Воortrekker монументі – Оңтүстік Африкадағы Преторияда орналасқан тарихи ескерткіш. 1835-1854 жылдары Кап колониясынан кеткен Voortrekkerлерді еске алады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Преториядағы ескерткіш, Оңтүстік Африка
Monument in Pretoria, South Africa
Вооттрекер монументі Оңтүстік Африкадағы Преторияның оңтүстігінде орналасқан. Граниттен тұрғызылған бұл құрылым төбеде бой көтеріп, 1835 және 1854 жылдар аралығында Кап колониясынан кеткен вооттрекерлердің құрметіне салынған. Оның авторы – архитектор Жерар Мёрдьек. 2011 жылдың 8 шілдесінде Оңтүстік Африка мұра ресурстары агенттігі Вооттрекер монументін Ұлттық мұра нысаны деп жариялады.
The Voortrekker Monument is located just south of Pretoria in South Africa. The granite structure is located on a hilltop, and was raised to commemorate the Voortrekkers who left the Cape Colony between 1835 and 1854. It was designed by the architect Gerard Moerdijk. On 8 July 2011, the Voortrekker Monument was declared a National Heritage Site by the South African Heritage Resource Agency.
Тарих
Вуртрекерлердің құрметіне ескерткіш салу идеясы алғаш рет 1888 жылғы 16 желтоқсанда Оңтүстік Африка Республикасының президенті Пол Крюгер Наталдағы Данскраалдағы Келісім күні тойлауларына қатысқанда талқыланды. Алайда, мұндай ескерткіш салуға бағытталған қозғалыс 1931 жылғы 4 сәуірде ғана басталды, бұл идеяны іске асыру үшін Sentrale Volksmonumentekomitee (SVK; Орталық халық ескерткіштері комитеті) құрылды. Құрылыс 1937 жылғы 13 шілдеде СВК төрағасы, адвокат Эрнест Джордж Янсеннің негіздік тас қалау рәсімімен басталды, бұл орыннан кейін Ескерткіш төбесі деп аталды. 1938 жылғы 16 желтоқсанда негізгі тас қаланды. Ғимараттың ішіндегі екі басты қызығушылық нысаны – тарихи фриз және кенотаф.
The idea to build a monument in honour of the Voortrekkers was first discussed on 16 December 1888, when President Paul Kruger of the South African Republic attended the Day of the Covenant celebrations at Danskraal in Natal. However, the movement to actually build such a monument only started on 4 April 1931 when the Sentrale Volksmonumentekomitee (SVK; Central People's Monuments Committee) was formed to bring this idea to fruition. Construction started on 13 July 1937 with a sod turning ceremony performed by the chairman of the SVK, Advocate Ernest George Jansen, on what later became known as Monument Hill. On 16 December 1938 the cornerstone was laid The two main points of interest inside the building are the Historical Frieze and the Cenotaph.
Тарихи фриз
Ғимараттың басты кіреберісі Батырлар залына жетелейді. Бельгияның сары шынысынан жасалған төрт үлкен аркалы терезелермен екі жағынан шектеліп, зор кеңістікте ескерткіштің дизайнының ажырамас бөлігі болып табылатын бірегей мәрмәр Тарихи фриз орналасқан. Бұл әлемдегі ең үлкен мәрмәр фриз. Фриз 27 басрельефтік панельден тұрады, олар Ұлы көш-қонның тарихын бейнелейді, сонымен қатар вортректердің күнделікті өміріне, еңбек әдістеріне және діни сенімдеріне сілтемелер жасайды. Панельдер жиынтығы 1835 жылғы алғашқы вортректерден бастап, 1852 жылы Құм өзені келісіміне қол қойылғанға дейінгі маңызды тарихи оқиғаларды көрсетеді. Батырлар залының еденінің ортасында үлкен дөңгелек тесік бар, одан арқылы Кенотаф залындағы Кенотафты көруге болады.
The main entrance of the building leads into the domed Hall of Heroes. This massive space, flanked by four huge arched windows made from yellow Belgian glass, contains the unique marble Historical Frieze which is an intrinsic part of the design of the monument. It is the biggest marble frieze in the world. The frieze consists of 27 bas relief panels depicting the history of the Great Trek, but incorporating references to everyday life, work methods and religious beliefs of the Voortrekkers. The set of panels illustrates key historical scenes starting from the first voortrekkers of 1835, up to the signing of the Sand River Convention in 1852. In the centre of the floor of the Hall of Heroes is a large circular opening through which the Cenotaph in the Cenotaph Hall can be viewed.
Кенотаф
Кенотаф залының ортасында орналасқан Кенотаф ескерткіштің басты ошағы болып табылады. Оны Батырлар залынан ғана емес, сонымен қатар ғимараттың жоғарғы жағындағы күмбезден де көруге болады, онда ескерткіштің ішкі кеңістігі көрінеді. Осы күмбездегі тесік арқылы жыл сайын 16 желтоқсанда сағат он екіде күн сәулесі Кенотафтың ортасына түсіп, "Ons vir Jou, Suid Afrika" (африкаанс тілінде "Біз сен үшін, Оңтүстік Африка" деген мағына береді) деген сөздерді, "Die Stem van Suid Afrika" әнінен алынған шумақты жарықтандырады. Бұл жарық сәулесі – Вуртрекерлердің өмірі мен тың тынысына Құдайдың нығметінің символы. 16 желтоқсан 1838 жыл – 1994 жылға дейін Оңтүстік Африкада Ант күні ретінде тойланған Қанды өзен шайқасының күні. Кенотаф залы әртүрлі Вуртрекер республикаларының туларымен әсемделген, қабырғаларында Вуртрекерлерді бейнелейтін көркем кестелер, сондай-ақ Ұлы Көшпенділік кезіндегі артефактілерді ұсынатын бірнеше көрме шкафтары бар. Залдың солтүстік қабырғасында 1938 жылдан бері оты тұтана берген шамшырақ орналасқан. Осы жылы Кейптаунда басталып, Ескерткіш төбесінде аяқталған Символикалық өгіз керуені сапары өтті, осы жерде ескерткіштің негізгі тасы қаланды.
The Cenotaph, situated in the centre of the Cenotaph Hall, is the central focus of the monument. In addition to being viewable from the Hall of Heroes it can also be seen from the dome at the top of the building, from where much of the interior of the monument can be viewed. Through an opening in this dome a ray of sunlight shines at twelve o'clock on 16 December annually, falling onto the centre of the Cenotaph, striking the words 'Ons vir Jou, Suid Afrika' (Afrikaans for 'We're for you, South Africa'), a line from 'Die Stem van Suid Afrika'. The ray of light symbolises God's blessing on the lives and endeavours of the Voortrekkers. 16 December 1838 was the date of the Battle of Blood River, commemorated in South Africa before 1994 as the Day of the Vow. The Cenotaph Hall is decorated with the flags of the different Voortrekker Republics and contains wall tapestries depicting the Voortrekkers as well as several display cases with artefacts from the Great Trek. Against the northern wall of the hall is a niche with a lantern in which a flame has been kept burning ever since 1938. It was in that year that the Symbolic Ox Wagon Trek, which started in Cape Town and ended at Monument Hill where the Monument's foundation stone was laid, took place.
Басқа ерекшеліктері
Ескерткішке келушілер атсегай (найза) мотиві бар қара темір қақпадан кіреді. Қақпадан өткен соң, адам өзі әсем граниттен жасалған 64 өгіз арбасынан тұратын үлкен лагердің ішінде табады. Бұл Вуртреккер ескерткішінің немісшеленуі Моердейктің бастапқы дизайны Оңтүстік Африка баспасөзінде Египет ғибадатханасына ұқсас болғаны үшін халықтың наразылығын тудырғаннан кейін болды. Моердейктің алғашқы жобасында ескерткіш екі египеттік обелискіні байланыстыратын жолдан тұрды. Сондай-ақ, Моердейктің мың жылдық монументі, ортасында Амарна күн символы бар, африканер ұлтшылдарының астанасы Преторияның басты көрнекті нысанына айналды.
Visitors to the monument enter through a black wrought iron gate with an assegai (spear) motif. After passing through the gate one finds oneself inside a big laager consisting of 64 ox wagons made out of decorative granite. This Germanisation of the Voortrekker Monument occurred after Moerdijk's initial design had caused a public outcry in the South African press for its resemblance to an Egyptian temple. In Moerdijk's initial design, the monument consisted of a causeway linking two Egyptian obelisks. Likewise Moerdijk's thousand years monument with Amarna sun symbol at its centre, became Afrikaner nationalists' centre show piece of their capital Pretoria.
Дөңгелек еден ашылуы
Аспандағы күмбезден төмен қарағанда, Батырлар залы еденіндегі шеврон үлгісі 32 күн сәулесі сияқты сыртқа таралады. Мурдиектің сәулетінде, күннің табиғи сәулесі едендегі ашылу арқылы 33-ші сәулені құрайды. Мурдиектің айтуынша, едендегі шеврон үлгісі суды бейнелейді, сондай-ақ ежелгі Египет өркениетінің қос шеврон иероглифі де суды көрсетеді. Моердик құрылыс өнерінің барлық жолдары ежелгі Египетке қайта оралатынын мәлімдеді. Моердик екі әдісті біріктіреді, өзінің симуляциясында күнді пайдаланады. 16 желтоқсан күні "Треккерлер анты" күні ретінде аталып өтеді. 16 желтоқсанда Кенотаф тасындағы жазуларды жарықтандыратын күн дискісінің пайда болуы, алхимиктердің "Философ тасы" бойынша олардың мағынасын өзгертеді. Адамның төмендегі жер бетіндегі антына орнына, күн назарды Треккерлердің үштік құдайына жоғалытады, себебі Құдай Моердиктің күн сәулеті арқылы сөйлейді, өзін мына сөздермен көктегі ант беруге шақырады: БІЗ – яғни ҚҰДАЙ – СЕНІҢ ҮШІН ОҢТҮСТІК АФРИКА. Осылайша, Треккерлердің үштік дәстүріндегі Құдай, Кенотафтағы сөздерді жарықтандыратын күн дискісінің ішінде ант етеді. Треккерлердің Құдай Оңтүстік Африка үшін деген сенімдері 1838 жылғы 9-16 желтоқсан аралығында Треккер көшбасшысы Андриес Преториус Blood River-де берген антынан бастау алады, ол сол кезде христиан золуларының, мысалы, ханзада Мпандемен әскери және саяси одақтар құрған.
Looking from the sky dome downwards, a chevron pattern on the floor of the Hall of Heroes, radiates outwards like 32 sun rays. In Moerdijk's architecture, the natural sun forms the 33rd ray through the floor opening. Moerdijk said the chevron pattern on the floor depicts water, as does the double chevron hieroglyph from the civilisation of ancient Egypt. Moerdijk stated that all roads on the terrain of building art lead back to ancient Egypt. Moerdijk merges both methods, by using the sun in his simulation. The Vow of the Trekkers was commemorated on 16 December as the Day of the Vow. On 16 December, the appearance of an illuminating sun disc on the wording of the Cenotaph stone, transform their meaning as per the Philosophers Stone of the alchemists. Instead of man below making an earthly vow, the sun shifts the focus upwards to the trinitarian god of the Trekkers, as it is God who communicates through Moerdijk's sun architecture, making Himself a heavenly vow with the words: WE – as in GOD – FOR THEE SOUTH AFRICA. Thus God in the trinitarian tradition of the Trekkers, speaks a vow within the sun disc illuminating the words on the Cenotaph. The Trekker belief that God was for South Africa originates from the 9–16 December 1838 vow of Trekker leader Andries Pretorius at Blood River, who at around the same time made military and political alliances with Christian Zulus like prince Mpande.
Мысырлық шығу тегі
Мурдик ежелгі Мысыр архитектурасының жақтаушысы болды. Моердик Африканың ұлылығын ежелгі Мысыр құрылыстары арқылы танытты. Оңтүстік Африкадағы заманауи африкалық мысырлық Вуртрекер ғибадатханасы. Ван Вуу және Франс Софф бұрын Мысыр обелискісін, африкалық Атеннің тасқа айналған сәулесін, Оңтүстік Африканың Блумфонтейн қаласындағы Ұлттық әйелдер ескерткіші үшін орталық мотив ретінде қолданған. 1936 жылы Вуртрекер ескерткішінің жобасын аяқтау кезінде Мёрдик Мысырға зерттеу сапары жасады. Ол сол жерде Нефертитидің күйеуі Ахенатон перғауынның тұсында Африканың қайта жаңғыру дәуірі гүлдеген Фивадағы Карнак ғибадатханалар кешеніне барды. Ахенатонның Атонға арналған ашық ауадағы ғибадатханалары күн сәулелерін архитектурада пайдаланудың Гелиополь дәстүрін, сондай-ақ шынайы қабырға рельефтерін немесе фриздерін қамтыды. Мурдик Каир мұражайына да барды, онда Атонға арналған Ұлы Гимнның көшірмесі сақталған, оның бірнеше жолдары 104-тарауға еске түсіреді. Мёрдиктің әйелі Сильва оның ежелгі Мысыр архитектурасын жақсы білгенін және Мысырға жасаған сапары архитектуралық тұрғыдан оған үлкен әсер еткенін айтты.
Moerdijk was an outspoken supporter of ancient Egyptian architecture. Moerdijk referred to Africa's greatness as imparted by ancient Egyptian constructions at the inauguration of the Voortrekker Monument. a modern African Egyptian Voortrekker Temple in South Africa. Van Wouw and Frans Soff had earlier employed the Egyptian obelisk, a petrified ray of the African Aten, as central motif for the National Women's Monument in Bloemfontein, South Africa, itself likewise inaugurated on the Day of the Vow, 16 December 1913. Whilst finalising the design of the Voortrekker Monument in 1936, Moerdijk went on a research trip to Egypt. There he visited the Karnak Temple Complex at Thebes, where an African Renaissance had flourished under Pharaoh Akhenaten, Nefertiti's husband. The open air temples of Akhenaten to the Aten incorporated the Heliopolitan tradition of employing sun rays in architecture, as well as realistic wall reliefs or friezes. Moerdijk also visited the Cairo Museum, where a copy of the Great Hymn to the Aten is on display, some verses of which remind of Psalm 104. Moerdijk's wife Sylva related that he was intimately acquainted with ancient Egyptian architecture, and was strongly influenced architecturally by his visit to Egypt.
Сәулет мақсаты
Архитектор Жерар Мёрдьек ғимараттың мақсаты анық көрініп тұруы керек екенін мәлімдеді. Африкадағы түскі күннің нұры Нефертити заманында Атон деп аталған. Ежелгі египет иероглифтерінде Атон – шеңбермен оралған күн нүктесі түрінде бейнеленген. Атон иероглифі Вуртреккер монументінде күннің жоғарғы күмбездегі саңылау арқылы шашыраған сәулесімен көрсетілген. Сондай-ақ, жоғарғы күмбездің айналасынан төмен қарағанда, дөңгелек еден ашылуы күн дискісінің жарығын қоршап тұрғанын көруге болады. Мёрдьек қабырғадағы фриз арқылы былай деген ойды жеткізді: британдық Кейп колониясынан көшіп шығу арқылы Құдай ішкі аймақта жаңа өркениет құрды. Осы жаңа өркениеттің құрылуына алғыс айту үшін, Мёрдьек ежелгі Ыбырайымды еске түсіріп, Вуртреккер монументін сырттан құрбандық алаңы ретінде жобалады.
The architect, Gerard Moerdijk, stated that the purpose of a building had to be clearly visible. The aspect of the sun at mid noon in Africa, was during Nefertiti's time known as Aten. In Egyptian hieroglyphics, Aten was written as a sun dot enclosed by a circle. The Aten hieroglyph is depicted in the Voortrekker Monument when the sun shines through an aperture in the top dome. Likewise, looking downwards from the top dome walkway, the round floor opening is seen to encircle the sun disc illumination. Moerdijk's message as implied by the wall frieze: by exodus out of the British Cape Colony, God created a new civilisation inland. In order to give thanks to this new creation of civilisation, Moerdijk, recalling Abraham of old, outwardly designed the Voortrekker Monument as an altar.