Кіріспе

Америкалық Ескі Батыстың тұлғасы

Азамат соғысы басталған кезде Хардиннің әкесі Конфедерация капитаны болып сайланды. 1862 жылы, тоғыз жасында Хардин үйден қашып, Конфедерация армиясына қосылуға тырысты. Осы оқиғадан кейін Хардин мектептен шығарыла жаздады. (Бұрын құлдар болғандықтан), ол оны жасыруға бұйырды. Бірде Хардин өзен арқылы өтетін жерде екі ақ адамды дробовикпен, ал бір қара адамды тапаншамен өлтіргенін айтты:

> Мен оларды жолдан тоқтатып өлтірдім, себебі мен тек менің денеме қол сұғып, азаптап өлтіруді қалаған адамдарға рақымсыздық таныттым. Мен үшін бұл пышақпен соғыс болды, мен оны екі стволды дробовикпен бастап, алты оқты тапаншамен аяқтадым. Осылайша 1868 жылдың күзіне қарай мен төрт адамды өлтіріп, өзімнің қолына жара алдым.

Соттан қашқан

Хардин үйге оралғанда тұтқындалатынын білген. Ол қашқын ретінде бастапқыда заңнан тыс Франк Полкпен бірге Техас штатының Наварро округіне қарасты Писга аймағына саяхаттады. Полк Том Брейди есімді адамды өлтірді, ал Корсиканадан (Техас штаты) жіберілген сарбаздар тобы екеуін қуды. Хардин қашып кетті, бірақ сарбаздар Полкті ұстап алып, уақытша түрмеге қамады. Брэдлиді өлтіргеннен кейін Хардин он бес адамнан тұратын отряд оның артынан келгенде, олардың екеуін тұтқынға алып, тұтқындарынан мылтық, екі револьвер, мылтық және екі деррингерді алғанын мәлімдеді. Содан кейін ол екі адамға Джим Пейджтің үйіне барып, оның келуін күтуді бұйырды. "Менің ойымша, олар мені әлі де күтіп тұр" деді ол. Хардинді Уэйкоға сотқа алып баруды тапсырды. Хардиннің айтуынша, оны жолға салтсыз атқа байлап қойған. Жол бойында қоныстанған Хардин, Стакс аттарға жем-шөп алуға кеткенде қашып кетті. Ол Смоллимен жалғыз қалды деп мәлімдеді, ол 17 жасар тұтқынды тапаншаның тұмсығымен мазақтап, ұрып-соға бастады. Хардиннің айтуынша, ол жылап жатқандай етіп, понисінің қасына тығылып отырды. Жануардың жанында жасырынған ол қаруын алып, Смоллиді өлтіріп, атын пайдаланып қашып кетті. Содан кейін Хардин қашып жүрген кезінде оны Смит, Джонс және Дэвис есімді үш адам "қамауға алды" деп мәлімдеді; бірақ Техас штатының Белл округіне келгенде, ол оларды өз қаруларымен өлтірді, олар мас болып, абайсызданып, қайтадан қашып кетті. Белл округіндегі атыстан кейін Хардин сол кезде Оңтүстік Техастағы Гонзалес қаласында тұратын туыстары Клементтермен бас сауғалады. Олар оған Канзасқа мал айдап, ковбой ретінде ақша табуға болатынын айтты. Техастан ұзақ уақыт қашып кетуге болатынын ойлап, Хардин өзінің туыстарымен бірге Джейк Джонсон мен Колумб Кэрол үшін мал ұрлаумен айналысты. Хардиннің айтуынша, ол мал бағудың жетекшісі болды. 1871 жылы ақпанда, қалыңдықты Канзасқа айдау үшін жинап жатқанда, бостандыққа шыққан Боб Кинг, малдан ет сиырды кесуге тырысты. Ол Хардиннің тоқтату талабына мойынсұнудан бас тартқанда, Хардин оны тапаншасымен бас-аяғына ұрып жіберді. Сол айда Хардин үш мексикалықты "Три карты Монте" картасы ойынынан болған дау-дамайда жарақаттаған болуы мүмкін, бір адамды бас үстінде тапаншамен соққылап, бір адамды қолына, ал үшінші адамды өкпесіне атқан. Абилиннен оңтүстікке қарай 64 шақырым жердегі Коттонвуд жолында аты аталмаған мексикалық адам өлтірді, ол "оңтүстікке қашып кетті" және кейіннен 20 шілдеде Канзас штатының Самнер округіне қарасты мейрамханада екі ковбой өлтірді. Хардин тек мексикалық заңсызды атумен айналысқанын мойындаған жоқ, сонымен қатар заң қызметкері ретінде тағайындалғанын және Техас малшыларынан Джон Доу өлтірушісін атуға көмектескені үшін сыйақы алғанын мәлімдеді. Хардин төмен иіліп, қаптамаларынан револьверлерін жинап, Wild Bill-ге зеңбіреуі алға қарап тапсырды, содан кейін тез оларды өз қолымен айналдырды және кенеттен Wild Bill олардың тұмсықтарына тіке қарады. Алайда екеуі де кері шегінді. Хикок Хардиннің іздестіріліп жүрген адам екендігін білмеді және ол Хардинге Абилинде қиындықтардан аулақ болуға кеңес берді. Хардин 1871 жылы тамызда мал айдап бара жатқанда Хикокпен қайтадан кездесті. Бұл жолы Хикок Хардинге қалаға тапаншасын алып кіруге рұқсат берді. Өз кезегінде, Хардин (әлі де өзінің жалған атын қолданады) Жабайы Биллге қызықты және осындай атақты атысшымен жақын қарым-қатынаста болғанын көруге қуанышты болды.

Қырқыраған адамды өлтіреді

Көп ұзамай, 1871 жылғы 6 тамызда Хардин, оның туысы Гип Клементс және Чарльз Кугер есімді шаруа досы кешкі ойын-сауықтан кейін "Американ Хаус" қонақ үйіне түнеді. Клементс пен Хардин бір бөлмеде, ал Кугер – көрші бөлмеде болды. Үшеуі де ішімдікке тойып алған. Бір кезде Хардин Кугердің бөлмесінен келетін қатты қырылдаудан оянды. Алдымен ол Кугерге "бұрылып жатсын" деп бірнеше рет айқайлады, бірақ жауап болмағандықтан ашуланып, мас күйде ортақ қабырғаға бірнеше оқ атты, көрінетін себебі – оны ояту үшін. Газетте былай деп жазылған: "Дүйсенбі күні кешке Абилиндегі қонақ үйде Арканзас есімді бір зұлым адам төсегінде жатып өлтірілді. Қылмыскер қашып кетті. Бұл оның алтыншы өлтірісі болды". ("Дүйсенбі күні кешке", газетте хабарланғандай, 1871 жылғы 6 тамыз емес, 7 тамыз болған.) Хардин үйдің шатырынан көшеге секіріп түсіп, түннің қалған бөлігін сабан үйінде жасырды. Содан кейін ол ат ұрлап, қаладан 35 миль қашықтықтағы мал фермасына барды. Хардин заң сақшысы Том Карсонды және тағы екі орынбасарын сол жерде тоқтатып алғанын айтады. Хардиннің сөзіне қарағанда, ол оларды өлтірмеген, бірақ барлық киімдерін шешіп, Абилинге қайта оралуға мәжбүрлеген. Бірнеше жыл өткен соң Хардин бұл оқиға туралы айта келіп: "Мен туралы көп өтірік айтады", - деп шағымданды. "Мен алты немесе жеті адамды қырылдағаны үшін өлтірдім дейді. Бұл рас емес. Мен тек бір адамды ғана қырылдағаны үшін өлтірдім".

Саттон мен Тейлор арасындағы қақтығыс

1872 жылдың басында Хардин Оңтүстік-орталық Техаста, Гонзалес округіне жақын аймақта болды. Осы шамада Хардин Джейн Боуэнге үйленді және оның інісі, мал ұрлығымен айналысатын Роберт Боуэнмен тұрақты түрде қарым-қатынас жасады. Осы аймақта ол сондай-ақ, бірнеше жылдан бері қарсыласы Саттон тобымен қақтығыста болатын Тайлорлар деген жергілікті әулеттің туыстарымен қайта танысты. 1872 жылдың 7 тамызында Хардин Тринити қаласындағы Гейтс салонындағы ойын дауын барысында мылтықтан жарақат алды. Оны покерде ақшасы ұтылған Фил Сублет атып жаралады. Екі оқ Хардиннің бүйрегіне тиіп, бір кезде өліміне жетпес еді. Жарақатынан айыққан Хардин өмірін тұрақтандыруды шешті. Техас штатының Чероки округы шерифі Рейгэнге (Джон Хеннингер Рейгэннің інісі) бағынып бергеннен кейін, ол жүйкелі орынбасардың кездейсоқ атысынан оң тізесінен жарақат алды. 1872 жылдың қараша айында Хардин алты сақшыға қарамастан, Техас штатының Гонзалес округы түрмесінен қашып кетті; оны ұстағаны үшін 100 доллар сыйақы ұсынылды. 1873 жылдың 15 мамырында Джим Кокс пен Джейк Кристаман Тейлор тобының мүшелері Тумлинсон сағасында өлтірілді. Сублеттен алған жарақаттарынан айыққан Хардин, осы адамдардың қазасына себеп болған ұрыстарға өзі жетекшілік еткені туралы хабарлар бар екенін мойындады, бірақ қатысуын нақтыламады да, жоққа шығармады да: "Бұл іске ешқашан шағымданбағандықтан, қазір көп айта алмаймын" Куэро қаласында Хардин ДеУит округы шерифінің орынбасары Дж. Б. Морганды, округ шерифі Джек Хелмнің (Техас штаты полициясының бұрынғы капитаны және сол кезде Саттон күшінің басшысы) қол астында қызмет еткен адамды өлтірді. Сол күні Хардин Хелмді Техас штатының Альбукерки қаласының орталық алаңында өлтірді. 1873 жылдың маусымында қайтадан қашып жүрген Хардин өзінің қайын інісі Джошуа Боуэннің 1872 жылы жасаған кісі өлтіруі үшін Гонзалес округы түрмесінен қашуына көмектесті. Оның Томас Холдерманды өлтіруге қатысы бар деген де болжам бар. Олар Техас штатының Индианола қаласындағы кеме күту платформасында күтіп тұрды. Қан қырқынынан жалыққан екеуі аймақтан мүлдем кетуді жоспарлап отырды. Хардин өзінің және ағасы Джозефтің (екі Тайлормен бірге) кісі өлтіруге қатысқандарын мойындады. Атысқа қатысқан Хардиннің серіктері - кузені Бад Диксон және Джим Тейлор болды. 18 қарашада 1875 жылы Саттон тобының басшысы, бұрынғы Куэро қаласы маршалы Рубен Браун Куэродағы бес адаммен бірге Том Фримен есімді қара нәсілді адамды атып өлтірді, тағы бір қара нәсілді адам жараланды. Хардин өзінің өмірбаянында Браунды екі рет еске алды: "Руб" Браун Уильям Тейлорды сотталу үшін Галвестон қаласына жібермес бұрын тұтқындаған. Жасырын Техас рейнджері Джек Дункан Хардиннің қайын атасына Хардиннің інісі Джошуа Роберт "Браун" Боуэн жіберген хатты ұстады. Хатта Хардин Алабама мен Флорида шекарасындағы ағаш кесетін шаруашылықта "Джон (немесе Джеймс) У. Суэйн" деген атпен жасырынып отырғаны айтылған. Хардин өзінің өмірбаянында бұл псевдонимді Хардиннің Молли Паркс есімді туысына үйленген Бренхэм қаласы маршалы Генри Суэйнден "қабылдағанын" мойындады. Хардин түтін шегіп тұрғанда тұтқындалғанын және Дунканның Хардиннің тапаншасын оның жейдесінің астынан тұтқындалғаннан кейін ғана тапқанын мәлімдеді. Хардин бірнеше рет қашуға тырысты. 1892 жылдың 14 ақпанында түрмеде отырған кезінде ол бұрынғы Дж. Б. Морганды атып өлтіргені үшін тағы бір кісі өлтіру айыбы бойынша сотталды және қалған 25 жылдық мерзімімен бірге екі жылдық жаза алды. Хардин ақырында түрмедегі өмірге бейімделді. Сол жерде ол діни кітаптар оқыды, түрмедегі жексенбілік мектептің басшысы болды және заңды зерттеді. Оны қайта-қайта денсаулығы нашарлап, әсіресе 1883 жылы Сублеттен алған жарасы қайтадан қабынуы салдарынан екі жылға жуық төсекке жатты. 1892 жылы Хардиннің бойы 2 метрге жуық, терісі ақшыл, көзі қызғылт, шашы қара, оң тізесінде, сол жамбасында, оң жағында, жамбасында, иығында және арқасында жаралар бар екені анықталды. 1892 жылдың 6 қарашасында Хардин түрмеде отырған кезде оның бірінші әйелі Джейн қайтыс болды. Түрмеде ол өзінің өмірбаянын жазды. Ол өзінің өмірі туралы әңгімелерді құрастырумен немесе тым әстеңдеумен танымал болды. Ол көптеген дәлелсіз кісі өлтірулерді өз мойнына алды. Хардин 1861 жылы Джон Раффтың Тернер Эвансты пышақтап өлтіргенін алғаш рет көріп, зорлық-зомбылыққа ұшырағанын айтты. Эванс жарақаттан қайтыс болды, ал Рафф түрмеге қамалды. Хардин: "Оқырмандар, ішімдік пен құштарлық не істейтінін көріңіздер. Егер өмірде сәтті болғыларыңыз келсе, қанағатты болыңыз және құштарлықтарыңызды бақылаңыз; әйтпесе, бұзылу мен өлімге ұшырайсыз" деді. Хардин ертесі күні жерленді.

Селман аға кісі өлтіру айыбымен тұтқындалды және сотқа тартылды. Ол өзін қорғап, Хардинді салунда көріп, тапаншасын тартып алуға тырысқанын көргенін айтты, ал сот присяжныйлары келісімге келмегендіктен босатылды, қайта сотталу күтіліп тұрды. Алайда, қайта сотталуды ұйымдастыруға үлкермес бұрын, Селман 1896 жылдың 6 сәуірінде карта ойынынан кейін АҚШ маршалы Джордж Скарборомен болған төбелес кезінде атылып өлтірілді.

Мұра

Есте қаларлық жағдайлар мен Хардин өміріндегі көптеген оқиғалар, нақты болғанымен немесе әңгімеге толы айтылғанымен, оны Ескі Батыстың аңызына айналдырып, американдық фольклордың символына қосты. Оның өмірбаяндығы 1925 жылы Bandera қаласындағы баспагер, тарихшы және журналист Дж. Марвин Хантердің күшімен жарық көрді, ол «Frontier Times» журналын және «Frontier Times» мұражайын құрған еді.

Өрт сөндіру құралдары мен олардың әсерлері

Хардиннің таңдаған қарулары мен жеке заттары жеке коллекционерлерге аукционда сатылды. Сот тізімдері Хардиннің өлімі кезінде "Бұлт" аталған Colt револьверін алып жүргенін көрсетеді. Ол атып өлтірілген. Револьвер мен сағат Хардинге бұрынғы шериф Джордж "Бад" Фрейзерді өлтіргені үшін Джим Миллердің ісіндегі заңдық көмегі үшін алғыс ретінде сыйланған. Colt револьвері .38 калибрлі, 2 1/2 дюймдік ұңғысы бар, никельмен қапталған, көгілдір балғасы, триггері және бұрандалары бар. Оның тұтқалары перленген, ал артқы жағына "J. Б. М. Ж. В. Х.-қа" деген жазу қолмен ойылған. Бұл қару мен оның қапшығы аукционда 168 000 долларға сатылды. Хардинге тиесілі және Gem Saloon-ды тонау үшін пайдаланған тағы бір Colt револьвері (.41 калибрлі "Thunderer" деп белгілі) сол аукционда 100 000 долларға сатылды. 2002 жылы Сан-Францискодағы аукциондық үй Джон Уэсли Хардиннің жеке заттарынан үш лотты сатты. Бір лотқа – оның ойын карталарының жинағы, визиткаларының жинағы және оның өлімі туралы сол кездегі газет мақаласы кірді, ол 15 250 долларға сатылды. Хардинді өлтірген оқ 80 000 долларға сатылды.