Жыныстық дельфин (Stenella coeruleoalba) – мұхиттарда кездесетін, зерттелген дельфин түрі. Географиясы, туыстық байланысы туралы ақпарат. Дельфиндер туралы көбірек біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Желді дельфин (Stenella coeruleoalba) – әлемнің барлық мұхиттарының қоңыржай және тропиктік суларында кездесетін, жан-жақты зерттелген дельфин. Ол дельфиндер тұқымдасының (Delphinidae) мүшесі болып табылады.
The striped dolphin (Stenella coeruleoalba) is an extensively researched dolphin found in temperate and tropical waters of all the world's oceans. It is a member of the oceanic dolphin family, Delphinidae.
Таксономия
Жолақты дельфин, сондай-ақ эвфросина дельфині деп те аталады, дәстүрлі түрде Stenella туысына кіретін бес түрдің бірі болып табылады; алайда, LeDuc және авторлардың (1999) жүргізген жаңа генетикалық зерттеулері Stenella туысының дәстүрлі ұғымдағыдай табиғи топ емес екенін көрсетеді. Аталған зерттеуге сәйкес, жолақты дельфиннің ең жақын туыстары Климен дельфині, жалпы дельфиндер, Атлант дақты дельфині және бұрын жалпы бөтелке мұрынды дельфиннің түршесі саналған "Tursiops" aduncus болып табылады. Жолақты дельфин 1833 жылы Франц Мейен сипаттаған.
The striped dolphin, also known as the euphrosyne dolphin, is one of five species traditionally included in the genus Stenella; however, recent genetic work by LeDuc et al. (1999) indicates Stenella, as traditionally conceived, is not a natural group. According to that study, the closest relatives of the striped dolphin are the Clymene dolphin, the common dolphins, the Atlantic spotted dolphin, and "Tursiops" aduncus, which was formerly considered a subspecies of the common bottlenose dolphin. The striped dolphin was described by Franz Meyen in 1833.
Сипаттама
Жолақты дельфин суды мекендейтін бірнеше басқа дельфиндермен (пантропикалық дақты дельфин, Атлантикалық дақты дельфин, Клаймен дельфині) ұқсас мөлшерде және пішінде болады. Дегенмен, оның түсі мүлдем өзгеше, сондықтан теңізде оны байқау оңай. Кездігі көк, ақ немесе қызғылт түсті. Бір немесе екі қара жолақ көздің айналасын айналып, содан кейін арқасына, жүзбеқанатына дейін созылады. Бұл жолақтар жүзбеқанаттың еніне дейін кеңейеді, олардың мөлшері бірдей. Екі қосымша қара жолақ құлақтың артынан өтеді – біреуі қысқа, жүзбеқанаттың үстінде аяқталады. Екіншісі ұзын, қабырғаларында қалыңдайды, содан кейін құйрық сабағына жақындағанда ішкі жағына қарай иіледі. Бұл жолақтардың үстіндегі қабырғалары ашық көк немесе сұр түсті болады. Барлық қосымшалары да қара түсті. Туғанда салмағы шамамен 10 кг, ал ұзындығы 1 метрге дейін жетеді. Ересек болғанда, ұрғалары 2,4 м (8 фут) (әйелдер) немесе 2,6 м (8,5 фут) (еркектер) болып өседі және салмағы 150 кг (330 фунт) (әйелдер) немесе 160 кг (352 фунт) (еркектер) құрайды. Зерттеулер көрсеткендей, Жерорта теңізіндегі әйелдер 12 жасында, ал Тынық мұхитындағы әйелдер 7 мен 9 жас аралығында жыныстық жағынан жетіледі. Өмір сүру ұзақтығы шамамен 55–60 жылды құрайды. Жүктілік шамамен 12 айға созылады, ал бұзаулап өту арасында үш-төрт жылдық үзіліс болады. Өз туыстас дельфиндері сияқты, жолақты дельфин де үлкен топтарда қозғалады – әдетте мыңдаған жеке тұлғадан тұрады. Жерорта теңізі мен Атлантикада топтар кішірек болуы мүмкін. Олар қарапайым дельфиндермен де араласа алады. Жолақты дельфин кез келген дельфин сияқты акробатикалық тәсілдерді орындауға қабілетті – су бетінен жиі секіріп шығады. Кейде Атлантика және Жерорта теңізінде қайықтарға жақындап келеді, бірақ бұл басқа аймақтарда, әсіресе бұрын кеңінен пайдаланылған Тынық мұхитында, әлдеқайда сирек кездеседі. Шығыс тропикалық Тынық мұхитында жолақты дельфиндерді "стрекерлер" деп атайды, себебі олар соқтығысудан сақтану үшін кемелерден жылдам қашуға бейім. Жолақты дельфин шағын пелагикалық балықтармен және кальмарлармен қоректенеді.
The striped dolphin has a similar size and shape to several other dolphins that inhabit the waters it does (see pantropical spotted dolphin, Atlantic spotted dolphin, Clymene dolphin). However, its colouring is very different and makes it relatively easy to notice at sea. The underside is blue, white, or pink. One or two black bands circle the eyes, and then run across the back, to the flipper. These bands widen to the width of the flipper which are the same size. Two further black stripes run from behind the ear — one is short and ends just above the flipper. The other is longer and thickens along the flanks until it curves down under the belly just prior to the tail stock. Above these stripes, the dolphin's flanks are coloured light blue or grey. All appendages are black, as well. At birth, individuals weigh about 10 kg (22 lb) and are up to a meter (3 feet) long. By adulthood, they have grown to 2.4 m (8 ft) (females) or 2.6 m (8.5 ft) (males) and weigh 150 kg (330 lb) (female) or 160 kg (352 lb) (male). Research suggested sexual maturity was reached at 12 years in Mediterranean females and in the Pacific at between seven and 9 years. Longevity is about 55–60 years. Gestation lasts about 12 months, with a three or four year gap between calving. In common with other dolphins in its genus, the striped dolphin moves in large groups — usually up to thousands of individuals in number. Groups may be smaller in the Mediterranean and Atlantic. They may also mix with common dolphins. The striped dolphin is as capable as any dolphin at performing acrobatics — frequently breaching and jumping far above the surface of the water. Sometimes, it approaches boats in the Atlantic and Mediterranean, but this is dramatically less common in other areas, particularly in the Pacific, where it has been heavily exploited in the past. Striped dolphins are known as “streakers” throughout the eastern tropical Pacific due to their behavior of rapidly swimming away from vessels to avoid collisions
The striped dolphin feeds on small pelagic fish and squid.
Халық саны мен таралуы
Жазық дельфин қоңыржай немесе тропикалық, жағалаудан тыс суларда мекендейді. Ол Солтүстік және Оңтүстік Атлант мұхиттарында, оның ішінде Жерорта теңізінде (жақында Мармара теңізінде кездесулер мен жағаға шығулар туралы хабарланды) және Мексика шығанағында, Үнді мұхитында және Тынық мұхитында көптеп кездеседі. Шамамен айтқанда, оның ареалы 40° солтүстік ендік пен 30° оңтүстік ендік аралығында жатыр. Су температурасы 10-26 °C аралығында болады, бірақ қалыпты диапазоны 18-22 °C. Тынық мұхитының батысында, бұл түр жанды түрде зерттелген аймақта, ерекше көші-қон үлгісі анықталды. Басқа аймақтарда мұндай жағдай байқалған жоқ. Дельфин өзінің ареалындағы барлық аймақтарда кең таралған сияқты, бірақ бұл үзіліссіз болуы міндетті емес; халық тығыздығы төмен аймақтар да бар. Жалпы саны екі миллионнан асады. Ең оңтүстіктегі жазба 2017 жылы Жаңа Зеландияның оңтүстігіндегі Дунедин қаласының жанында жағаға шыққан жеке дананың дерегі.
The striped dolphin inhabits temperate or tropical, off shore waters. It is found in abundance in the North and South Atlantic Oceans, including the Mediterranean (sightings and strandings have been reported rather recently in Sea of Marmara) and Gulf of Mexico, the Indian Ocean, and the Pacific Ocean. Roughly speaking, it occupies a range running from 40°N to 30°S. It has been found in water temperatures ranging from 10 to 26 °C, though the standard range is 18 22 °C. In the western Pacific, where the species has been extensively studied, a distinctive migration pattern has been identified. This has not been the case in other areas. The dolphin appears to be common in all areas of its range, though that may not be continuous; areas of low population density do exist. The total population is in excess of two million. The southernmost record is of a stranded individual nearby Dunedin, southern New Zealand in 2017.
Адаммен қарым-қатынас
Жапондық кит аулаушылар батыс Тынық мұхитында кем дегенде 1940 жылдан бері жолақты дельфиндерді аулап келеді. "Жолақты дельфин ұстау" өркендеген кезеңінде жыл сайын кем дегенде 8000-9000 бас дельфин өлтірілді, ал бір ерекше жылы 21000 бас өлтірілген. 1980 жылдардан бастап квоталар енгізілгеннен кейін бұл көрсеткіш жылына шамамен 1000 басқа дейін төмендеді. Қорғаушылар Жерорта теңізіндегі популяцияның ластану, аурулар, көлік қозғалысының қарбаласы және ұзын желілі аулар, траулерлер, қабық аулар, тізбекті аулар және қоршау аулар сияқты балық аулау құралдарында кездейсоқ ұсталып қалу қаупінен қорқады. Соңғы қауіптерге әскери сонар және жақын порттардан химиялық ластану жатады. Полихлориленген бифенилдер (ПХБ) және гексахлорбензол (HCB) сияқты көмірсутектер де үлкен алаңдау тудырады. Олар қосымша тағам тізбегіне де әсер етеді, сондай-ақ босану және сүттен тамақтану кезінде қандай көмірсутектер беріліп жатқанын анықтау үшін толық денеге тексеру жүргізіледі. Жолақты дельфинді тұтқынға алуға әрекеттер жасалды, бірақ олардың көпшілігі сәтсіз аяқталды, тек Жапониядағы Тайжи кит мұражайы үшін ұсталған бірнеше дельфиннен басқа. Жолақты дельфин Тайжидегі дельфин аулау акциясында мақсатталған түрлердің бірі болып табылады.
Japanese whalers have hunted striped dolphins in the western Pacific since at least the 1940s. In the heyday of "striped dolphin drives", at least 8,000 to 9,000 individuals were killed each year, and in one exceptional year, 21,000 individuals were killed. Since the 1980s, following the introduction of quotas, this number has fallen to around 1,000 kills per year. Conservationists are concerned about the Mediterranean population which is threatened by pollution, disease, busy shipping lanes, and heavy incidental catches in fishing nets such as long liners, trawlers, gill nets, trammel and purse seine nets. Recent threats include military sonar, and chemical pollution from near by harbors. Hydrocarbons are also a major concern such has PCBs (polychlorinated biphenyls) and HCB (hexachlorobenzene). These are said to give problems to additional food chains as well as doing a full body test to see what hydrocarbons may be passed down through parturition and lactation. Attempts have been made to keep the striped dolphin in captivity, but most have failed, with the exception of a few captured in Japan for the Taiji Whale Museum. Striped dolphins are one of the targeted species in the Taiji dolphin drive hunt.
Диета
Ересек жолақты дельфиндер балық, кальмар, сегізқалқан, криль және басқа да қыскабақтылармен қоректенеді. Жерорта теңізіндегі жолақты дельфиндер негізінен басқұрлы жәндіктермен азықтанады (асқазан мазмұнының 50-100%), ал Солтүстік-Шығыс Атлантикадағы жолақты дельфиндер көбінесе балықтарды, әсіресе тресканы аулайды. Олар негізінен басқұрлы жәндіктермен, қыскабақтылармен және сүйекті балықтармен қоректенеді. Олар жем шоғырланған су қабатының кез келген бөлігінде тамақтанады және тереңде тұратын түрлерді аулау үшін 700 метрге дейін суға сүңгіп түсе алады.
The adult striped dolphin eats fish, squid, octopus, krill, and other crustaceans. Mediterranean striped dolphins seem to prey primarily on cephalopods (50 100% of stomach contents), while northeastern Atlantic striped dolphins most often prey on fish, frequently cod. They mainly feed on cephalopods, crustaceans, and bony fishes. They feed anywhere within the water column where prey is concentrated, and they can dive to depths of 700 m to hunt deeper dwelling species.
Құлау және өлім-жітім
Жолақты дельфин бір кезде гүлденген, 1990 жылға дейін саны 127 880-ге жеткен. Содан бері балық аулау кезіндегі кездейсоқ тұтқындардан популяция зардап шегуде. Өлім-жітім қаупі жоғары деп есептелгенімен, сақтау шараларын жүзеге асыруға кедеріл келтіретін деректер жетіспейді. Жылдар бойында болған құрғақ құлау оқиғалары алаңдаушылық тудырды. Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайы және жыл сайын теңізге жиналатын қоқыстың көбеюі жолақты дельфиндердің санының азаюына себеп болуда. Испанияның Жерорта теңізі жағалауында құрғақ құлаған 37 дельфин дельфин морбиливирусынан (ДМВ) зардап шекті. Бұл құрғақ құлаудың себептері эпизоотиядан энзоотияға қарай өзгеруде. Cetacean morbillivirus (CeMV) киттер арасында әлем бойынша алты түрге бөлінеді, бұл Еуропа, Солтүстік Америка және Австралияда кең таралған өлім-жітім оқиғаларына әкеп соқты. Зерттеулер CeMV-нің сипаттамаларының еттен қоректі жануарларға қарағанда шаруашылық жануарларында ауруға байланысты болуы мүмкін екенін көрсетті, бұл олардың эволюциялық тарихын көрсетеді. Аурудың ең көп кездесетін белгілеріне бронхоинтерстициалды пневмония, энцефалит, лимфоцитопения және көп ядролы жасушалардың көбеюі жатады. CeVM иммундық жүйені әлсіретеді, клиникалық белгілердің жедел жоғалуынан кейін қосымша инфекцияларға шалдығу қаупін арттырады. Жұқтыру жолдарының арасында аэрозоль және плацента арқылы таралу мүмкіндігі қарастырылады. Жолақты дельфиндер арасындағы ерекше өлім-жітім оқиғалары (UMEs) ашық мұхиттағы паразиттік аурулардың адам әрекеттерінен туындаған себептерге байланысты көбейіп бара жатқанын көрсетеді. Сонымен қатар, жағдайлар бойынша есептерде жолақты дельфин миында, көру нервісінің астындағы зақымдалған жерлерде көптеген жұмыртқалары бар жұқа, дөңгелек құрт – нематод табылды. Бұл құрт Contracaecum туысына жатады деп болжанады, бұл теңіз арыстандарының миын жұқтыратын туыс. Адам және жануарлардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін тиісті шаралар қабылданбаса, ауыр жарақат алу қаупі болғандықтан, осы жануарларды қолдаған кезде сақтық таныту керек.
The striped dolphin once thrived, numbering 127,880 before 1990. Since then, the population has suffered from incidental catches in fisheries. Mortality has been considered unsustainable, but there is a lack of data which hampers conservation efforts. Various cases of stranding over the years have been a cause for alarm. With an unfavorable conservation status and the increasing amount of debris piling in the ocean every year, striped dolphin's population is decreasing. 37 dolphins stranded off the Spanish Mediterranean coast were suffering from dolphin morbillivirus (DMV). The causes of these stranding have been changing from epizootic to enzootic. Cetacean morbillivirus (CeMV) can be divided into six strains in cetaceans throughout the world, causing widespread mortality events in Europe, North America, and Australia. Studies have indicated that characteristics of CeMV may be more closely associated with disease in ruminants than carnivore species, which is representative of their evolutionary histories. Common disease presentation includes broncointerstitial pneumonia, encephalitis, lymphocytopenia, and increases in multinucleated cells. CeVM causes immunosuppression, increasing risk to secondary infection following acute resolution of clinical signs. Hypothesized transmission routes include via aerosol and trans placentally. The unusual mortality events (UMEs) among striped dolphins suggest that parasitic diseases may be increasing in the open ocean due to anthropogenic causes. In addition, case reports indicate nematodes present in the brain of the striped dolphin, described as a single round and thin worm with numerous eggs in the subcortical lesions, including the optic nerve. It is hypothesized this worm belongs to the genus Contracaecum, the same genus which has been reported to infect the brains of sea lions. Caution should be employed when handling these animals due to the possibility of a serious injury if the right steps are not taken in order to ensure both human and animal safety.