Кіріспе

ActRaiser (Akutoreizā, アクトレイザー) – 1990 жылы Quintet компаниясы жасаған және Enix компаниясы Super Nintendo Entertainment System үшін жарық көрген видео ойын. Ол классикалық жақтан жылға қарай қозғалатын платформалық ойын мен қала салу және құдай сияқты ойын элементтерін үйлестіреді. 1993 жылы Super NES платформасы үшін ActRaiser 2 жалғасы шықты. 2007 жылы ActRaiser ойыны Еуропа, Солтүстік Америка және Жапонияда Wii Virtual Console жүктеу қызметі арқылы қолжетімді болды. Ойынның нұсқасы 2004 жылы Еуропалық ұялы телефондар үшін де жарық көрді. 2021 жылы бірнеше платформада "Actraiser Renaissance" қайта жасалған нұсқасы шықты.

Ойын процесі

Ойыншы ойынның басты кейіпкері "Мырза" ретінде ойнайды. Мырзаға тікелей басқару мүмкіндігі болмаса да, ойыншы періште мен анимацияланған мүсінді басқару арқылы әлеммен өзара әрекеттеседі. Ойыншы симуляция кезеңдерінде періште, ал әрекет кезеңдерінде мүсін ретінде ойнайды. Жоғарыдан қарау режиміндегі симуляциялау, екі адамнан басталатын Мырзаның жаңа өркениетін дамыту және қорғауды қамтиды. Ойынның бұл бөлігінде ойыншы халықтың өсуін ынталандыратын әрекеттер жасауы керек, соның ішінде жолдарды жоспарлау және молшық, жаңбыр, күн сәулесі, жел және жер сілкінісін кереметтер ретінде пайдалану. Періште аймақтағы монстрлармен жебелермен шабуылдай алады, сондай-ақ Мырзаға қайда салу және кереметтерді қолдану керектігін көрсете алады. Симуляциялау режиміндегі бір кедергі – өркениеттің дамуын тоқтатуға тырысатын ұшатын монстрлардың болуы. Монстрлар әр деңгейдің басында аймақтың төрт лагерінен пайда болады. Олар құлдың өлтіруіне байланысты үздіксіз жаратылыстарды тудырады. Халық саны өскен сайын, монстрлардың лагерлерін жаба алады, осылайша олардың тууына кедергі келтіреді және ақырында елдегі барлық ұшатын монстрларды жояды. Бұл аймақтың өркениет деңгейін арттырады, одан да жетілген құрылыстар салуға және халықтың әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді. Барлық төрт лагері жабылғаннан кейін, халық сол аймақтағы адамдарға қол жетімді ең жетілген үйлерді салуды бастайды. Мырза әлемдегі жалпы халық санын арттыру арқылы деңгейін көтереді, бұл оған кереметтер жасау үшін қолданылатын өмірлік күш және SP ұпайларын арттырады. Әр аймақта екі жақты прокруткамен әрекет кезеңі бар, біреуі құрылыс симуляциясы алдында, екіншісі – соңына жақын. Әрекет кезеңдерінде ойыншы Мырза тірілткен адам тәрізді мүсінді басқарады. Ойыншы монстрларды жеңіп, ұпай жинап, платформадан платформаға секіруі керек. Әр әрекет кезегінің соңында ойыншы басқа монстрды жеңуі керек. Соңғы деңгей – басқа монстрлармен марафон, ол Танзраға қарсы соңғы шайқаспен аяқталады.

Сюжет

Сюжет құдайға ұқсас, тек "Мырза" (жапон тілінде "Құдай") деп аталатын бір тұлғаның Танзраға (жапон тілінде "Шайтан") қарсы, сондай-ақ "Зұлым" деп те аталатын оның күресін баяндайды. Нұсқаулыққа сәйкес, Мырза Танзрамен және оның алты лейтенантымен шайқаста жеңілді. Мырза жараларын емдеу үшін аспандағы сарайына шегініп, терең ұйқыға кетті. Мырзаның болмауында Танзра әлемді алты аймаққа бөлді, әрқайсысын өз лейтенанттарына берді; кейін олар халықты жамандыққа итермеледі. Бірнеше жүз жылдан кейін Мырза толыққанды жазылып оянады және оған сенімсіздік салдарынан күшінен айырылғаны белгілі болады. Ойын барысында Мырза Танзраның лейтенанттарын жеңіп, өз халқының өркениеттерін қайта құру және дұға арқылы олармен байланыс орнату арқылы күшін қайта меңгереді. Барлық лейтенанттар жойылғаннан кейін, Мырза Танзраның бекінісі – Өлім үйіне шабуыл жасайды және оны жеңеді. Танзраны жеңгеннен кейін Мырза және оның қызметшісі олар құрған көптеген өркениеттерге оралып, халықты бақылайды. Олар байқап қарағанда, ешкімнің Мырзаға ғибадат ету үшін ғибадатханада болмайтынын көреді. Қызметші: "Бұрын адамдар қиындыққа тап болғанда Мырзаға дұға ететін, енді мұндай қажеттілік жоқ, себебі олар қалған мәселелерін өздері шеше алады", – дейді. Содан кейін Мырза мен оның қызметшісі аспандағы сарайға кіріп, олардың қажеттіліктері туғанда күтетін көкке аттанады.

Діни мағынасы

Ойын яһуди-христиан монотеизмінің аллегориясы ретінде қарастырылады. Жапон тіліндегі түпнұсқада басты кейіпкердің аты Құдай, ал қарсыласы Шайтан деп аталады. Дуглас Крокфордтың "Мэниак сарайын тазарту" кітабына сәйкес, Американың Nintendo компаниясы 1990-шы жылдардың басында ойын мазмұнына қатысты қатаң саясат ұстанды, әсіресе, ойындағы кез келген ашық діни тақырыптарды немесе сюжеттік желілерді қосуға тыйым салатын жалпы категория болды. Сондықтан, ойынның басты кейіпкері "Мырза" деп аталды, бірақ аллегория сақталды, өйткені ол періштемен бірге бұлттағы сарайда әлемді аралайды; демонды өлтіреді; өмір жасайды; кереметтер тындырады; және әлем халқы оған дұға етеді. Ойын басшылары нақты әлемдегі діндерге немесе грек мифологиясы және индуизм сияқты мифологияға негізделген. Діни ұғым ойын соңында одан әрі зерттеледі, Періште мен "Мырза" әлемдегі храмдардың бос екенін, адамдар сенім мен құдайға деген қажеттілікті жоғалтқанын, өйткені олар өздерінің мәселелерін шешу үшін қажеттінің бәрін алғандарын анықтайды. Олар қажет болған жағдайда қайта оралу үшін планетаны тастап кетеді. ActRaiser сонымен қатар Wii консолінің виртуалды консолінде қолжетімді болды. Ол Жапонияда 2007 жылдың 20 наурызында, Еуропада 13 сәуірде және Солтүстік Америкада 28 мамырда шықты. Ойынды Enix баспасы шығарғандықтан, қазіргі уақытта Square Enix виртуалды консоль нұсқасының құқықтарын иеленеді.

Актерлік ренессанс

Actraiser Renaissance атаулы ремейкі 2021 жылдың қыркүйек айында Android, iOS, Nintendo Switch, PlayStation 4 және Windows платформалары үшін жарық көрді. Ол ойын процесін күрт өзгертіп, әрекет кезеңдерінде қосымша басқару командаларын және симулятор карталарында жаңа мұнара қорғанысы бөлімдерін ұсынады. Сонымен қатар, түпнұсқа ойында болмаған Alcaleone атты ойын аяқталғаннан кейінгі жаңа кезеңді де қосады.

Музыка

Көптеген артықшылықтарының ішінде, ойын Юзо Коширо жазған музыкасымен танымал. Консольдің іске қосылғаннан кейін алты ай ішінде шығуы, болашақ жобалар үшін оның композициялық мүмкіндіктерін көрсетті, салыстырмалы түрде жоғары сапалы үлгілерді пайдалану және өңдеу қабілетін ерекше атап көрсетті. Ойынға арналған саундтрек 1991 жылдың 25 қаңтарында Жапонияда жарық көрді. 21 қыркүйекте "Actraiser" музыкалық тобының Symphonic Suite атты қысқартылған саундтрегі шықты. 2004 жылы, Германияның Лейпциг қаласында өткен екінші жылдық Symphonic Game Music Concert-те түпнұсқа автордың өңдеуімен ойыннан музыкалық попурри орындалды. 2021 жылы Wayô Records саундтректі винил және CD форматында ActRaiser Original Soundtrack & Symphonic Suite деген атпен қайта шығарды. Кейін Коширо Actraiser Renaissance үшін түпнұсқа саундтректі толыққанды қайта жасаумен қатар, SNES-тің түпнұсқа үлгі сапасында және Renaissance-тің жоғары сапалы дыбысында он бес жаңа трек жазды.

Қабылдау

Әлем бойынша ойынның шамамен 620 000 данасы сатылды, оның ішінде Жапонияда 400 000 дана, АҚШ-та 180 000 және Еуропада 40 000 дана сатылды. AllGame-ден Джеффри Дуглас Смит ойын жанрының шыңы болмаса да, бірегей комбинациясы мен оркестрленген саундтрегінің арқасында қызықты оқиғаға айналатынын жазды. ActRaiser 1993 жылы Electronic Gaming Monthly журналының «Ең үздік музыка» сыйлығына ие болды. 1997 жылы Electronic Gaming Monthly редакторлары оны барлық уақыттағы ең жақсы консольдік видео ойындар тізімінде 75-ші орынға қойды. Олар Super NES-тегі басқа ойындармен салыстырғанда, ойынды діни тәжірибе сияқты сезіндіретін ойын стилінің бірегей үйлесімі мен гипнотикалық атмосферасы үшін мақтады. ActRaiser 2003 жылдың желтоқсан айында GameSpot-тың «Барлық уақыттағы ең ұлы ойындар» тізіміне енгізілді. Nintendo Power журналының «Топ 200 ойын» тізімінде ол Nintendo жүйесінде жасалған ең жақсы 150-ші ойын деп бағаланды. 2007 жылы ScrewAttack ActRaiser-ді «Күні кешіп, ұмытылған 10 атақты ойын» тізімінде бірінші орынға қойды, онда бұрын танымал болған, бірақ қазір көлемі шектеулі ойындар тізімі келтірілді (ActRaiser туралы жағымды пікірлер айтылды). Сондай-ақ, ол олардың «Ең жақсы 20 SNES ойыны» тізімінде 10-шы орынды иеленді. 2018 жылы Complex ActRaiser-ді «Барлық уақыттағы ең жақсы Super Nintendo ойындары» тізімінде 33-ші орынға орналастырды. 2017 жылы Gamesradar ActRaiser-ді «Барлық уақыттағы ең жақсы SNES ойындары» тізіміне 23-ші орынға енгізді. Олар ойынды 2D экшн мен қала құрылысын симуляциялаудың тамаша үйлесімі деп мақтады. 1995 жылы Total! журналы ойынды «Ең жақсы 100 SNES ойыны» тізімінде 91-ші орынға қойды.