал 1940 жылы жеңілді. Ол Кооперативтік Комонвелл Федерациясының қолдаушысы болды, бірақ UFO Еңбек партиясынан бақ сынады, себебі ол мүшесі болған UFO 1934 жылы CCF-тан қысқа мерзімді қарым-қатынастан кейін бөлініп шықты. 1930 және 1940 жылдардағы федералды сайлауларда "Фермерлік еңбек" деген атпен бірнеше кандидаттар бақ сынады, бірақ ұйымдасқан партия болған жоқ. Бұл кандидаттардың ешқайсысы да Халық қатарына сайланған жоқ. Осы кандидаттардың бірі Беатрис Бригден болды, ол Брэндоннан шыққан алғашқы Фермерлік еңбек партиясының кандидаты еді. Ол 1930 жылы сайлауға түсті, бірақ Дэвид Уилсон Бобьерден жеңілді. Фермерлер мен еңбекшілердің ынтымақтастығы 1932 жылы құрылған Кооперативтік Комонвелл Федерациясының және оның ізбасары – НДП-ның басшылық принципі ретінде бекітілді.
Онтарио
Заңнамалық Ассамблеяның Еңбек және Тәуелсіз Еңбек партиясы мүшелері (МЛД) Онтарионың Біріккен фермерлерінің мүшелерімен бірігіп, 1919 жылдан 1923 жылға дейін Фермерлік-Еңбек коалициялық үкіметін құрды, оның премьері – Э. К. Друри.
Альберта
1921 жылы сайланған Лейбористік партиясының депутаттары (көптеген жағдайда ең көп дегені алты) 14 жыл бойы билікте болған Альбертаның Біріккен фермерлері үкіметімен бірлесіп жұмыс істеді, ал біреуі тіпті UFA кабинетінде бес жыл министр қызметін атқарды. 1921 жылдан 1925 жылға дейін Альбертаның барлық мандаттарын бірлесіп ұстаған Альбертаның Лейбористік партиясының және UFA депутаттары «Жаңа топ» (Ginger Group) құрамында белсенділік танытты.
Саскачеван
Біріккен фермерлер мен Тәуелсіз еңбек партиясы 1932 жылы Фермерлік еңбек тобын құру үшін бірікті. 1934 жылғы провинциялық сайлауда Фермерлік еңбек тобы халықтың дауысының шамамен 24% және Саскачеван заңнамалық ассамблеясында 5 мандатты жеңіп алды, соның нәтижесінде либералдық үкіметке ресми оппозиция болды. Сайлаудан кейін ол CCF-тің Саскачеван облыстық бөлімшесіне айналды.
Жаңа Шотландия
1920 жылғы жалпы сайлауда 11 Біріккен фермерлер мен еңбекшілер партиясынан кандидат Ново-Шотландия заң шығару жиналысына сайланып, провинциядағы ресми оппозицияны құрды.
Жаңа Брансуик
1920 жылғы провинциялық сайлауда Біріккен фермерлер партиясынан 9 және Фермерлер еңбекші партиясынан 2 кандидат заң шығарушы жиналысқа сайланды. Олар бірігіп отырып, үкіметтегі либералдардың азшылық үкімет ретінде сенімділігін сақтап қалуына жағдай жасады. 1925 жылғы сайлауда бұл депутаттардың ешқайсысы қайта сайланбады.