АҚШ Әуе Күштерінің 15-ші әскері: Тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

АҚШ Әуе күштері құрамасы

15-ші Әуе күштері (15 AF) – АҚШ Әуе күштерінің Әуе шабуылы қолбасшылығының (ACC) нөмірленген әуе күштері. Штаб-пәтері Шоу әуе базасында орналасқан. 2020 жылғы 20 тамызда қайта іске қосылды, бұрынғы 9-шы және 12-ші Әуе күштерінің құрамдас бөлімдері біріктіріліп, Әуе шабуылы қолбасшылығының конвенциялық күштерін құруға және ұсынуға жауапты жаңа нөмірленген әуе күштері құрылды. 1943 жылғы 1 қарашада құрылған 15-ші Әуе күштері – Екінші дүниежүзілік соғыстың Еуропа театрына дислокацияланған, Оңтүстік Италиядағы базалардан Еуропаны бомбалаған және жаудың әуе күштерімен әуеде күрескен АҚШ Әскери-әуе күштерінің құрамындағы әскери авиация. Суық соғыс кезеңінде 15 AF – АҚШ Стратегиялық әуе қолбасшылығының (SAC) үш нөмірленген әуе күштерінің бірі болды, ол АҚШ стратегиялық бомбалаушылары мен зымырандарын жаһандық деңгейде басқарды. 15-ші Әуе күштерінің бөлімдері Корея соғысы, Вьетнам соғысы және "Шөл даулы" операциясында жауынгерлік операцияларға қатысты. 2003 жылғы 1 қазанда 15 AF 15-ші экспедициялық мобильдік күш тобы (15 EMTF) болып қайта аталды. 15 EMTF АҚШ Қорғаныс министрлігінің барлық агенттіктері үшін стратегиялық әуе көлігін, сондай-ақ Тынық мұхиты аймағындағы Әуе күштері үшін бейбіт және соғыс уақытында отынмен қамтамасыз етуді жүзеге асырды. 15 EMTF 2012 жылғы 20 наурызда таратылды. 2020 жылғы 20 тамызда 15 AF Әуе шабуылы қолбасшылығының нөмірленген әуе күштері ретінде қайтадан іске қосылды, бұрынғы 9-шы және 12-ші Әуе күштерінің конвенциялық авиация күштерін қабылдады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Он бесінші әуе күштері (15th AF) 1943 жылғы 1 қарашада Тунисте, Тунис Республикасында, Жерорта теңізі операциялар театрындағы АҚШ әуе күштерінің бір бөлігі ретінде стратегиялық әуе күштері болып құрылды. Ол құрылғаннан кейін бір күннен соң жауынгерлік операцияларды бастады. Алғашқы қолбасшы генерал Джимми Дулиттл болды. 15th AF 1943 жылдың соңында Жерорта теңізіндегі американдық әуе күштерін қайта ұйымдастыру нәтижесінде құрылды. Льюис Х. Бреретонның Тоғызыншы әуе күштері (9th AF) Англияға көшіріліп, Сегізінші әуе күштерінің орташа бомбалаушы бөлімшелерін қабылдады, ал Он екінші әуе күштері өзінің стратегиялық бөлімшелерін 15-ші AF-ке берді, осылайша американдықтардың Жерорта теңізіндегі тактикалық әуе күштері құрылды. Жаңа әуе күштері 90-нан астам B-24 Liberator және 210 B-17 Flying Fortress ұшақтарымен жабдықталды, олар Он екінші және Тоғызыншы әуе күштерінен мұрагерлік етті. Желтоқсан айында, көпшілігі B-24 ұшақтарымен жабдықталған жаңа топтар АҚШ-тан келе бастады. 13 жаңа топ қосылды. Жерорта теңізінде орналасқан 15-ші AF Англиядағы Сегізінші әуе күштерінің (8th AF) нашар ағылшын ауа райынан қиындық көріп, ұшуға мүмкіндік болмаған кезде операциялар жүргізе алады деп үміттенілді. 9-шы AF кейіннен Англияға көшіп, Еуропаны басып алуға қатысатын тактикалық күш ретінде қызмет етеді. Италиядағы Фоггия маңындағы базалар қолжетімді болғаннан кейін, 15-ші әуе күштері Францияның оңтүстігі, Германия, Польша, Чехословакия және Балқан елдеріндегі нысандарға жетті, олардың кейбіреулеріне Англиядан жету қиын болды.

Бастапқы операциялар

15-ші әуе күштері 1943 жылдың 1 қарашасында өз жұмысын бастады, 321-ші BG (M) құрамына бекітілген 28 B-25 ұшағымен Римини локомотив депосына шабуыл жасады. 1943 жылдың 1 желтоқсанында бас штаб Италияның Бари әуежайына көшірілді. 1944 жылдың 4 қаңтарында 15-ші және 12-ші әуе күштері Корольдік әуе күштерінің 205-ші тобымен бірге Жерорта теңізінің одақтас әуе күштеріне біріктірілді. MAAF – АҚШ стратегиялық әуе күштерінің, Еуропадағы USAAF бас қолбасшылық және басқару ұйымының оңтүстік бөлімшесі. 15-ші әуе күштері жүргізген алғашқы маңызды операция – 1944 жылдың 22 қаңтарында басталған "Шингл" операциясы аясында Италиядағы Анциоға десант түсіруді қолдау үшін жүргізілген бомбалау миссиялары болды. Неміс және фашистік Италияның нысандарына шабуылдар жасалып, осы арқылы Остік күштерге кең ауқымды зиян келтірілді.

Үлкен апта

"Үлкен апта" – Германияның авиация өнеркәсібіне қарсы Германияға жасалған 8-ші және 15-ші әуе күштерінің қарқынды шабуылдары сериясы болды, бұл Германияның ұшақ құрастыру өнеркәсібіне жасалған бірлескен рейдтердің бір бөлігі еді. "Аргумент операциясы" деп аталған жоспар бойынша, Еуропадағы екі американдық стратегиялық әуе күші, Корольдік әуе күштерінің түнгі бомбалау шабуылдарымен бірге, Германияның жауынгерлік ұшақтар өндіру қабілетін жою немесе ауыр зақымдау мақсатында қолданылуы тиіс еді. Америкалықтар нацистік оккупацияланған Еуропаға күндізгі бомбалау шабуылдары кезінде Люфтваффе күштерінің күшті қарсылығына тап болды, сондықтан "Аргумент операциясын" мүмкіндігінше ертерек бастау жоспарланды. 1944 жылдың 22 ақпанында 15-ші әуе күштері Германияға жасаған алғашқы шабуылын Регенсбургқа шабуыл жасау арқылы жүзеге асырды. Он бесінші әуе күштері 183 бомбалаушыны Оберстраубингтегі Мессершмидт ұшақ құрастыру зауытына жіберді. 118 бомбалаушы жақсы нәтижелерге қол жеткізді, бірақ 14-і атып түсірілді. Келесі күні 15-ші әуе күштері 102 бомбалаушыны Австриядағы Штайр шарлы подшипник зауытына жіберді, нәтижесінде зауыттың жиырма пайызы жойылды. 24 ақпанда 180-нен астам "Либератор" бомбалаушылары Готтадағы Мессершмитт Bf 110 ұшақ құрастыру зауытына елеулі зақым келтіріп, 28 ұшақты жоғалтты. 25 ақпанда 114 B 17 және B 24 бомбалаушылары тағы да Штайрге жіберілді, бірақ күш бөлініп кетті, ал "Либераторлар" оның орнына Фьюме мұнай өңдеу зауытын бомбалады. 17 бомбалаушы ұшақ жоғалды. Осы шығындарға қарамастан, USSTAF Германияның авиация өнеркәсібіне ауыр соққы берді деп саналды.

Мұнай өнеркәсібіне арналған мақсаттар

Сәуір айында генерал Эйзенхауэр USSTAF-қа неміс отын өндіру орталықтарына шабуыл жасауды бұйрық берді, мұнда мұнай өңдеу зауыттарына да, синтетикалық отын өндіретін зауыттарға да соққы беру көзделді. 15-ші армия 5 сәуірде шабуылды бастады, Италиядан Румыниядағы Плоеști мұнай өнімдері маңындағы нысаналарға 235 Б-17 және Б-24 бомбалаушы ұшақтарын жіберді. Мұнай өңдеу зауыттары 15 және 24 сәуірде қайтадан шабуылға ұшырады, осыдан қосымша зиян келтірілді. Қазан айына қарай мұнай нысаналарына шабуыл жасау ең басты міндет болып саналды, ал P 38 Lightning және P 51 Mustang истребительдерінің сүйемелдеуімен ауыр бомбалаушы ұшақтардың үлкен тобы Германия, Рейхсгау Судет, Словакия және Румыниядағы мұнай өңдеу зауыттарына шабуыл жасады. P 51 эскорттары әуеде басымдық орнатуға мүмкіндік берді, соның арқасында бомбалаушылар оңтүстік және шығыс Еуропа бойынша еркін қимылдап, Рейхсгау Судет аймағындағы Брюкс, Словакиядағы Братислава, Венгриядағы Будапешт, Комарм, Гьёр және Петфурдё, Югославиядағы Белград және басқа қалалар, сондай-ақ Солтүстік-шығыс Италиядағы Триест қалаларына шабуылдар жасады.

Кеңестер одағының қолдауы

1944 жылдың маусым айында 15-ші әуе күштері Румыниядағы Кеңес әскерінің әрекеттерін қолдау мақсатында Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы теміржол желілерін бомбалады. 1944 жылғы жаз бойы Австрияның Винер-Нойштадт қаласындағы ұшақ құрастыру орталықтары бомбаланды және мұнай өндіретін орталықтарға шабуылдар жасалды. 2 маусымда 15-ші әуе күштері алғашқы "шаттл" миссиясын орындады, 130 B-17 және P-51 эскорттары Венгриядағы шабуылдан кейін Ресей бақылауындағы аумаққа қонды. Одан кейін тағы екі "шаттл" миссиясы орындалды.

"Қойырма" операциясы

Тамыз айында 15-ші әскерлік бөлім Оңтүстік Франциядағы операция «Есенқой»-ға дайындық үшін Оңтүстік Франциядағы нысандарға шабуылдауды бастады. Марсель, Лион, Гренобль және Тулон қалаларына B-24 және B-17 бомбалаушылары шабуыл жасады.

Реюньон операциясы

Румыниядағы 1944 жылғы төңкерістен кейін 15-ші әуе күштері неміс басып алған Бенеаса және Отопень әуежайларын бомбалады. 1944 жылдың 31 тамызы мен 3 қыркүйегі аралығында 15-ші әуе күштерінің ұшақтары Румыниядан босатылған одақтас әскер тұтқындарын әуемен тасымалдау арқылы «Қайта қосылу» операциясын жүзеге асырды.

Корей соғысы

1950 жылғы 25 маусымда Корея Халық Демократиялық Республикасының (Солтүстік Корея) қарулы күштері Оңтүстік Кореяға басып кірді. 27 маусымда Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі Оңтүстік Кореяға басып кіруге қарсы тұруға көмектесуге дауыс берді. Президент Гарри С. Трумэн генерал Дуглас Макартурға (Жапониядағы АҚШ оккупациялық күштерінің қолбасшысы) шайқасқа бөлімдерді жіберуге уәкілеттік берді. Макартур Алыс-Шығыс Әуе күштерінің (FEAF) бас қолбасшысы генерал Джордж Э. Стратмейерге Солтүстік Корея күштеріне 38-ші параллельге дейін шабуыл жасауға бұйрық берді. Ол кезде Гуамдағы Андерсен әуежайында орналасқан ХХ Әуе күштерінің 19-шы бомбалау тобының 22 B-29 ұшағы Корея түбегіне соққы беруге қабілетті жалғыз ұшақ болды. Бұл бөлімге Окинавадағы Кадена әуе базасына көшуге және Солтүстік Кореяға шабуылдарды бастауға бұйрық берілді. Бұл шабуылдар 28 маусымда басталды. 29 маусымда Солтүстік Кореядағы әуежайларға B-29 бомбалаушыларымен шабуыл жасауға рұқсат берілді. 8 шілдеде генерал-майор Эммет О'Доннелл басқаратын арнайы FEAF бомбалаушылар командасы құрылды. Президент Трумэн Еуропадағы кеңестік агрессия мүмкіндігін болдырмау үшін қолданылып жатқан АҚШ бомбалаушы күштерін кеңінен пайдалану қаупін қабылдағысы келмеді, бірақ ядролық соққы күшіне жатпайтын бірнеше B-29 бомбалаушылар тобы босатылды. 13 шілдеде FEAF бомбалаушылар командасы АҚШ-тағы SAC базаларынан ауыстырылған ХХ Әуе күштерінің 19-шы бомбалау тобы және ХV Әуе күштерінің 22-ші және 92-ші бомбалау топтарының басқаруын қабылдады. Шілде айының соңында ХV Әуе күштерінің 98-ші және 307-ші бомбалау топтары FEAF-қа қосылу үшін Жапонияға жіберілді. 92-ші және 98-ші бомбалау топтары және 31-ші барлау тобы Жапониядағы базалардан жұмыс істеді, ал 19-шы, 22-ші және 307-ші бомбалау топтары Окинавада орналасқан. 1953 жылғы 27 шілдеде Корей соғысы аяқталғанда, B-29 ұшақтары 21 000-нан астам сортты ұшты, шамамен 167 000 тонна бомба тасталды және 34 B-29 ұшағы жауынгерлік қимылдарда жоғалды (16-сы истребительдерге, төрті зениттік артиллерияға және он төрті басқа себептерге). B-29 ұшақтарының экипаждары 34 коммунистік истребительді (оның 16-сы МиГ-15) жойды, тағы 17-сін (барлығы МиГ-15) жойды деп есептеледі және 11-іне (барлығы МиГ-15) зақым келтірді. 1000 сортқа бір ұшақтан кем шығын болды.

On 25 June 1950, the armed forces of the Democratic People's Republic of Korea (North Korea) invaded South Korea. On 27 June the United Nations Security Council voted to assist the South Koreans in resisting the invasion. President Harry S. Truman authorized General Douglas MacArthur (commander of the US occupying forces in Japan) to commit units to the battle. MacArthur ordered General George E. Stratemeyer, CIC of the Far Eastern Air Force (FEAF) to attack attacking North Korean forces between the front lines and the 38th parallel. At that time, the 22 B 29s of the Twentieth Air Force 19th Bomb Group stationed at Andersen Field on Guam were the only aircraft capable of hitting the Korean peninsula, and this unit was ordered to move to Kadena Air Base on Okinawa and begin attacks on North Korea. These raids began on 28 June. On 29 June, clearance was given for B 29 attacks on airfields in North Korea. On 8 July, a special FEAF Bomber Command was set up under the command of Major General Emmett O'Donnell. Although President Truman wasn't willing to risk extensive use of the U. S. bomber force in the United States, which was being used as a deterrent for possible Soviet aggression in Europe, a few groups of B 29 bombers – that were not part of the nuclear strike force – were released. On 13 July, the FEAF Bomber Command took over command of the Twentieth Air Force 19th Bombardment Group and of the Fifteenth Air Force's 22nd and 92nd Bombardment Groups which had been transferred from SAC bases in the United States. Later in July, the Fifteenth Air Force 98th and 307th Bombardment Groups were sent to Japan to join the FEAF. The 92nd and 98th BGs and the 31st SRG operated from bases in Japan, whereas the 19th, 22nd, and 307th BGs were based in Okinawa. When the Korean War ended on 27 July 1953, the B 29s had flown over 21,000 sorties, nearly 167,000 tons of bombs had been dropped, and 34 B 29s had been lost in combat (16 to fighters, four to flak, and fourteen to other causes). B 29 gunners had accounted for 34 Communist fighters (16 of these being MiG 15s) probably destroyed another 17 (all MiG 15s) and damaged 11 (all MiG 15s). Losses were less than one per 1000 sorties.

Қырғи қабақ соғыс

Кореядағы соғыстың аяқталуымен, 1953 жылғы қаңтарда қызметке келген президент Дуайт Д. Эйзенхауэр ұлттық қорғанысқа "жаңа бағыт" беруге шақырды. Нәтижесінде: соғыстың алдын алу үшін ядролық қаруларға және әуе күштеріне сенім арту күшейді. Оның әкімшілігі Әуе күштеріне, әсіресе Стратегиялық әуе қолбасшылығына инвестиция жасауды жөн көрді. Ядролық қарулану жарысы қарқынды дамыды. Әуе күштері дерлік барлық винтті B-29/B-50 ұшақтарын пайдаланудан шығарды және оларды жаңа Boeing B-47 Stratojet ұшақтарымен алмастырды. 1955 жылға қарай Boeing B-52 Stratofortress ұшақтары көптеп құралуға кірісті, ал B-36 ұшақтары ауыр бомбалаушы бөлімдерінен жылдам шығарылды. Кореядағы ұрысқа қатысу үшін алыс-шығыс әуе күштеріне күштерді жөнелткеннен кейін, Он бесінші әуе күшінің тарихы Стратегиялық әуе қолбасшылығының тарихынан ешқандай айырмашылықты көрсетпеді. Салқын соғыс кезеңінде Он бесінші әуе күшінің ұшақтары ядролық сақтандыру режимінде тұрды, бұл Кеңес Одағының АҚШ-қа шабуыл жасауына қарсы кедергі болды. Вьетнам соғысы кезінде 15-ші әуе күшінің B-52 Stratofortress эскадрильялары (көбінесе B-52D, сондай-ақ B-52G) Гуам, Окинава және Таиландтағы базаларға орналастырылды, коммунистік күштерге қарсы Arc Light операцияларын жүргізді. 15-ші әуе күшінің құрамында 703-ші стратегиялық зымыран қанаты және 706-шы стратегиялық зымыран қанаты сияқты зымыран эскадрильялары да болды. Вьетнам соғысы мен 1991 жыл аралығында 15 AF бөлімдері мен активтері барлау ұшақтарынан (1989 жылға дейін SR-71, U-2), бомбалаушылардан (1984 жылға дейін B-52D, B-52G, B-52H және B-1B), әуеде жанармай құю ұшақтарынан (KC-135, KC-10) және құрлықтар аралық баллистикалық зымырандардан (1984 жылға дейін Titan II, Minuteman II/III, Peacekeeper) тұрды.

21 ғасырдағы суық соғыстан кейінгі кезең

1991 жылдың 1 қыркүйегінде 15-ші әуе күштері KC 135 және KC 10 ұшақтарымен жабдықталған, эксклюзивті түрде әуеде жанармай құю формациясына айналды. 1992 жылдың 1 маусымында Стратегиялық әуе қолбасшылығы таратылғанда және оның активтері жаңа құрылған Әуе қозғалысы қолбасшылығы мен Әуе шабуылы қолбасшылығы арасында бөліскенде, 15-ші әуе күштері Әуе қозғалысы қолбасшылығының құрамына кірді. 15-ші әуе күштерінің штабы 1993 жылдың 2 шілдесінде BRAC өтуімен байланысты Март әуе күштері базасынан Трэвис әуе күштері базасына көшті, Март әуе базасы Март әуе резервтік базасына айналды. 22-ші әуе күштерінің туы Джорджия штатындағы Доббинс әуе күштері базасындағы Әуе күштері резервтік командасына көшірілді. 15-ші әуе күштері – Әуе қозғалысы қолбасшылығына бекітілген екі нөмірленген әуе күштерінің бірі болды. Оның негізгі операциялық аймағы Миссисипи өзенінің батысынан Африканың шығыс жағалауына дейін, полюстен полюске дейін созылды, бірақ көбінесе Әуе қозғалысы қолбасшылығының жаһандық қолжетімділік миссиясын қолдауға жіберілді. Оның басты міндеті – Қорғаныс министрлігінің барлық агенттіктері үшін стратегиялық және театрлық әуе көлігін, сондай-ақ бейбіт және соғыс уақытында Әуе күштері үшін әуеде жанармай құюды қамтамасыз ету болды. Бұл науқас және жараланғандарды әуемен медициналық эвакуациялауды да қамтыды. 28 912 әскери қызметкер және 5 288 азаматтық қызметкерден тұратын 15-ші әуе күштері АҚШ-та, Тынық және Үнді мұхиттарында, тіпті Диего Гарсияға дейін 300-ге жуық ұшақ пен көптеген қолдау нысандарын басқарды. 15 AF командирі сонымен қатар 294-ші жұмыс тобының (TF 294) командирі болды, ол соғыс уақытында АҚШ Стратегиялық қолбасшылығын (USSTRATCOM) қолдаған ұшақтарға әуеде жанармай құюды қамтамасыз етті. TF 294 құрамына AMC, Әуе ұлттық гвардиясы және Әуе күштері резервтік командасының 26 бөлімшесі кірді. 15 AF штабы дайындыққа бағалау сапарларын және штабқа көмек көрсету сапарларын жүргізу арқылы бөлімшелерінің жедел дайындығын қамтамасыз етті. Ол бағынышты бөлімшелерінің мүдделерін қорғайтын және жоғары басшылықтың саясаты мен директиваларын орындауды қамтамасыз ететін жақтаушы ретінде әрекет етті. Әуе қозғалысы қолбасшылығының қайта құрылуы нәтижесінде 15-ші әуе күштері 15-ші экспедициялық мобильділік жұмыс тобы болып қайта аталды, ол бейбіт және соғыс уақытында әуе қозғалысын қолдауға бағытталған. 15 AF-тің операциялық ұшу ұйымдары 18-ші әуе күштеріне берілді. 15 EMTF AMC-нің Тынық мұхиты аймағындағы әуе көлігі және әуеде жанармай құю бағытындағы қолдау ұйымын, сондай-ақ AMC-нің төтенше жағдайларға жауап беру бөлімшелерін сақтап қалды. 15 EMTF АҚШ-тың алты ірі әуе күштері базасынан және Тынық мұхиты аймағындағы 47 нысандан жылдам және икемді көлік қызметтерін ұсынды.

Fifteenth Air Force became exclusively an aerial tanker formation with KC 135 and KC 10 aircraft on 1 September 1991. When Strategic Air Command was inactivated on 1 June 1992 and its assets divided between the newly created Air Mobility Command and Air Combat Command, Fifteenth Air Force became part of Air Mobility Command. Headquarters Fifteenth Air Force moved from March Air Force Base to Travis Air Force Base on 2 July 1993 with the BRAC transition of March AFB to March Air Reserve Base, and merged its tankers with the airlift aircraft of the Twenty Second Air Force. The Twenty Second Air Force's flag moved to the Air Force Reserve Command at Dobbins Air Force Base, Georgia. Fifteenth Air Force was one of the two numbered air forces assigned to the Air Mobility Command. Its main area of operations was the region stretching west of the Mississippi River to the east coast of Africa, pole to pole, but was often tasked to support Air Mobility Command's global reach mission. Its primary mission was to provide strategic and theater airlift for all Department of Defense agencies as well as air refueling for the Air Force in both peace and wartime. This included the aeromedical evacuation of sick and injured. With the assigned military work force of 28,912 personnel and an assigned civilian work force of 5,288 people, Fifteenth Air Force managed almost 300 aircraft and many support facilities in the United States and in the Pacific and Indian Oceans – all the way to Diego Garcia. The 15 AF commander was also the Commander, Task Force 294 (TF 294), which provided aerial refueling to aircraft that supported the United States Strategic Command (USSTRATCOM) in time of war. TF 294 included 26 units from the AMC, the Air National Guard, and the Air Force Reserve Command. The 15 AF staff assured the operational readiness of its units by conducting readiness assessment visits and staff assistance visits. It acted as an advocate for its subordinate units and enforces higher headquarters policies and directives. As a result of an Air Mobility Command restructuring, Fifteenth Air Force was redesignated the Fifteenth Expeditionary Mobility Task Force, focused on air mobility support in peacetime and wartime. 15 AF operational flying organizations were transferred to Eighteenth Air Force. 15 EMTF retained AMC's Pacific region airlift and air refueling enroute support organization as well as AMC's contingency response units. The 15 EMTF provided rapid and flexible transportation support from six major Air Force bases in the United States and 47 locations throughout the Pacific.

Командирлер тізімі

Жоқ. (Сан) Командир ЛауазымыСуретіАтыҚызметке кірген күніҚызметтен кеткен күніҚызмет мерзімі