Кіріспе

1904 жылдан 1925 жылға дейін болған Канаданың саяси партиясы – Канаданың Социалистік партиясы (КСП). Ол Э.Т. Кингсли басшылығымен 1904-1925 жылдары өмір сүрді және "Western Clarion" газетін жариялады.

Құру

Канада Социалистік партиясы 1904 жылғы 30-31 желтоқсанда Британдық Колумбия Социалистік партиясының төртінші жылдық съезінде құрылды. Съездін делегаттары федеративтік партияның ядросын құру мәселесін қарастыруға шақырылды, сондай-ақ платформаның басқа провинциялардағы социалистік партиялар мен ұйымдармен қабылдануын атап өтті. Социалистік ұйымдар партия құруды жылдам мақұлдады, ал жаңа партияның басқару органы алғаш рет 1905 жылғы 19 ақпанда өтті. Партия революциялық марксистік бағытты ұстанды және капиталистік жүйені белсенді саяси әрекеттер арқылы құлатуға шақырды. Осы мақсатты ескере отырып, кәсіби одақтар арқылы және шектеулі саяси реформалар арқылы келісімге келуден бас тартты.

Сайлауларға қатысу

SPC Британдық Колумбияда ең күшті болды, онда 1903 жылдан 1912 жылға дейін провинцияның заң шығарушы органында орын алды. 1907 жылғы провинциялық сайлауда SPC 5000-нан астам дауыс жинады. 1909 жылғы сайлау ең жоғары нүкте болды, онда 11000-нан астам дауыс жиналды – бұл даулы орындықтардағы барлық дауыс бюллетеньдерінің шамамен 22 пайызы. SPC-нің берілген мүшелері бәсекелес жұмысшы партиясын құруға жасалған әрекеттерді тоқтатуға да қатысты. 1909 жылы SPC мүшесі Чарли О'Брайен Альберта провинциясының заң шығарушы органына сайланды. Манитобада Манитоба филиалы бастапқыда Виннипегтің реформалық еңбек топтарына қарсы болды. 1910 жылғы сайлауда орталықшыл еңбек үміткері Фред Диксонның жеңіліске ұшырауына да себепкер болуы мүмкін. Кәсіби одақтардың наразылығы SPC-ні бірнеше жылға дейін әлсіретті. 1920 жылы Джордж Армстронг Біріккен еңбек тізімі бойынша Манитоба заң шығарушы жиналысына сайланды. Бірақ 1922 жылы қалалық коммунистік саясаткерлердің қарсылығына байланысты жеңіліске ұшырады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және оның салдары

Канаданың дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсылық көрсеткені үшін, оның ішінде үкіметтік органдар тарапынан мазақтау мен қорқытуға ұшырағандықтан, SPC үлкен құн төледі. Жекелеген мүшелері де мақсатқа алынды, соның ішінде 1918 жылы әскери шақырудан қашып жүрген кезде полицияның қолынан қаза тапқан Джинджер Гудвин. 1918 жылдың күзінде «Батыс Кларион» басылымына федералдық үкімет тарапынан тыйым салынды. 1919 жылдың 11 қаңтарында SPC бұрынғы басылымына салынған тыйымды айналып өту үшін «Қызыл Ту» атты жаңа басылымды іске қосты. 1920 жылы тыйым алынып тасталды. Ресей революциясы мен Виннипег жалпы ереуілінен кейін, SPC-нің көптеген жақтастары большевизмге және Ленин мен Троцкийдің идеяларына қызығушылық танытты. Ал кейбіреулері эволюциялық немесе біртіндеп социалистік көзқарасқа ұмтылды. SPC мүшелері, атап айтқанда Джордж Армстронг пен Уильям Притчард, Виннипегтегі қақтығыстан кейін сотқа тартылған ереуіл жетекшілерінің қатарында болды. 1919 жылы SPC мүшелері, соның ішінде Притчард, Канадада «Бір Ұлы Одақ» құруға белсенді түрде қатысты. 1920 жылы партияның көптеген мүшелері Британдық Колумбияның Еңбек федерациясы құрған Федерацияланған Еңбек партиясына қосылу үшін партиядан шықты. Басқалары ел бойынша құрылып жатқан жұмысшы және тәуелсіз жұмысшы партияларына қосылды. 1921 жылы көптеген марксистік SPC мүшелері Канада Коммунистік партиясының алғашқы кезеңіндегі Жұмысшы партиясына қосылды. 1925 жылы Канаданың Социалистік партиясы ресми түрде таратылды. Қалған мүшелерінің көпшілігі Тәуелсіз Еңбек партиясына қосылды.

Жалпы сайлау

Жыл SPC үміткерлер Дауыстар Халық дауысы 1904 жылғы федералды сайлау 3 1,794 0.18%1908 жылғы федералды сайлау 56,071 0.52%1911 жылғы федералды сайлау 64,574 0.35%1921 жылғы федералды сайлау 13,094 0.10%1925 жылғы федералды сайлау 11,888 0.06%1926 жылғы федералды сайлау 167 0.02%

СКЖ жарияланымдары

Социализм, революция және интернационализм. Габриэль Девилл. 1893/1907 жылдар. Сондай-ақ SPC Red Flag сериясында жарияланды, № 1. Канада Социалистік партиясының манифесті. Бірінші басылым, 1910 жыл. Төртінші басылым, 1916 жыл. Бесінші басылым, 1920 жыл. Канада Социалистік партиясының Конституциясы және жарғылары. 1910 жыл. Саясаттағы пролетариат. С. М. О'Брайен. 1910 жыл. Күрес жолы. Джеральд Десмонд. 1911 жыл. Социализм және кәсіби одақтар. Дональд Г. Маккензи. 1911 жыл. Социализм дегеніміз не? В. Э. Харденбург. 1912 жыл. Билікке жол. Дж. Б. Осборн. 1913 жыл. Жалақылы жұмысшы және фермер. Дж. Пилкингтон. 1914 жыл. Фермадағы құл. Альф Бадден. 1914/1918 жылдар. Соғыстың экономикалық себептері. Питер Т. Лекки, The Western Clarion газетінен қайта басылған, 1920 жылдың наурыз-қараша айлары.