Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық инженер-электрик Эрик Робертс Лейтвейт (14 маусым 1921 – 27 қараша 1997) – сызықтық индукциялық қозғалтқышты және магниттік тірулі теміржол жүйесін әзірлегені үшін "Маглев әкесі" деп танылған британдық инженер-электрик.
British electrical engineer
Eric Roberts Laithwaite (14 June 1921 – 27 November 1997) was a British electrical engineer, known as the "Father of Maglev" for his development of the linear induction motor and maglev rail system.
Өмірбаян
Эрик Робертс Лейтвейт 1921 жылғы 14 маусымда Ланкаширдің Атертон қаласында дүниеге келді, Ланкаширдің Филд аймағында өсті және Киркхам грамматикалық мектебінде білім алды. 1941 жылы Корольдік әуе күштеріне қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі барысында ол ұшу офицері шеніне көтеріліп, Фарнбородағы Корольдік ұшақ зерттеу орталығында автопилот технологиясын сынақтан өткізетін инженер болды. 1946 жылы әскерден босатылғаннан кейін Манчестер университетінде электротехниканы оқыды. Манчестер Mark I компьютерімен жұмысы үшін магистр дәрежесін алды. Докторлық диссертациясы оның сызықтық индукциялық моторларға деген қызығушылығын оятып, мотордың тиімділігін жалпы тұрғыдан сипаттайтын "жақсылық" теңдеуін тудырды. Ол ірі моторлардың тиімдірек екенін көрсетті. 1964 жылы Лондондағы Императорлық колледждің ауыр электр техникасы профессоры болды және желілік моторды сәтті дамытуын жалғастырды. Ол "Магниттік өзен" деп аталатын өзін-өзі тұрақтандыратын магниттік левитация жүйесін жасауға қатысты. Бұл жүйе "Маған ғашық болған тыңшы" фильмінде көрсетілді, онда ол үстел үстінде науашаны жылжытып, отырған манекеннің басын кесіп тастады. Ол Tracked Hovercraft-ке желілік моторларды қолдану жұмысына да қатысты, бірақ жоба тоқтатылды. 1980 жылдары ол теңіз толқындарынан энергия алуға арналған құрылғы жасады. Технология сынақтарда сәтті болғанымен, оны дауылға төзімді етуге қол жеткізе алмады, сондықтан коммерциялық сәттілікке ие болмады. Лейтвейт жақсы коммуникатор болды және көптеген телешоуларға қатысты. Оның ең танымал жұмыстарының бірі – 1966 және 1974 жылдары жастарға арналған Роял институтының Рождестволық лекциялары. Соңғысы гироскоптың таңғажайып қасиеттерін көрсетті. 1974 жылы Лейтвейт Роял институтынан өзі таңдаған тақырып бойынша лекция оқуға шақырылды. Ол жақында ғана қызығушылық танытқан гироскоптар туралы лекция оқуға шешім қабылдады. Оның қызығушылығын Алекс Джонс есімді әуесқой өнертапқыш оятты, ол Лейтвейтке өзі ойлап тапқан реакциясыз жылдамдату құрылысы туралы хабарласты. Джонстың кішкентай прототипін (үстел үстінде ара-тұра жылжып тұратын, маятникпен жабдықталған шағын вагон) көргеннен кейін Лейтвейт "мүмкін емес нәрсені көргеніне" сенімді болды. Роял институтындағы лекциясында ол гироскоптардың айналғанда салмағы азаятынын айтты және мұны дәлелдеу үшін, бір қолымен таяқтың ұшына орнатылған айналатын гироскопты оңай көтере алатынын, бірақ гироскоп айналмағанда оны көтере алмайтынын көрсетті. Бұл туралы BBC-дің "Horizon 2015 2016: 2. Гринглоу жобасы: ауырлық күшімен басқаруға арналған ізденіс" ғылыми сериясында айтылды. 1974 жылғы лекцияларында Лейтвейт Ньютонның қозғалыс заңдары гироскоптардың мінез-құлқына есеп бере алмайтынын және оларды реакциясыз жылдамдату құралы ретінде пайдалануға болатынын айтты. Роял институтының мүшелері оның идеяларын қабылдамады және оның лекциялары сол кезде жарияланбады, бұл Роял институты үшін бірінші рет болды. Кейіннен оның лекциялары "Көрнеу арқылы инженер" деген атпен және Роял институтының веб-сайтында жарияланды. Осыдан бас тартқанына қарамастан, Лейтвейт кейін гироскоптардың Ньютон механикасына сәйкес әрекет ететінін мойындады, ол гироскоптық мінез-құлықты зерттеуді жалғастырды, олардан реакциясыз жылдамдатудың кейбір түрлерін алуға болатынына сенімді болды. Лейтвейт Уильям Доусонмен бірге Gyron Ltd компаниясын құрды және 1993 жылы "Жылдамдату жүйесі" деген патентке өтініш берді. 1999 жылы 5860317 нөмірімен АҚШ патенті берілді. Лейтвейт гироскоптарға қатысты идеяларымен танымал болғанымен, ол күбәләктер туралы да ойды ұстады. Ол олардың ультра қысқа толқынды электромагниттік құбылыстар арқылы байланысатынын ұсынды ("Эдем бағындағы өнертапқыш", E R Laithwaite 1994, 199-бет). Ол осы сенімінде тіпті олар қолданатын феромон оқшауланғаннан кейін де, оны тіпті "дәріханадан" сатып алуға болатындықтан, өзгеріс жасамады. Алайда, ол 1960 жылы феромондарды анықтаудың екі түрлі механизмі болуы керек деп айтқан: (i) химиялық градиенттердің дәстүрлі есебі (тек қысқа қашықтықта тиімді) және (ii) жел қолайсыз бағытта болған кезде де ұзақ қашықтықтан (> "100 метр") анықтаудың қандай да бір әдісі, ал жалғыз сенімді шешім электромагниттік (мүмкін, инфрақызыл) болуы керек. Бұл түсіндірме қажетті энергияның қайдан келетінін ескермеді - бұл мәселені кейін П. С. Каллахан қарастырды, бірақ ол да Лейтвейттің жақтастарының "(i)/(ii)" айырмашылығын елемеуіне байланысты айтарлықтай дауға ұшырады. Лейтвейт 1986 жылы Императорлық колледжден зейнетке шықты, бірақ 1990 жылға дейін басқа зерттеу қызметіне қабылданбады, ол Суссекс университетінде Қонақ профессоры болды. Ол Чикагодағы PRT Maglev Systems компаниясының Джордж Скелцосының ықпалымен NASA-ға электромагниттік жылдамдатуға көмектесетін жолға қатысты ұсыныс беруге көндірілді, бұл бастапқыда NASA-ның Джон С. Манкинсінен шабыттанды. Ол келісімге қол қойылғаннан кейін бірнеше апта ішінде қайтыс болды. Дамудың бастапқы кезеңі Уильям Доусонмен сәтті жалғастырылды және PRT-мен жасалған келісім әлі де күшінде. Жолды History Channel-дың Modern Marvels бағдарламасының "Магниттер" эпизодында көруге болады.
Eric Roberts Laithwaite was born in Atherton, Lancashire, on 14 June 1921, raised in the Fylde, Lancashire and educated at Kirkham Grammar School. He joined the Royal Air Force in 1941. Through his service in World War II, he rose to the rank of Flying Officer, becoming a test engineer for autopilot technology at the Royal Aircraft Establishment in Farnborough. On demobilization in 1946, he attended the University of Manchester to study electrical engineering. His work on the Manchester Mark I computer earned him his master's degree. His subsequent doctoral work started his interest in linear induction motors. He derived an equation for "goodness" which parametrically describes the efficiency of a motor in general terms, and showed that it tended to imply that large motors are more efficient. He became professor of heavy electrical engineering at Imperial College London in 1964 where he continued his successful development of the linear motor. He was involved in creating a self stable magnetic levitation system called Magnetic river which appeared in the film The Spy Who Loved Me where it levitated and propelled a tray along a table to decapitate a seated dummy. He also worked at applying linear motors on the Tracked Hovercraft until its cancellation. In the 1980s, he was involved in creating a device to extract energy from sea waves. Although the technology was successful in trials, it could not be made storm proof, so it never became a commercial success. Laithwaite was an able communicator who made many television appearances. Notable among these were his Royal Institution Christmas Lectures to young people in 1966 and 1974. The latter of these made much of the surprising properties of the gyroscope. In 1974, Laithwaite was invited by the Royal Institution to give a talk on a subject of his own choosing. He decided to lecture about gyroscopes, a subject in which he had only recently become interested. His interest had been aroused by an amateur inventor named Alex Jones, who contacted Laithwaite about a reactionless propulsion drive he (Jones) had invented. After seeing a demonstration of Jones's small prototype (a small wagon with a swinging pendulum which advanced intermittently along a table top), Laithwaite became convinced that "he had seen something impossible". In his lecture before the Royal Institution he claimed that gyroscopes weigh less when spinning and, to demonstrate this, he showed that he could lift a spinning gyroscope mounted on the end of a rod easily with one hand but could not do so when the gyroscope was not spinning. This was discussed in the BBC science series 'Horizon 2015 2016: 2. Project Greenglow The Quest for Gravity Control'. In his 1974 lectures, Laithwaite suggested that Newton's laws of motion could not account for the behaviour of gyroscopes and that they could be used as a means of reactionless propulsion. The members of the Royal Institution rejected his ideas and his lectures were not published at the time, a first for the Royal Institution. His lectures were subsequently published independently as Engineer Through The Looking Glass and also on the Royal Institution website. Despite this rejection and the fact that Laithwaite later acknowledged that gyroscopes behave fully in accord with Newtonian mechanics, he continued to explore gyroscopic behaviour, maintaining the belief that some form of reactionless propulsion could be derived from them. Laithwaite set up Gyron Ltd with William Dawson and, in 1993, applied for a patent entitled "Propulsion System". A United States Patent, Number 5860317, was granted in 1999. Although Laithwaite is best known for his ideas concerning gyroscopes, he also held an idea concerning moths. He proposed that they communicate via ultra short wave electromagnetic phenomena (Inventor in the Garden of Eden, E R Laithwaite 1994 page 199). He persisted in this belief even after the pheromone which they actually use had been isolated and could even be bought "over the counter" — seemingly contradicting his account. However, he had argued in 1960 that there must be two different mechanisms for detecting pheromones: (i) The orthodox account of chemical gradients (effective only at short range), and (ii) some method for long distance detection (> "100 yards") even when the wind was in an unfavourable direction — and the only credible solution then had to be electromagnetic (probably infrared). This explanation did not account for where the necessary energy might come from — a matter later taken up by P. S. Callahan, though he too suffered considerable controversy (largely due to Laithwaite's detractors overlooking his "(i)/(ii)" distinction). Laithwaite retired from Imperial College in 1986, but was offered no other research post until 1990, when he became Visiting Professor at the University of Sussex. He was persuaded by George Scelzo of PRT Maglev Systems in Chicago to submit a proposal to NASA for an electromagnetic launch assist track originally inspired by John C. Mankins of NASA. He died within weeks of the contract being awarded. The initial stage has been successfully continued by William Dawson and the contract with PRT for this development is still active. The track uses both levitation coils and linear induction motors and it can be seen in the "Magnets" episode of Modern Marvels on the History Channel.
Жеке өмір
Лейтвейт сонымен қатар белсенді энтомолог және "Күбелектер мен көбелектер сөздігі" (1975) кітабының бір авторы болды; ол британдық үлгілердің ең құнды жинақтарының біріне ие болды. 1951 жылы Шила Гуддиге үйленді; олардың екі ұлы және екі қызы болды.
Laithwaite was also a keen entomologist and the co author of The Dictionary of Butterflies and Moths (1975); he had one of the finest British collections of specimens. He married Sheila Gooddie in 1951; they had two sons and two daughters.