Кіріспе
Американдық құпия жазушы Клейтон Роусон (15 тамыз 1906 – 1 наурыз 1971) – американдық құпия жазушы, редактор және әуесқой сиқыршы. Оның төрт романы көбінесе сахналық әдемілік туралы терең білімін көрсетеді және олардың көркем детективі ретінде сиқыр құралдары сататын дүкеннің иесі, кәсіби сиқыршы Ұлы Мерлини бейнеленеді. Ол сонымен қатар 1940 жылы Дон Диаволо атты сахналық сиқыршы туралы төрт қысқа әңгіме жазды, ол Ұлы Мерлини туралы романдардың бірінде екінші дәрежелі кейіпкер ретінде пайда болады. "Дон Диаволо – Гринвич-Виллидждің жертөлесінде өнерін шыңдайтын сиқыршы, оған қылмыстық істер жөніндегі шаршаған инспектор Чирк жиі келіп, оны мүмкін емес қылмыс үшін қамауға немесе оны шешуге көмектесуін сұрайды."
Clayton Rawson (August 15, 1906 – March 1, 1971) was an American mystery writer, editor, and amateur magician. His four novels frequently invoke his great knowledge of stage magic and feature as their fictional detective The Great Merlini, a professional magician who runs a shop selling magic supplies. He also wrote four short stories in 1940 about a stage magician named Don Diavolo, who appears as a minor character in one of the novels featuring The Great Merlini. "Don Diavolo is a magician who perfects his tricks in a Greenwich Village basement where he is frequently visited by the harried Inspector Church of Homicide, either to arrest the Don for an impossible crime or to ask him to solve it."
Өмір және мансап
Роусон Огайо штатының Елирия қаласында Кларенс Д. және Клара (Смит) Роусонтардың ұлы болып дүниеге келді. Ол сегіз жасында сиқыршы болды. 1929 жылы Огайо мемлекеттік университетін бітірген соң Кэтрин Стоунға үйленді және олардың төрт баласы болды. Ол Чикагоға көшіп, онда иллюстратор ретінде жұмыс істеді. Оның алғашқы романы "Жоғарғы цилиндрден өлім" 1938 жылы жарық көрді. Ол Американың детектив жазушылары қауымдастығының төрт негіздеуші мүшесінің бірі болды, ол детектив жанрындағы әртүрлі номинациялар бойынша жыл сайынғы Эдгар сыйлығын тартады. Оның барлық романдары осы қауымдастық құрылғанға дейін жазылған, бірақ 1949 және 1967 жылдары Роусон детектив жанрына және MWA-ға қосқан үлесі үшін, соның ішінде ұйымның алғашқы бюллетені "Үшінші дәреже" құру үшін арнайы Эдгар сыйлығын алды. Роусон сонымен қатар ұйымның алғашқы ұранын: "Қылмыс жетерлік жазаланбайды" деп жазғандығы да айтылады. Роусон детектив жазушы әріптестері тарапынан жоғары бағаланды, ал "мүмкін емес қылмыс" жанрының шебері Джон Диксон Карр 1965 жылы шыққан "Шайтанның шынтағындағы үй" романын оған арнады. Роусон 1963 жылдан бастап 1971 жылы Нью-Йорк штатының Порт-Честер қаласындағы Біріккен ауруханада қайтыс болғанға дейін Ellery Queen's Mystery Magazine журналының бас редакторы қызметін атқарды. Роусонның жерленген жері, көрінеу, Нью-Йорк қаласында. 2006-2011 жылдар аралығында оның есімі ата-анасының қосарлы қабір тасына, Огайо штатының Лорейн округіндегі Елирия қаласындағы зиратта жазылды, бұл отбасылық байланысты көрсетеді және атаққа ие болған туған қалалық балаға құрмет көрсетеді. Дегенмен, ол онда жерленбеген. Осы қосымша жазуда оның қайтыс болған күні қателікпен 1970 жыл деп көрсетілген.
Экранның жұмыс істеуі
Мерлини кітаптары негізінде кем дегенде екі фильм түсірілді. Солардың бірі, "Miracles for Sale" (1939) фильмі "Жоғарғы цилиндрден өлім" кітабына негізделген, бірақ Мерлини есімді кейіпкер болмады. Оның орнына Роберт Янг "Ұлы Морган" рөлін ойнады. Ллойд Ноланның "Өлмейтін адам" (1942) фильмі "Денеге қабір жоқ" кітабына негізделген, бірақ Мерлини кейіпкері сол кездегі танымал детектив, жазушы Брет Холлидейдің Майкл Шейнмен алмастырылды. 1951 жылы телесериалға 30 минуттық пилоттық фильм түсірілді, бірақ одан арғы эпизодтар түсірілмеді. Роусонның жазған "Көрінбейтін адам" фильмінде Жером Тор Ұлы Мерлини рөлінде ойнады – ол осы нұсқада сахналық фокусник болды, Барбара Кук оның ассистенті Джули рөлінде, ал Э.Г. Маршалл қылмыскер рөлінде ойнады.
Қысқа әңгімелері
Татуировкалы кісінің ізі. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1946 жылдың желтоқсаны. Оқырманға арналған байқау ретінде шешімсіз жарияланған әңгіме; шешім "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1947 жылдың наурызында жарияланды. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Сынған аяқтардың ізі. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1947 жылдың қаңтары. Оқырманға арналған байқау ретінде шешімсіз жарияланған әңгіме; шешім "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1947 жылдың сәуірінде жарияланды. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Жоғалған қозғаушының ізі. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1947 жылдың ақпан айы. Оқырманға арналған байқау ретінде шешімсіз жарияланған әңгіме; шешім "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1947 жылдың мамыр айында жарияланды. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Сыртқы секстанттың жағдайы. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1947 жылдың наурыз айы. (Бейнард Кендрикпен)
Басқа әлемнен. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1948 жылдың маусымы. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Суреттер өтірік айтпайды. Пазлмен бірге басылып шыққан листовка (1949). "Мерлини және фотосуреттік ілмектер" деп қайта басылды. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1969 жылдың тамызы. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Жер бетінен ғайып болған. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1949 жылдың қыркүйегі. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Мерлини және өтірік детекторы. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1955 жылдың шілдесі. Оқырманға арналған байқау ретінде шешімсіз жарияланған әңгіме; шешім "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1955 жылдың қазанында жарияланды. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Мерлини және жоғалған алмастар. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1955 жылдың қазаны. Оқырманға арналған байқау ретінде шешімсіз жарияланған әңгіме; шешім "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1955 жылдың желтоқсанында жарияланды. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Мерлини және дыбыс эффекттері - кісі өлтіру. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1955 жылдың желтоқсаны. Оқырманға арналған байқау ретінде шешімсіз жарияланған әңгіме; шешім 1956 жылдың наурыз айында "Эллери Куин" құпиялылық журналында жарияланды. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Еш нәрсе мүмкін емес. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1958 жылғы шілде. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған. "Құлыпталған бөлмедегі оқырман: мүмкін емес қылмыстар мен қашулар туралы әңгімелер" кітабында қайта басылды, редакторы Ханс С. Сантессон.
Ғажаналар – Күнделікті жұмыстың ішінде. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1958 жылдың қазаны. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
Әлемдегі ең кішкентай құлыпталған бөлме. "Эллери Куин" құпиялылық журналы, 1971 жылдың тамыз айы. "Ұлы Мерлини" жинағында жиналған.
The Clue of the Broken Legs. Ellery Queen's Mystery Magazine, January 1947. Story published without a solution as a competition for readers; solution published Ellery Queen's Mystery Magazine, April 1947. Collected in The Great Merlini
The Clue of the Missing Motive. Ellery Queen's Mystery Magazine, February 1947. Story published without a solution as a competition for readers; solution published Ellery Queen's Mystery Magazine, May 1947. Collected in The Great Merlini
The Case of the Stuttering Sextant. Ellery Queen's Mystery Magazine, March 1947. (with Baynard Kendrick)
From Another World. Ellery Queen's Mystery Magazine, June 1948. Collected in The Great Merlini
Pictures Don't Lie. Leaflet published with a jigsaw puzzle (1949). Reprinted as Merlini and the Photographic Clue. Ellery Queen's Mystery Magazine, August 1969. Collected in The Great Merlini
Off the Face of the Earth. Ellery Queen's Mystery Magazine, September 1949. Collected in The Great Merlini
Merlini and the Lie Detector. Ellery Queen's Mystery Magazine, July 1955. Story published without a solution as a competition for readers; solution published Ellery Queen's Mystery Magazine, October 1955. Collected in The Great Merlini
Merlini and the Vanished Diamonds. Ellery Queen's Mystery Magazine, October 1955. Story published without a solution as a competition for readers; solution published Ellery Queen's Mystery Magazine, December 1955. Collected in The Great Merlini
Merlini and the Sound Effects Murder. Ellery Queen's Mystery Magazine, December 1955. Story published without a solution as a competition for readers; solution published Ellery Queen's Mystery Magazine, March 1956. Collected in The Great Merlini
Nothing Is Impossible. Ellery Queen's Mystery Magazine, July 1958. Collected in The Great Merlini. Reprinted in The Locked Room Reader: Stories of Impossible Crimes and Escapes, edited by Hans S Santesson
Miracles All in the Day's Work. Ellery Queen's Mystery Magazine, October 1958. Collected in The Great Merlini
The World's Smallest Locked Room. Ellery Queen's Mystery Magazine, August 1971. Collected in The Great Merlini
Жинақталмаған әңгімелері
Доти ложаға қосылады. Колледж өмірі, 1931 жылдың сәуір айы
Дотидің жүрек ауруы бар. Колледж өмірі, 1931 жылдың мамыр айы
Доти өз адамын табады. Колледж өмірі, 1931 жылдың жазы
Доти пират алтынына аң аулайды. Колледж өмірі, 1931 жылдың қыркүйегі
Доти қайтадан Блупқа!. Колледж өмірі, 1931 жылдың қазаны
Дотидің күнделігі. Колледж өмірі, 1932 жылдың қазаны
Доти түнгі клубта. Колледж өмірі, 1932 жылдың желтоқсаны
"Қауіпті клоун". Детективтік әдебиет апталығы 1940 жылдың 14 қыркүйегі, 21 қыркүйегі, 28 қыркүйегі, 5 қазан, 12 қазан және 19 қазан.
Dotty Has Heart Trouble. College Life, May 1931
Dotty Gets Her Man. College Life, Summer 1931
Dotty Hunts Pirate Gold. College Life, September 1931
Dotty Back to Bloop!. College Life, October 1931
Dotty’s Diary. College Life, October 1932
Dotty at a Night Club. College Life, December 1932
The Deadly Clown. Detective Fiction Weekly 14 September, 21 September, 28 September, 5 October, 12 October and 19 October 1940
Қысқа әңгімелері
Өлі еместердің арбағы. Қызыл жұлдыз құпиясы, 1940 жылғы маусым. "Жұқа ауадан келген өлім" жинағында жиналған.
Өлімге қатыстырған. Детективтік әдебиет апталығы, 1940 жылғы 8 маусым. "Дон Диаволоның сиқырлы құпиялары" жинағында жиналған.
Мистер Құпия. Детективтік әдебиет апталығы, 1940 жылғы 3 тамыз. "Дон Диаволоның сиқырлы құпиялары" жинағында жиналған.
Жұқа ауадан келген өлім. Қызыл жұлдыз құпиясы, 1940 жылғы тамыз. "Жұқа ауадан келген өлім" жинағында жиналған.
Шайтанның тырнақтары. Қызыл жұлдыз құпиясы, 1940 жылғы қазан. "Ешқайдадан келген өлім" жинағында жиналған.
Сиқырлы қанжар. Қызыл жұлдыз құпиясы, 1940 жылғы желтоқсан. "Ешқайдадан келген өлім" жинағында жиналған.
Радио санасы бар адам. Детективтік әдебиет апталығы, 1941 жылғы 2 тамыз. "Дон Диаволоның сиқырлы құпиялары" жинағында жиналған.
Өлімнің козы. Детективтік әдебиет, 1942 жылғы 24 қаңтар. "Дон Диаволоның сиқырлы құпиялары" жинағында жиналған.
Рентген көздері бар адам. "Жаңа детектив" журналы, 1944 жылғы наурыз айы. "Дон Диаволоның сиқырлы құпиялары" жинағында жиналған.
Stand in for a Kill. Detective Fiction Weekly, 8 June 1940. Collected in The Magical Mysteries of Don Diavolo
Mr Mystery. Detective Fiction Weekly, 3 August 1940. Collected in The Magical Mysteries of Don Diavolo
Death Out of Thin Air. Red Star Mystery, August 1940. Collected in Death out of Thin Air
The Claws of Satan. Red Star Mystery, October 1940. Collected in Death from Nowhere
Enchanted Dagger. Red Star Mystery, December 1940. Collected in Death from Nowhere
The Man with the Radio Mind. Detective Fiction Weekly, 2 August 1941. Collected in The Magical Mysteries of Don Diavolo
The Ace of Death. Detective Fiction, 24 January 1942. Collected in The Magical Mysteries of Don Diavolo
The Man with X Ray Eyes. New Detective Magazine, March 1944. Collected in The Magical Mysteries of Don Diavolo
Жинақталмаған әңгімелері
"Қабірден келген кісі өлтіру". Бұл әңгіме 1941 жылдың ақпан айында "Қызыл жұлдыз құпиясы" журналында басылуға дайын болды, бірақ жарық көрмеді.
Ұлы Мерлини рөлі
Қайсысын таңдайсың. Жинкс № 132, 1941 жыл.
Қысқа әңгімелері
Роберт Артурдың "51-ші мөрленген бөлмесі". Айзек Азимов, Чарльз Гарри Во және Мартин Гарри Гринберг редакциялаған "Қызықты құлыпталған бөлме жұмбақтары" жинағында жарияланған (1982).