Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анимациялық ғылыми-фантастикалық «Futurama» телесериалы дінге қатысты сатирикалық және күлкілі сілтемелер жасайды, оның ішінде сериалдың жекелеген эпизодтарында талқыланатын бірнеше жаңа діндерді құрайды.
The animated science fiction television program Futurama makes a number of satirical and humorous references to religion, including inventing several fictional religions which are explored in certain episodes of the series.
Роботология
"Адамдар – роботтар" эпизоды Бендердің жоғары кернеулі электр энергиясына тәуелді болуы мен одан құтылуға көмектесетін Роботология дінін тауып алуына арналған. Роботология ғибадатханасында уағыздарды Reverend Preacherbot жүргізеді, оның мінез-құлқы қара шіркеу уағыздаушыларының стереотиптеріне көп сүйенеді. Сериал авторы Мэтт Гронинг Саентология шіркеуінен осындай атаудың қолданылуына қатысты алаңдаушылық білдірген. Роботологияның "Жақсы кітап 3.0" атты қасиетті кітабы бар, ол 3,5 дюймдік дискетада сақталады. Эпизодта діннің екі символы көрсетілген. Біріншісі – зигзаг сызығы, екі басында шеңберлері бар, ол электр тізбектеріндегі резисторлардың электрондық символына негізделген. Бұл еврейлердің дәстүрлі сенімі бойынша, ұл 13 жасқа келгенде еркек болады, бұл оның Бар-Мицва күнімен байланысты. "Боттар мен аралар" эпизодында Бендердің ұлы Бен өзінің Бот Мицвасын тойлайды, онда ол туылғанына бірнеше күн өткен соң еркекке айналады. Бұл көрініс Futurama әлемінде роботтардың тез жетілуін көрсетеді, сонымен қатар роботтарды сүндеттеу салтына сілтеме жасайды. Бірнеше эпизодта "Робанука" деп аталатын мереке туралы айтылады, бірақ Бендер жұмыстан қашу үшін осы мерекені ойлап тапқан деген жорамал бар. Futurama Holiday Spectacular фильмінде Робанука оқиғасы алты жарым апта бойы мұнайда күресуге міндеттелген екі фембот туралы. Мұнайдың төрт жарым аптаға жетеді деп болжанған, бірақ ол 500 миллион жылға созылғанда Бендер оны Робанука кереметі деп жариялайды.
The episode "Hell Is Other Robots" centers around Bender's becoming addicted to high voltage electricity, then discovering the religion of Robotology to help him break the habit. Sermons are conducted at the Temple of Robotology by the Reverend Preacherbot, a character whose mannerisms draw heavily on black church preacher stereotypes. and series creator Matt Groening has said that he received a call from the Church of Scientology concerned about the use of a similar name. Robotology has a holy text, The Good Book 3.0 which is stored on a 3.5" floppy disk. Two symbols of the religion are shown in the episode. The first is a zig zag line with a circle at either end, based on the electronic symbol used for resistors on circuit diagrams. referencing the traditional Jewish belief that a boy becomes a man at age 13, which is celebrated on his Bar Mitzvah. In the episode "The Bots and the Bees" Bender's son, Ben, has a Bot Mitzvah celebration of his own where he becomes a man after being born only a few days prior. This scene reinforces the quick rate at which robots mature in the Futurama world as well as alludes to the practice of robot circumcision. References to a holiday called 'Robanukah' appear in several episodes, as well, though it is heavily implied that Bender makes up this holiday to avoid work. In the Futurama Holiday Spectacular, the Robanukah story involves a pair of fembots who must wrestle in petroleum oil for six and a half weeks. When the oil, which was predicted to last only four and a half weeks, lasts for 500 million years, Bender declares it a Robanukah miracle.
Алғашқы аралас шіркеу
Бірінші біріккен шіркеу – 21-шы ғасырда бар болған бірнеше танымал діндердің синкретикалық діни ұйымы және ол бірнеше эпизодта еске алынады. Шіркеу және оның дін қызметкерлерінің бірі, Чангстейн эль Гамал әкесі "Құдай жігіттері" эпизодында таныстырылады. Чангстейн эль Гамал әкесі "Стинг" эпизодында Фрайдың қоштасу рәсімінде, ал "Бендердің үлкен жемісі" эпизодында Ларс пен Лиланың үйлену тойында қайтадан пайда болады. Бұл дін буддизм, христиандық, иудаизм, индуизм, ислам және тіпті агностицизмнің қосындысынан тұратын сияқты.
The First Amalgamated Church is a syncretic denomination of several mainstream religions extant in the 21st century, and is referenced in several episodes. The church and one of its priests, Father Changstein el Gamal, are introduced in the episode "Godfellas". Father Changstein el Gamal reappears in "The Sting" at Fry's funeral service, and in Bender's Big Score at Lars and Leela's wedding. The religion appears to be a mix of Buddhism, Christianity, Judaism, Hinduism, Islam and even agnosticism.
Басқа діндер
Басқа да эпизодтарда басқа діндер бейнеленген немесе сөз етіледі. "Адамдық тозақ – басқа роботтар" эпизодында профессор Фарнсворт Бендердің Роботологияға деген құлшынысына наразылық білдіріп: "Егер ол Oprahism немесе Voodoo сияқты бағытталған дінге қосылса еді" дейді. 2-маусымның "Мен осы пікірді қолдаймын" деген эпизодында Фрай, Лила және Бендер канализация мутанттарының ауылымен танысады. Фрай собордың құрбандық тақтасында алтын жалатылған үлкен құрлық аралық баллистикалық зымыранды (ҚАЗ) байқап: "Уау! Сіздер жарылмаған ядролық бомбаға табынасыз ба?" деп сұрайды. Сонда мутанттардың бірі: "Иә, бірақ осыншалықты байқампаз ешкім жоқ. Көбінесе бұл Рождество мен Пасхамен байланысты". Алтарь мен бомба "Апилар планетасының астында" фильміне сілтеме жасайды, онда жер асты мутанттары ядролық бомбаға табынады. 4-маусымның "Where No Fan Has Gone Before" эпизодында телешоудың "Trek шіркеуі" түрінде дінге дейін көтерілуі көрсетіледі, онда Star Trek жанкүйерлері кейіпкерлерге табынады және шоудан офицерлер мен шетелдіктер сияқты киінген діни қызметтерге қатысады (23-шы немесе 24-ші ғасырда). Екінші Futurama тікелей бейнефильмінде, "Миллиард арқасы бар аңда", Фрай миллиардтаған арқасы бар ғаламшарлық алып шатырлы құбыжық Ивоға (атаулары: shkle/shkler/shklim) табынатын жаңа діннің папасы болады, ол Жер тұрғындарының миына shkler шатырларын тіркеп, оларды ақылдан бездіріп, содан кейін оларды shklim-ге апарып, ол жұмаққа ұқсайды. Үшінші фильмде, "Бендердің ойынында", профессор Фарнсворт "барлық күшті Атеизм" деп атайды. 7-маусымның "Еркін ерік іздеушісі" эпизодында Бендер Чапек 9-да өзінің бағдарламаланбаған еркін ерік бірлігін табу үшін серуендеп жүргенде, Аб бот есімді монах басқаратын діни монастырға тап болады; абат оны қабылдап, "Білік Сингулярлығының ордені" деп аталатын дініне айналдырады, "Жаратушы" немесе Мом оларға еркін ерік бірліктерін сыйлайды деп сендіреді.
Other religions are depicted or mentioned in passing in other episodes. In the episode "Hell Is Other Robots", Professor Farnsworth complains about Bender's devotion to Robotology, saying, "If only he had joined a mainstream religion, like Oprahism or Voodoo". In the season 2 episode "I Second That Emotion", Fry, Leela, and Bender are shown around the sewer mutants' village. Fry notices a large gold plated ICBM on the altar of the cathedral and exclaims "Wow! You guys worship an unexploded nuclear bomb?" to which one of the mutants responds "Yeah, but nobody is that observant. It's mostly a Christmas and Easter thing." The altar and the bomb are a reference to the film Beneath the Planet of the Apes, in which the subterranean mutants worship a nuclear bomb. The season 4 episode "Where No Fan Has Gone Before", presents the situation of a television show becoming elevated to the status of a religion in the form of the "Church of Trek", where devotees of Star Trek worship the characters and attend services dressed as officers and aliens from the show (in 23rd or 24th century). In the second Futurama direct to video film, The Beast with a Billion Backs, Fry becomes the pope of a new religion which worships the interdimensional planet sized tentacle monster named Yivo (pronouns: shkle/shkler/shklim), who brainwashed the inhabitants of Earth by attaching shkler tentacles to their brains, before taking them onto shklim, which resembled heaven. In the third film Bender's Game, Professor Farnsworth invokes the name of "the all powerful Atheismo". In the season 7 episode "Free Will Hunting", when Bender walks throughout Chapek 9 looking to discover his never programmed free will unit, he happens upon a religious monastery led by a monk named Ab bot; the abbot takes him in and converts him into his religion called "Order of the Binary Singularity" believing in the promise "Creatrix" or Mom will give them free will units.
Қазіргі діндерге сілтеме жасау
Футураманың жазушылары діндерді ойлап табудан басқа, қалыптасқан сенімдерге де сілтеме жасайды. "Шетелдіктер шабуылдағанда" эпизодында Жерді 1000 жыл бұрын Фрайдың телешоудың соңғы бөлімін көруді талап ететін Омикрониандар басып алды. Профессор Фарнсворттың айтуынша, бұл шоу қазір жоқ, себебі сол дәуірдегі бейнекассеталардың көпшілігі 2443 жылы Исаның екінші келуі кезінде жойылған. Эпизодтың сценарисі Кен Килер бұл әзілді шоудағы ең көңілді сөздердің бірі деп санайды, өйткені ол Екінші келудің болғанын және өткенін, бірақ құтқарылмағандардың өмірі бұрынғысынша жалғасқанын көрсетеді. Иса шоуда бірнеше рет еске алынады, ең танымал мысалы – "Екі Сантаның әңгімесі", онда барлық экипаж Санта киімінде, ал Зойдберг "оның досы Иса" ретінде киінеді, Бендердің өлім жазасын тоқтатуға тырысады. Шынайы Робот Санта пайда болып, Бендерді өлтіруге тырысқан команда мен адамдарға шабуыл жасағанда, жазалаушы: "Оны ұста, Иса!" деп айқайлайды. Ол Бенджамин Франклиннің әйгілі сөзін еске түсіріп: "Өзіне көмектесетінге көмектесемін" деп жауап береді. Профессор Фарнсворт бірнеше рет "Тамаша зомби Иса!" деп айқайлайды, бұл оның қорқыныш немесе таңқалуын білдіреді. Бұл айқайлар көбінесе АҚШ-та көрсету үшін кесіледі. "Оңтүстік тереңдігі" атты Футурама эпизодының DVD-де Фарнсворттың шай ішу уақытында зомби Исаның қайта оралуы туралы ұйықтағанда сөйлеп жатқаны көрсетіледі, бірақ Фарнсворт оны қамтамасыз етуге тамағы жетпейді. Тағы бір өлмеген кейіпкер, Ханука зомби, алғаш рет "Екі Сантаның әңгімесі" эпизодында айтылған, Бендердің үлкен жетістігінде пайда болады. Ол Робот Санта мен Кванза Ботпен бірге Жер планетасын басып алған шетелдік алаяқтармен күреседі. Оның қарулары еврейлік символдар мен артефактілерге арналған, соның ішінде жарылғыш дрейделдер және TIE истребитель (Жұлдызды соғыстарға сілтеме; Жұлдызды соғыстар актері Марк Хамилл Ханука зомбинің дауысын береді), Дәуіт жұлдыздарымен және менорамен безендірілген. Католицизмнің 31-ші ғасырда да әлдебір түрі бар екені көрінеді, өйткені шоуда "Ғарыш Папасына" бірнеше сілтеме жасалады: "Басқа роботтар – тозақ" (шоу "Ғарыш Папасы айыптады" деп аталады); "Екіге арналған велосипед" эпизодында Бендердің "Ғарыш Папасы жыртқыш па?" деген риторикалық сұрағы және "Мен роботқа ғашық болдым" атты оқу фильмінің соңындағы мақұлдама ("Ғарыш Папасы ұсынды"). Соңғысында графикалық түрде Папалық киім киген рептилиялық шетелдік ғарышкердің суреті көрсетілген, "Crocodylus pontifex" сөздерімен қоршалған. Сонымен қатар, "Басыңды иығыма қой" эпизодында Фрай мен Эми Вонг ата-аналарының олардан күтетіні туралы жеңіл әңгімелеседі; Фрай: "Мен Папа ма?" дейді, ал Эми: "Иә, егер сен Папа болсаң, олар: "Папа шапқырыңды түзе, жақсы киімдеріңді ки!" дейтін еді" деп жауап береді. Алтыншы маусымның "Дю Винчи коды" эпизодында актерлер Римге (Болашақ Рим) саяхаттайды, онда Ғарыш Папасы кеменің Ватиканға қонуын басқарады. Бірнеше эпизодтан кейін "Қысқыштардың үндеуінде" Ғарыш Папасы Донботтың үлкен қызының үйлену тойын өткізеді. Керісінше, Сатанизмнің де 31-ші ғасырда әлдебір түрі бар екені көрсетілген. "Азаттықтың дәмін татып көру" эпизодында Зойдбергтің адвокаты, Қарлы Водопад, өлмес бұрын сатанистік жерлеу рәсімін сұрайды, ал профессор Фарнсворт "Фарнсворт парабоксы" эпизодында, параллель ғаламды қамтитын қорапты жасауда, Сатанға көмек сұрап, Сатан оған қарыз екенін айтады. Неопаганизмнің кейбір түрлері болашақта әлі де болуы мүмкін, бұл "Болашақ акцияларында" Планета Экспресс кеңсесінің қарсы жағындағы лесбияндық топқа сілтеме жасау арқылы көрсетілген. "Екі жамандықтың кішігірегі" эпизодында Мисс Әлем сайысының бір қатысушысы энергиялық болмыс ретінде, ешқандай жарқындықсыз "Мисс Көк" деп таныстырылады, бұл 31-ші ғасырда Көк – ғаламның қолжетімді бөлігі, ал өлімнен кейін ғана қол жетімді тәңірлік өмір емес екенін көрсетеді. Алайда, басқа мүмкіндік – Мисс Көк "Жаратылыс" деп аталатын әдеттегі планетадан келгені. Сонымен қатар, ямайкалық Гермес Конрад өзін растафари деп жариялайды.
Aside from inventing religions, the writers of Futurama also make references to established faiths. In the episode "When Aliens Attack", Earth is invaded by Omicronians demanding to see the season finale of Single Female Lawyer, a television show which was accidentally knocked off the air 1,000 years earlier by Fry. Professor Farnsworth explains that the show no longer exists because most video tapes from that era were destroyed during the Second Coming of Jesus in the year 2443. Ken Keeler, the writer of the episode, considered this joke one of the most blasphemous lines in the show, because it suggested that the Second Coming had come and gone but life for the unsaved on Earth had carried on much as before. Jesus is referenced several times throughout the show, the most notable being on "A Tale of Two Santas", where all of the crew dress up as Santa and Zoidberg dresses up as "his friend Jesus" to attempt to stay Bender's execution. When the real Robot Santa appears and attacks the crew and the people attempting to execute Bender, the executioner exclaims "Get him, Jesus!" before diving behind an object, and in reference to Benjamin Franklin's famous remark, Zoidberg replies, "I help those who help themselves." On several occasions, Professor Farnsworth uses the phrase "Sweet Zombie Jesus!" as an expression of shock or dismay. These exclamations are usually cut for syndication in the United States. In the DVD of Futurama episode "The Deep South," a cut scene shows Farnsworth muttering in his sleep about the Zombie Jesus returning at tea time, when Farnsworth has no food to supply it. Another undead figure, Chanukah Zombie, first mentioned in the episode "A Tale of Two Santas", makes an appearance in Bender's Big Score. He teams up with Robot Santa and Kwanzaa Bot to fight alien scam artists who have seized possession of planet Earth. His weapons are themed around Jewish symbols and artifacts, including explosive dreidels and a TIE fighter (a reference to Star Wars; Star Wars actor Mark Hamill supplies Chanukah Zombie's voice) adorned with Stars of David and a menorah. Catholicism is shown to still exist in some form in the 31st century, as the show makes several references to the "Space Pope": in the opening titles of "Hell is Other Robots" (stating that the show has been "Condemned by the Space Pope"); in "A Bicyclops Built for Two", with Bender's rhetorical question "Is the Space Pope reptilian? "; and in "I Dated a Robot", in an endorsement at the end of an educational film ("Brought to you by the Space Pope"). In the last of these, a graphic displays a picture of the Space Pope as a reptilian alien in Papal vestments, encircled by the words Crocodylus pontifex. Additionally, in the episode "Put Your Head on My Shoulders", Fry and Amy Wong have a lighthearted conversation about their parents' expectations of them; Fry remarks, "What am I, the Pope?" to which Amy replies, "Yeah, and if you were the Pope they'd be all, 'Straighten your Pope hat,' and 'Put on your good vestments!'" In the sixth season episode, "The Duh Vinci Code", the cast travels to Rome (announced as Future Roma), where the Space Pope directs the ship's landing at the Vatican. A few episodes later, in "The Silence of the Clamps," the Space Pope is shown conducting the wedding of the Donbot's older daughter. Conversely, Satanism is also shown to still exist in some form in the 31st century. In the episode "A Taste of Freedom," Zoidberg's lawyer, Old Man Waterfall, requests a Satanic funeral rite before dying, and Professor Farnsworth, in "The Farnsworth Parabox", when he is presumably creating the box containing the parallel universe, appeals to Satan for help, mentioning that Satan owes him. It is implied that some form of Neopaganism may still exist in the future, based on references to a lesbian coven across the street from Planet Express in "Future Stock". In "The Lesser of Two Evils," one of the Miss Universe pageant contestants is an energy being identified, with little fanfare, as "Miss Heaven", suggesting that by the 31st century, Heaven is an accessible part of the universe rather than a divine afterlife attainable only after death. However, another possibility is that Miss Heaven is simply from a conventional planet that has been named "Heaven". Also, Hermes Conrad, who is Jamaican, claims to be Rastafari.
Құдалар !
"Godfellas" эпизоды басқа эпизодтарға қарағанда бірнеше діни тақырыпты шынайырақ және ойландыратын тәсілмен зерттейді, сонымен қатар нақты бір дінді тікелей атамайды немесе пародизацияламайды. Бендер кездейсоқ түрде ғарышқа қағылып, денесіне шағылысқан астероидте өмір сүретін кішкентай халықтың (Шримпкиндер) құдайына айналады. Бендер олардың дұғаларына жауап беруге тырысады, бірақ Шримпкиндерге зиян келтіреді. Осы уақытта Бендердің арт жағына, оның көзіне көрінбей кеткен Шримпкиндер дұғаларына жауап келмегеніне ашуланады. Соңында Шримпкиндердің екі тобы кішкентай ядролық соғыста бір-бірін жояды. Бендер құдайлыққа талпынуы сәтсіз аяқталғаннан кейін, ғарышта құдайға ұқсас бір нәрсемен кездеседі. Бендер бірінші кезекте, оның құдіретті күшіне байланысты бұл нәрсе Құдай ма, әлде ол екілік кодта ойлайтын компьютер ме деп ойлайды. Жан иесі "Мүмкін, мен барлық тірі нәрсеге қайырымдылықпен қараймын" және "Мүмкін, мен қолдануға оңаймын" деп жауап береді, екеуінің соңына да "Жақсы досым" деп қосады. Бендер соңында бұл нәрсе, шын мәнінде, Құдаймен соқтығысқан спутниктің қалдықтары болуы мүмкін деп болжайды, ал жауап беруші "Жақсы мүмкін" дейді. Олардың әңгімесі алдын ала белгіленген тағдыр, дұға және құтқарылудың мәні сияқты идеяларды қамтиды. Марк Пински бұл эпизодтың теологиялық бұрылысы деп атады, бұл көрерменге "бұл мультфильм екенін және діни оқу орнының сабағы емес екенін еске түсіруге" себеп болуы мүмкін. Әңгіменің соңында Бендердің сұрақтарына толық жауап берілмейді, ол дауыстан күткенінен көп нәрсе ала алмайды. "Оқытатын мультфильмдер" кітабы, жастар топтарының жасөспірімдерге руханият туралы білім беру үшін пайдаланатын құралы, "Иман, Құдайдың еркі, [және] Құдайдың бейнесі" тақырыбындағы сабақта "Godfellas" эпизодын ұсынады.
The episode "Godfellas" explores several religious themes in a more earnest and thought provoking way than any other episode, and without explicitly referencing or parodying any particular religion. Bender is accidentally cast adrift in space and unwittingly becomes a god figure to a race of tiny people (Shrimpkins) living on an asteroid that impacts his body. Bender attempts to answer their prayers, but ends up harming the Shrimpkins. Meanwhile, the Shrimpkins who have migrated to Bender's backside, out of his sight, grow frustrated that their prayers go entirely unanswered. Eventually the two factions of Shrimpkins wipe one another out in a miniature nuclear war. After Bender's unsuccessful attempt at godhood, he encounters a god like entity in space. Bender first wonders if the entity is God, because of its awesome power or a computer because it thinks in binary. The entity responds "Possible, I do feel compassion towards all living things" and "Possible, I am user friendly" respectively, adding "My good chum" to the end both times. Bender eventually theorizes that the entity may have, in fact, been the remains of a satellite that collided with God, to which the entity replies "Probable". The conversation between them touches on the ideas of predestination, prayer, and the nature of salvation, in what Mark Pinsky referred to as a theological turn to the episode which may cause the viewer to need "to be reminded that this is a cartoon and not a divinity school class". By the end of the conversation, Bender's questions still have not been fully answered, and he is left wanting more from the voice than it has given him. The book Toons That Teach, a text used by youth groups to teach teenagers about spirituality, recommends the episode "Godfellas" in a lesson teaching about "Faith, God's Will, [and] Image of God".