Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдің қазіргі заманғы федералды құрамына кіретін және Ресейдің бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлігі болып табылатын Вологда облысы көптеген тарихи ескерткіштерге ие, мысалы Кирилло-Белозерск монастыры, Дионисийдің фрескалары бар Ферапонтов монастыры (ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген), екі ортағасырлық қала – Великий Устюг және Белозерск, сондай-ақ Тотма мен Устюжнаның барокко стиліндегі шіркеулері. Ағаш және тұщы судың мол қоры – негізгі табиғи ресурстар.
the modern federal subject of Russia
First level administrative division of Russia
Vologda Oblast is home to many historic monuments, such as the Kirillo Belozersky Monastery, Ferapontov Monastery (a World Heritage Site) with the frescoes of Dionisius, the two medieval towns of Velikiy Ustyug and Belozersk, and the baroque churches of Totma and Ustyuzhna. Large reserves of wood and fresh water are the main natural resources.
Тарих
Вологда облысының аумағында тарихқа дейінгі дәуірде фин тайпалары қоныстанған, ал аймақтағы топонимдердің көпшілігі фин тілінен шыққан. Облыстың батысында әлі күнге дейін өмір сүретін вепс халқы – сол тайпалардың ұрпақтары. Кейіннен бұл аймақты орыстар мекендеген. Белозерск 862 жылы Ресейдегі ең көне қалалардың бірі ретінде жылнамаларда еске алынған. Аймақтың көп бөлігі Новгород республикасының билігінде болды, атап айтқанда, Тотма 1152 жылы негірленді. Ұлы Ұстюг және қазіргі облыстың батысы, Белозерск және Устюжнамен бірге Владимир-Суздаль княздығына қарасты және Новгородтан үнемі қауіп-қатер төндіріп тұрды. 13 ғасырға дейін новгород саудагерлері Ақ теңізге жеткен. Олар су жолдары арқылы бұл жерге келген. Ақ теңізге апаратын басты су жолы Солтүстік Двина болды, новгород саудагерлері Волга және оның саласы Шексна өзендерін, Славянка арқылы Никольское көліне дейін пайдаланды, содан кейін қайықтарды құрлықпен Благовещенское көліне жеткізіп, одан Порозовица арқылы Кубенское көліне, әрі Сухона және Солтүстік Двинаға дейін сапарлады. 13 ғасырда ұсақ княздықтар көбейе бастады. Алғашқыда Белоозеро княздығы Ростовтан бөлініп шықты, оның солтүстік және солтүстік-шығыс бөліктері 15 ғасырда дербес болып, Заозерье немесе Кубена княздықтары сияқты кіші феодалдық мемлекеттер құрды. Көптеген ұсақ княздықтар жылнамаларда бір рет ғана еске алынады, ал олардың бар екені күмәнді. 1452 мен 1481 жылдар аралығында Вологда Вологда княздығының орталығы болды, Вологда жеріндегі соңғы тәуелсіз княздық. 15 ғасырдың соңына қарай, бұл жерлердің бәрі Ұлы Мәскеу княздығының құрамына кірді. 14-15 ғасырларда Вологда төңірегіндегі жерлер Мәскеу князьдерімен байланысын сақтап, шөл дала іздеген монахтар үшін тартымды болды. Князьдер монастырларды Мәскеудің алыс аймақтарындағы ықпалын сақтап тұру құралы ретінде қарастырды. Спасо-Прилуцкий, Павло-Обнорский, Кирилло-Белозерский және Ферапонтов монастырлары сияқты бірқатар ықпалды монастырлар негірленді. Кирилло-Белозерский монастыры көп ұзамай саяси ықпалы зор және экономикалық жағдайы жақсы Ресейдің ең көрнекті монастырларының біріне айналды. 15 ғасырдың ортасында Вологда жерлері Мәскеудегі азаматтық соғысқа белсенді қатысты: 1446 жылы Василий Көзі жоқ Вологдаға жер аударылды және Кирилло-Белозерский монастырының игумені оны адалдық сертінен босатты, ал 1440 жылдардың соңында Сухона аңғары Дмитрий Шемяканың шегініп бара жатқан әскері мен Василийдің әскері арасындағы шайқас алаңы болды. Қиындықтар заманында бұл аймақты поляк әскерлері қиратты, олар Вологданы қоршап алды, бірақ қаланы жаулап алуға қол жеткізе алмады. 17 ғасырда Вологда Мәскеуден Батыс Еуропаға дейінгі басты сауда жолындағы гүлденген қала болды. 18 ғасырда Петр I патшалық құрған кезде Вологда кеме жасау орталығы болды және Швецияға қарсы ресейлік әскери операцияларды қолдауда маңызды рөл атқарды. Алайда, 1703 жылы Санкт-Петербург қаласының құрылуынан кейін Вологданың сауда орталығы ретіндегі маңызы төмендеді, ал сыртқы сауда Балтық теңізіне бағытталды. Петр Ақ теңіз саудасына да шектеулер енгізді. Вологда – Ресейде крепостнойлық жүйесі болған ең солтүстік аймақ. Вологданың батысы мен оңтүстігіндегі жерлерде уставтар болды, бірақ Вологданың солтүстігінде және шығысында крепостнойлық ешқашан енгізілмеді, ал халық өз жеріне ие болды. 1708 жылы Петр I жеті губернаторлық құру туралы жарлық шығарды. Губернаторлықтардың шекаралары сипатталған жоқ; оның орнына олардың аумағы қалалар мен оларға іргелес жерлер ретінде белгіленді. Екі губернаторлық – Архангельгород (облыстың шығысында) және Ингерманланд (облыстың батысында) – қазіргі Вологда облысының аумағында орналасқан. Вологда Архангельгород губернаторлығының құрамына кірді. Кейіннен облыстың батыс бөлігі Новгород губернаторлығына берілді. 1780 жылы Вологда бұрынғы Архангельгород губернаторлығының аумағын қамтитын Вологда вице-корольдігінің әкімшілік орталығы болды. Ақырында, вице-корольдік Вологда губернаторлығына айналды. Әкімшілік реформалардың нәтижесінде 1937 жылы Вологда облысы құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде облыстың батысындағы Оштин ауданының жерлері шетелдік (фин) әскерлері басып алған Вологда облысының жалғыз аймағы болды. Фин әскерінің шабуылы 1941 жылдың қазан айында тоқтатылды, бірақ оккупация 1944 жылдың маусымына дейін жалғасты, содан кейін Кеңес әскері алға жылжуды бастады. 1955 жылы Череповец қаласында "Северсталь" құрылысы аяқталды, бұл облыстағы ең ірі өнеркәсіптік кәсіпорын. 1997 жылдың 4 шілдесінде Вологда, Брянск, Челябинск, Магадан және Саратов қалалары Ресей үкіметімен бірге билік бөлісу туралы келісімге қол қойды, оған автономия берілді. Аталған келісім 2002 жылдың 15 наурызында жойылды.
The area of Vologda Oblast was settled by Finnic peoples in prehistory, and most of the toponyms in the region are in fact Finnic. Vepsians, who still live in the west of the oblast, are the descendants of that population. Subsequently, the area was colonized by the Russians. Belozersk was mentioned in chronicles in 862 as one of the oldest towns in Russia. Much of the area was controlled by the Novgorod Republic, in particular, Totma was founded in 1152. Veliky Ustyug and the west of the current territory of the Oblast, with Belozersk and Ustyuzhna, belonged to the Vladimir Suzdal Principality and were constantly threatened by Novgorod. Not later than in the 13th century the Novgorod merchants already reached the White Sea. They reached the area by using the waterways. The main waterway to the White Sea was the Northern Dvina, and Novgorod merchants used the Volga and its tributary, the Sheksna, along the Slavyanka River into Lake Nikolskoye, then the boats were taken by land to Lake Blagoveshchenskoye, from there downstream along the Porozovitsa River into Lake Kubenskoye and further to the Sukhona and the Northern Dvina. In the 13th century, minor principalities started to proliferate. First, the Principality of Beloozero separated from Rostov, its northern and northeastern parts in the 15th century became quasi independent, forming smaller feudal states like the Principality of Zaozerye or the Principality of Kubena. Many smaller principalities are only mentioned once in chronicles, and the very existence of these principalities is questionable. Between 1452 and 1481, Vologda was the center of the Principality of Vologda, the last independent principality in Vologda lands. By the end of the 15th century, all these lands were a part of the Great Duchy of Moscow. In the 14th and the 15th centuries, the lands around Vologda became attractive for monks looking for desolate areas but still wishing to keep connections with the princes of Moscow. The princes, in their turn, viewed the monasteries as means to keep the influence of the Grand Duchy of Moscow in its remote areas. A number of influential monasteries, including Spaso Prilutsky, Pavlo Obnorsky, Kirillo Belozersky, and Ferapontov monasteries, were founded. Kirillo Belozersky Monastery soon became one of the most prominent Russian monasteries, with a lot of political influence, and successful economic development. In the middle of the 15th century, the Vologda Lands were strongly involved with the Muscovite Civil War: Thus, Vasily the Blind was exiled to Vologda in 1446 and was released from his allegiance oath by the hegumen of the Kirillo Belozersky Monastery, and by the late 1440s the Sukhona valley became the battlefield between the retreating army of Dmitry Shemyaka and the army of Vasily, chasing Shemyaka. During the Time of Troubles, the area was ravaged by Polish troops, who at some point besieged Vologda but did not succeed in conquering the city. In the 17th century, Vologda was a prosperous city located on the main trading route from Moscow to Western Europe. During the reign of Tsar Peter the Great in the 18th century, Vologda became a shipbuilding center and played an important role in support of Russian military operations against Sweden. However, the importance of Vologda as a trade center was diminished after Saint Petersburg was founded in 1703, and the foreign trade was rerouted to the Baltic Sea. Peter even imposed restrictions on the White Sea trade. Vologda was the northernmost territory where serfdom existed in Russia. In the lands west and south of Vologda, estates existed, but to the north and east of Vologda serfdom was never implemented, and the population owned their land. In 1708, Peter the Great issued an edict which established seven governorates. The description of the borders of the governorates was not given; instead, their area was defined as a set of towns and the lands adjacent to those towns. Two of the governorates, Archangelgorod Governorate (east of the oblast) and Ingermanland Governorate (west of the oblast), were located in the present day area of Vologda oblast. Vologda became a part of Archangelgorod Governorate. Subsequently, the western part of the Oblast was transferred to Novgorod Governorate. In 1780, Vologda became the administrative center of Vologda Viceroyalty which included the territory of the former Archangelgorod Governorate. Eventually, the viceroyalty was transformed into Vologda Governorate. After a sequence of further administrative reforms, Vologda Oblast was established in 1937. During the Second World War, parts of Oshtinsky District in the west of the oblast became the only areas of Vologda Oblast to be occupied by foreign (Finnish) troops. The Finnish advance was stopped in October 1941, but the occupation continued till June 1944, when the Soviet Army started to advance. In 1955, the construction of Severstal in the city of Cherepovets, the biggest industrial enterprise in the oblast, was completed. On 4 July 1997, Vologda, alongside Bryansk, Chelyabinsk, Magadan, and Saratov signed a power sharing agreement with the government of Russia, granting it autonomy. The agreement would be abolished on 15 March 2002.
Саясат
Кеңес дәуірінде облыстағы жоғары билік үш адам арасында бөлісті: Вологда КПСС комитетінің бірінші хатшысы (нақтыда ең көп билікке ие болған), облыстық Совет төрағасы (заң шығару билігі) және облыстық атқару комитетінің төрағасы (атқару билігі). 1991 жылдан бастап КПСС барлық билігін жоғалтты, ал облыс әкімшілігінің басшысы, соңында губернатор сайланған аймақтық парламентпен бірге тағайындалды/сайланды. Облыстың саясаты Вологда облысының Жарғысымен реттеледі. Облыстың құзыретіне жататын заңдар Вологда облысының Заң шығару жиналысымен қабылданады. Жоғары атқарушы орган – Вологда облысының әкімшілігі. Ол сондай-ақ аудандар сияқты бөлімшелердің атқарушы органдарын қамтиды және күнделікті басқаруға жауапты. Облыс әкімшілігі облыс басшысы болып табылатын губернатордың қызметін қолдайды және Ресей Конституциясына сәйкес Жарғының сақталуына кепілдік береді. Ресей Федерациясының құрамына кіретін Вологда облысы белгілі бір құрылтай билігіне ие, ол өз Жарғысын, заңдарын және басқа да нормативтік құқықтық актілерді қабылдау құқығынан тұрады. Вологда облысының Жарғысы құқықтық мәртебенің негіздерін, адам және азамат құқықтарын қамтамасыз етуді, сондай-ақ демократия институттарын, аймақтың экономикалық және қаржылық негіздерін, әлеуметтік-мәдени саясаттың негіздерін, мемлекеттік билікті ұйымдастыруды, әкімшілік-аумақтық бөлінуді және жергілікті өздік басқаруды ұйымдастыруды белгілейді.
During the Soviet period, the high authority in the oblast was shared between three persons: The first secretary of the Vologda CPSU Committee (who in reality had the biggest authority), the chairman of the oblast Soviet (legislative power), and the Chairman of the oblast Executive Committee (executive power). Since 1991, CPSU lost all the power, and the head of the Oblast administration, and eventually the governor was appointed/elected alongside elected regional parliament. The politics in the oblast is governed by the Charter of Vologda Oblast. The laws within the authority of the oblast are passed by the Legislative Assembly of Vologda Oblast. The highest executive body is the Vologda Oblast Administration. It also includes the executive bodies of the subdivisions such as districts, and is responsible for the daily administration. The Oblast administration supports the activities of the governor who is the head of the oblast and acts as guarantor of the observance of the Charter in accordance with the Constitution of Russia. As a subject of the Russian Federation, the Vologda Oblast has a certain constituent power, which consists of the right to adopt its charter, laws, and other regulatory legal acts. The charter of the Vologda Oblast establishes the foundations of the legal status, ensuring human and civil rights, as well as the institutions of democracy, the economic and financial foundations of the region, the foundations of socio cultural policy, the organization of state power, administrative territorial division and the organization of local self government.
Заң шығарушы жиналыс
Заң шығарушы билікті Вологда облысының Заң шығарушы жиналысы жүзеге асырады. Бұл – аймақ тұрғындары аралас сайлау жүйесімен (17 + 17) бес жылға сайлайтын 34 депутаттан тұратын бірпалаталы парламент. Қазіргі шақырылым 2021 жылдың қыркүйек айында сайланды. Депутаттар бес партияны ұсынады: "Бірыңғай Ресей" (24), Коммунистік партия (5), Либералды-демократиялық партия (2), "Әділ Ресей" (2) және Зейнеткерлер партиясы (1). Қазіргі төраға – Андрей Луценко. Келесі сайлау 2026 жылдың қыркүйегінде өтеді деп күтілуде.
Legislative power is exercised by the Legislative Assembly of Vologda Oblast a unicameral parliament of 34 deputies elected by a mixed electoral system (17 + 17) by the region's inhabitants for a five year term. The current convocation was elected in September 2021. The deputies represent five parties: United Russia (24), Communist Party (5), Liberal Democratic Party (2), A Just Russia (2), and Party of Pensioners (1). The current chairman is Andrei Lutsenko. The next elections are expected in September 2026.
Губернатор мен үкімет
Атқарушы билікті губернатор, оның басқаратын Вологда облысының үкіметі және өзге де атқарушы органдар іске асырады. Губернатор аймақ тұрғындарымен бес жылға сайланады және ол осы лауазымды қатарынан екі мерзімнен артық атқара алмайды. Қазіргі губернатор – "Біріккен Ресей" партиясынан Олег Кувшинников. 2011 жылдың желтоқсанында ол губернатор міндетін атқарушы болып тағайындалды, содан кейін Заңнамалық Ассамблея депутаттары оған өкілеттік берді. 2012 жылы Ресей Федерациясының көптеген субъектілерінде губернаторларды тікелей сайлау муниципалды сүзгі, екі мерзімге шектеу және Ресей Федерациясы Президентінің жарлығымен қызметтен босату мүмкіндігімен қайта жаңартылды. 2014 жылдың қыркүйегінде өткен мерзімінен бұрынғы сайлауда Кувшинников 62,98% дауыс алып, бес жылға сайланды. 2019 жылдың қыркүйегінде өткен сайлауда Кувшинников бес жылға қайта сайланды.
Executive power is exercised by the governor, the government of the Vologda Oblast headed by him, and other executive authorities. The governor is elected by the region's inhabitants for a term of five years and cannot hold the said position for more than two consecutive terms. The current governor is Oleg Kuvshinnikov of United Russia. In December 2011, he was appointed acting governor and then empowered by deputies of the Legislative Assembly. In 2012, in most subjects of the Russian Federation, direct elections of governors were returned with a municipal filter, a two term limit, and the possibility of dismissal by decree of the President of the Russian Federation. In the early elections in September 2014, Kuvshinnikov won 62.98% of the vote and was elected for five years. In the elections in September 2019, Kuvshinnikov was re elected for five years.
География
Вологда облысы солтүстікте Архангельск облысымен, шығыста Киров облысымен, оңтүстік-шығыста Кострома облысымен, оңтүстікте Ярославль облысымен, оңтүстік-батыста Тверь және Новгород облыстарымен, батыста Ленинград облысымен, солтүстік-батыста Карелия Республикасымен шекаралас. Вологда облысы Шығыс Еуропа жазығында орналасқан, және оның көп бөлігі орманды, төбелі ландшафттан тұрады. Облыстың оңтүстік-батысы Шексна және Молога өзендері бойында жазық болып келеді. Солтүстік-батыс бөлігі көбінесе мұздық тектес, онда Андама таулары, Вепс таулары және бірнеше кішігірім тау тізбектері бар. Облыстың ең биік нүктесі – биік Малгора төбесі. Облыстың шығысында Вага, Сухона және Юг өзендерінің аңғарлары төбелерді кесіп өтеді. Облыстың оңтүстік-шығысы Солтүстік қырқамен жабылған, ол Сухона өзенінің аңғарының оңтүстігінде орналасқан. Облыстың аумағының көп бөлігі қылқан жапырақты орман (тайга) және батпақтармен жабылған. Вологда облысының жері Ақ теңіз, Балтық теңізі және Каспий теңізінің бассейндері арасында бөлінген. Облыстың солтүстік-шығысында, Вологодский ауданында, Нева (Балтық теңізі), Волга (Каспий теңізі) және Онега (Ақ теңіз) өзендерінің бассейндерін бөліп тұратын үштік нүкте орналасқан. Осылайша, бұл нүкте Атлант мұхиты, Солтүстік Мұзды мұхиты және Еуразияның ішкі аймақтарындағы эндореялық бассейндердің суайдымасын білдіреді. Бұл әлемдегі сирек кездесетін үштік бөліністердің бірі және Ресейдегі жалғыз мысал. Еуропадағы ең ірі тұщы сулы көлдердің бірі – Онега көлінің оңтүстік-батыс жағалауы Вологда облысына тиесілі, ал Онега көліне құятын өзендердің ішіндегі ең ірілері – Витегра және Андома өзендері Нева өзенінің алабына жатады, демек Балтық теңізіне құйылады. Сонымен қатар, облыстың батысындағы шағын аудандар Оят өзеніне құйылады, ол Свир өзенінің оң саласы және Нева бассейніне жатады. Облыстың батыс бөлігі Волганың Рыбинск су қоймасына құйылады. Су қоймасының ең ірі салалары – Молога, Суда, Согожа және Шексна. Шексна өзенінің бастауы Белое көлі. Облыстың оңтүстігіндегі кейбір аудандар Волганың салаларына, соның ішінде Унжаға құйылады. Облыстың солтүстік-батысындағы Воже көлі, негізгі саласы Вожега өзенімен бірге, Ақ теңіз бассейніндегі Онега өзеніне құйылады. Облыстың қалған бөлігі, соның ішінде облыстағы тағы бір ірі көл – Кубенское көлі, Солтүстік Двина өзенінің алабына жатады. Солтүстік Двина облыстың солтүстік-шығысында Сухона және Юг өзендерінің қосылуынан пайда болады. Сухона – Вологда облысының маңызды су жолы. Вологда облысынан бастау алатын Солтүстік Двинаның тағы бір ірі саласы – Вага. Вологда облысындағы екі аудан федералды маңызы бар қорғалатын табиғи аймақтар ретінде белгіленген. Бұл – облыстың орталығындағы Русский Север ұлттық паркі және облыстың оңтүстік-батысындағы Дарвин табиғи қорығы (Ярославль облысымен ортақ).
Vologda Oblast borders with Arkhangelsk Oblast in the north, Kirov Oblast in the east, Kostroma Oblast in the southeast, Yaroslavl Oblast in the south, Tver and Novgorod Oblasts in the southwest, Leningrad Oblast in the west, and the Republic of Karelia in the northwest. Vologda Oblast is located on the East European Plain, and most of it represents forested hilly landscape. The southwest of the oblast, along the Sheksna and the Mologa, is flat. The northwestern part is mostly of glacial origin, with the Andoma Hills, the Veps Hills, and a number of minor hill chains. The highest point of the oblast is high Malgora hill. In the east of the oblast, the valleys of the Vaga, the Sukhona, and the Yug are cut through the hills. The southeast of the oblast is occupied by the Northern Ridge, which is located south of the valley of the Sukhona. Much of the area of the oblast is occupied by coniferous forest (taiga) and by swamps. The area of Vologda Oblast is split between the basins of the White Sea, the Baltic Sea, and the Caspian Sea. In the northeast of the oblast, in Vologodsky district, there is a point which is a triple divide of the river basins of the Neva (Baltic Sea), the Volga (Caspian Sea), and the Onega (White Sea), and thus the basins of the Atlantic Ocean, the Arctic Ocean, and the endorheic basins of the interior of Eurasia. This is one of the very few such triple divides in the world and the only one in Russia. The southwestern shore of Lake Onega, one of the biggest freshwater lakes in Europe, belongs to Vologda Oblast, and the tributaries of Lake Onega, the biggest of which are the Vytegra River and the Andoma River, belong to the river basin of the Neva and thus drain to the Baltic Sea. Also, minor areas in the west of the oblast drain into the Oyat River which is a right tributary of the Svir and belongs to the basin of the Neva. The western part of the oblast drains into the Rybinsk Reservoir of the Volga. The biggest tributaries of the reservoir are the Mologa, the Suda, the Sogozha, and the Sheksna. Lake Beloye, one of the biggest lakes in the oblast, is the source of the Sheksna. Some areas in the south of the oblast drain into tributaries of the Volga, including the Unzha. Lake Vozhe in the northwest of the Oblast, with its main tributary, the Vozhega, drains in the Onega River in the White Sea basin. The rest of the oblast, including Lake Kubenskoye, another major lake in the oblast, belongs to the river basin of the Northern Dvina. The Northern Dvina is formed in the northeast of the oblast from merging of the Sukhona and the Yug. The Sukhona forms the major waterway of Vologda Oblast. Another major tributary of the Northern Dvina, which has its source in Vologda Oblast, is the Vaga. Two areas in Vologda Oblast have been designated as protected natural areas of federal significance. These are Russky Sever National Park in the center of the oblast and Darwin Nature Reserve in the southwest of the oblast (shared with Yaroslavl Oblast).
Әкімшілік бөлімшелер
Облыс әкімшілік жағынан облыстың құзырына жататын төрт қала мен қалашыққа (Вологда, Череповец, Сокол және Великий Устюг) және жиырма алты ауданға бөлінеді. Тағы он қала (Бабаево, Белозерск, Грязовец, Кадников, Харовск, Кириллов, Никольск, Тотма, Устюжна және Вытегра) аудандық маңызы бар қала мәртебесіне ие. Красавино қаласы облыстық маңызы бар Великий Устюг қаласының әкімшілік басқаруында.
The oblast is administratively divided into four cities and towns under the oblast's jurisdiction (Vologda, Cherepovets, Sokol, and Veliky Ustyug) and twenty six districts. Another ten towns (Babayevo, Belozersk, Gryazovets, Kadnikov, Kharovsk, Kirillov, Nikolsk, Totma, Ustyuzhna, and Vytegra) have the status of the towns of district significance. The town of Krasavino is under administrative jurisdiction of Veliky Ustyug Town of Oblast Significance.
Өнеркәсіп
Вологда облысының ең ірі өнеркәсіптік кәсіпорны – Череповец қаласында орналасқан «Северсталь» болат зауыты. Металлургиялық өнеркәсіп облыстың жалпы өнеркәсіптік өндірісінің шамамен 50 пайызын құрайды. Одан кейін химия (оның да орталығы Череповецте), азық-түлік, ағаш өнеркәсібі және машина жасау өнеркәсібі келеді. Металлургия – 16-шы ғасырдан бері аймақта дамыған дәстүрлі өнеркәсіп, сол кезде оның орталығы Устюжнада болған. Тағы бір дәстүрлі салалар – тұз өндіру (Тотма аймағында) және шыны жасау (қазіргі Чагодощенский ауданында). 18-шы ғасырда ағаш өндірісі қарқынды түрде өсе бастады. 19-шы ғасырда зығыр маталарын шығаратын тоқыма өнеркәсібі кәсіпорындары көбейе бастады.
The biggest industrial enterprise of Vologda Oblast is the Severstal steel plant located in the city of Cherepovets. The metallurgical industry is responsible for approximately 50% of the total industrial production of the oblast. it is followed by chemical (also based in Cherepovets), food, and timber industries, and the machine building industry. Metallurgy was a traditional industry developed in the region since the 16th century, when its center was located in Ustyuzhna. Another traditional industries were salt production (around Totma) and glass making (in what is currently Chagodoshchensky District). In the 18th century, timber production started to grow rapidly. In the 19th century, the textile industry enterprises making flax textiles started to proliferate.
Ауыл шаруашылығы
Облыстағы ауыл шаруашылығы негізінен сүт және ет өндірісімен мал шаруашылығы, жұмыртқа өндірісі, егін, зығыр, картоп және көкөніс өсіруден тұрады. 2008 жылы барлық ауыл шаруашылығы өнімдерінің 73 пайызы ірі шаруашылықтарда өндірілді.
The agriculture in the oblast is essentially cattle breeding with milk and meat production, production of eggs, growing of crops, flax, potatoes, and vegetables. In 2008, 73% of all agricultural products were produced by large scale farms.
Көлік
Қазіргі Вологда облысының аумағы әрқашан Ресейдің орталық бөлігін Ақ теңізге жалғастыратын сауда жолдарында орналасқан, ал 17-ғасырда Ақ теңіз Ресейдің негізгі теңіз экспорттық жолы болды. Сухонаның барлық ағысы, сондай-ақ оның кейбір салаларының төменгі ағыстары, Вологданы қоса алғанда, кеме жүзуге жарамды. Алайда, қазіргі уақытта Сухонада тұрақты жолаушылар тасымалы өте аз немесе тоқтатылған. 19 ғасырда Мариинск каналы жүйесі ретінде салынған және 20 ғасырда қайта жаңартылған Волга-Балтық су жолы, Волга мен Нева өзендерінің бассейндерін Шексна, Белое көлі, Ковжа және Витегра арқылы байланыстырады және Еуропалық Ресейдегі маңызды су жолдарының бірі болып табылады. Солтүстік Двина каналы Шексна мен Кубенское көлін байланыстырады, осылайша Волга мен Солтүстік Двина өзендерінің бассейндері арасындағы байланыс құрады. Ресейдегі маңызды автомобиль жолдарының бірі – М8, Мәскеу мен Архангельскті байланыстырады және Вологда қаласынан өтеді. Бұл жол асфальтталған және жиі пайдаланылады. Басқа маңызды асфальтталған жолдарға Вологданы Череповец пен Санкт-Петербургке жалғастыратын A114 тас жолы, Вологданы Кирилловқа (Липин Бор, Вытегра және Пудожға жалғасатын бөлігі ішінара асфальтталған), Вологданы Тотма арқылы Великий Устюгке, Тотманы Имени Бабушкина арқылы Никольскке, Котласты Мантуровоға және содан әрі Кострома мен Мәскеуге Великий Устюг пен Никольск арқылы жалғастыратын жолдар жатады. Устюжнадан Пестово мен Весьегонскке де қатынас бар. Алайда, жол желісі жетілмеген, әсіресе облыстың шекарасына жақын аудандарда. Вологда облысынан Кострома облысына тек бір ғана жол көпірі бар. Киров облысына бірнеше жол өтеді, бірақ олардың барлығы асфальтталмаған және нашар күйде. Липин Бор мен Каргополь арасындағы байланыс та солай. Облыстың батысында аудандық шекараларды кесіп өтетін жолдар өте аз. Дегенмен, елді мекендердің көп бөлігі жолмен байланысқан, жолдар ағаш тасымалы үшін пайдаланылады және негізгі бағыттарда тұрақты автобус қатынайды. Облыстағы маңызды темір жол – Мәскеу мен Архангельскті байланыстыратын темір жол. Вологда мен Архангельск арасындағы бөлігі 1890 жылдары салынған. 1940 жылдары Коми Республикасынан көмір тасымалын жеңілдету үшін Коношадан шығысқа қарай Котласқа және одан әрі Воркутаға дейін облыстың солтүстігін кесіп өтетін тармақ салынған. Вологданы Череповец арқылы Санкт-Петербургпен байланыстыратын темір жол 1900 жылдардың басында салынды. Вологданы Вохтога арқылы Буйға жалғастыратын темір жол да бар. Вохтогада Монза темір жолы шығысқа қарай бұрылады. Ол ағаш тасымалы үшін салынған және ағаш өндіру кәсіпорындары басқарады. Монза темір жолы Вологда және Кострома облыстарының шекарасымен өтеді. Оны шығысқа қарай Никольскке дейін ұзарту жоспарлары іске аспады. Монза темір жолы Вохогада жеке станцияға ие, Вохога-2 темір жол станциясы. Темір жолды иеленетін Монзалес компаниясының бас кеңсесі Вохтогада орналасқан. 1950 және 1960 жылдары ағаш тасымалын жеңілдету үшін көптеген тары теміржолдар салынды, бірақ содан бері көптегендері пайдасыз болып, жабылды. Қазіргі уақытта жергілікті авиация көлемі азайды. Вологдада әуежай бар. Жергілікті рейстер Ұлы Үстіуг, Кичменгский Городок және Витегра қалаларына жиі емес қатынайды. Облыс арқылы мұнай тасымалдау жүйесі, Балтық құбыр жүйесі өтеді, Нюсенница, Погорелово және Грязовец қалаларында үш мұнай сорғы станциясы орналасқан.
The area of current Vologda Oblast has always been located on the trading routes connecting central Russia to the White Sea, and, in fact, in the 17th century the White Sea was the main sea export route for Russia. The whole course of the Sukhona is navigable, as well as the lower courses of some of its tributaries, including the Vologda. However, there is currently very little or no regular passenger navigation on the Sukhona. Volga–Baltic Waterway, first constructed in the 19th century as the Mariinsk Canal System and then reconstructed in the 20th century, connects the river basins of the Volga and the Neva via the Sheksna, Lake Beloye, the Kovzha, and the Vytegra, and is one of the main waterways in European Russia. The Northern Dvina Canal connects the Sheksna and Lake Kubenskoye, thus being a connection between the river basins of the Volga and the Northern Dvina. One of the principal highways in Russia, M8, connects Moscow and Arkhangelsk, and passes Vologda. This highway is paved and heavily used. Other important paved roads include A114 highway, connecting Vologda to Cherepovets and Saint Petersburg, the roads connecting Vologda to Kirillov (the part which continues to Lipin Bor, Vytegra, and Pudozh, is partially paved), Vologda to Veliky Ustyug via Totma, Totma to Nikolsk via Imeni Babushkina, and Kotlas to Manturovo and eventually to Kostroma and Moscow via Veliky Ustyug and Nikolsk. There are connections from Ustyuzhna to Pestovo and Vesyegonsk. However, the road network is underdeveloped, especially close to the borders of the oblast. There is only one road crossing from Vologda Oblast to Kostroma Oblast. Several roads cross into Kirov Oblast, but they are all unpaved and badly maintained. So is the connection between Lipin Bor and Kargopol. In the west of the oblast, there are very few through roads even across the district boundaries. Nevertheless, the vast majority of settlements have road connections of some quality, the roads are used for timber transportation, and there is regular bus service on the main roads. The principal railway line in the oblast is the railroad connecting Moscow and Arkhangelsk. The piece between Vologda and Arkhangelsk was constructed in the 1890s. A branch from Konosha eastwards to Kotlas and further to Vorkuta, which crosses the north of the oblast, was constructed in the 1940s to facilitate the transport of coal from the Komi Republic. The railway connecting Vologda with Saint Petersburg via Cherepovets was built in the 1900s. There is also a railway connecting Vologda via Vokhtoga to Buy. At Vokhtoga, the Monza Railroad branches off east. It was built for timber transport and is operated by the timber production authorities. The Monza railroad runs along the border of Vologda and Kostroma Oblasts. The plans to extend it further east to Nikolsk were never realized. The Monza Railroad has a separate station in Vokhoga, Vokhtoga 2 railway station. The headquarters of the Monzales company which owns the railroad are located in Vokhtoga. A big number of narrow gauge railways have been built in the 1950s and 1960s to facilitate the transport of timber, but since then most of these became unprofitable and have been destroyed. Currently, the local aviation has almost disappeared. There is an airport in Vologda. Locally, there is infrequent service to Veliky Ustyug, Kichmengsky Gorodok, and Vytegra. The oil transport system, Baltic Pipeline System, runs through the oblast, with three oil pumping stations located at Nyuksenitsa, Pogorelovo, and Gryazovets.
Сәулет
Областағы үш қала – Белозерск, Тотма және Великий Устюг – Ресей Федерациясының Мәдениет министрлігімен тарихи қалалар ретінде жіктелген, бұл олардың тарихи орталықтарында құрылыс салуға белгілі бір шектеулерді білдіреді. Вологданың ескі орталығы 1990 жылдарға дейін көптеген ағаш үйлерді, оның ішінде бес ағаш классицизм сарайларын қамтиды, оларды үкімет мәдени мұра ескерткіштері ретінде қорғады. Қорғауға қарамастан, олардың көптегені өртеніп кетті немесе жай ғана бұзылды. Дегенмен, көптеген ғимараттар, соның ішінде төрт классицизм сарайы сақталып қалды және Вологданы Ресейдегі 19 ғасырдағы ағаштан салынған қала үйлерінің ең ірі жиынтығының біріне айналдырды. Ағаштан жасалған ауылдық сәулет өнерінің ең жақсы үлгілері Вологданың солтүстік-батысындағы Семенководағы ашық ауа этнографиялық мұражайында жинақталған. Вологда облысындағы бірнеше қалалар мен қалалар өздерінің сәулет мұрасын сақтап қалды. 1920-1930 жылдардағы көптеген ресейлік қалалардан өзгеше, Великий Устюг 1917 жылдан кейін ерте жарияланып, ұлттық мәдени мұра ретінде сақталды. Сондықтан оның тарихи орталығы дерлік толығымен сақталған. Вологда, Белозерск, Тотма, Грязовец және Устюжна қалаларында көптеген тарихи ғимараттар сақталған. Атап айтқанда, Тотмадағы бірнеше шіркеулер 18 ғасырда ерекше стильде салынған, оны кейде Тотма барокко деп атайды. Вологда жерлерінің салыстырмалы түрде шұғыласыздығы оңашалықты іздеген монахтарды тартты, нәтижесінде көптеген монастырлар пайда болды. Кирилло-Белозерск, Спасо-Прилуцкий, Горицкий және Троице-Гледенский монастырлары орыс ортағасырлық бекініс сәулетінің үлгілерін көрсетеді, сондай-ақ ең жақсы сақталған мәдени мұралардың қатарына кіретін ғимараттарды қамтиды. Әлемдік мұра тізіміне енгізілген Ферапонтов монастырында Дионисийдің фрескалары бар Ресейдегі жалғыз толық боялған шіркеуі бар. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, Вологда облысындағы төрт монастырь әрекет етіп тұрды: Кирилло-Белозерск, Спасо-Прилуцкий, Горицкий және Павло-Обнорский монастырлары.
Three of the towns in the oblast—Belozersk, Totma, and Veliky Ustyug—are classified as historical towns by the Ministry of Culture of Russian Federation, which implies certain restrictions on construction in their historical centers. The old center of Vologda until the 1990s contained many wooden houses, including five wooden classicist manors, protected by the government as cultural heritage monuments. Despite the protection, many of these burnt down, or were simply demolished. Still, many buildings, including four classicist manors, survive, and make Vologda one of the biggest collection of wooden town houses of the 19th century in Russia. Some of the best examples of rural wooden architecture are collected in open air Ethnographic Museum in Semyonkovo, northwest of Vologda. Several cities and towns in Vologda Oblast preserved their architectural heritage. In contrast to many other Russian towns in the 1920s and 1930s, Veliky Ustyug was left intact and declared the national cultural heritage very early after 1917. It preserved therefore almost all of its historic center. Vologda, Belozersk, Totma, Gryazovets, and Ustyuzhna keep many of their historical buildings. In particular, several churches in Totma were built in the 18th century in the unique style which is sometimes referred to as Totma Baroque. The relative desolation of Vologda lands attracted monks looking for solitude, resulting in numerous monasteries. The Kirillo Belozersky Monastery, the Spaso Prilutsky Monastery, the Goritsky Monastery, and the Troitse Gledensky Monastery represent examples of Russian medieval fortification architecture and also contain buildings rated among the best preserved cultural heritage. The Ferapontov Monastery, included into the World Heritage list, contains the only survived fully painted church in Russia with the frescoes of Dionisius. As of 2010, four of the monasteries in Vologda Oblast were acting: the Kirillo Belozersky, the Spaso Prilutsky, the Goritsky, and the Pavlo Obnorsky monasteries.
Қолөнер
Бұл аймақта әртүрлі қолөнерлер дамыды. Олардың бірқатары заңмен қорғалады.
Various handicrafts were developed in the area. A number of those are protected by law.