Кей Сейдж: Американдық сурреалист суретші және ақынның өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық сюрреалистік суретші, ақын (1898–1963)

Кэтрин Линн Сейдж (25 маусым 1898 – 8 қаңтар 1963), көбінесе Кей Сейдж деп танылатын, 1936-1963 жылдар аралығында шығармашылықпен айналысқан американдық сюрреалистік суретші және ақын. Сюрреализмнің Алтын ғасыры мен соғыстан кейінгі кезеңдерінің өкілі, ол негізінен сәулеттік мотивтерді қамтитын көркем еңбектерімен танымал. Италиялық ханзадаға үйлену арқылы 1925 жылы Сан-Фаустино ханшайымы атағын алып, американдық аристократияның мүшесі болды. Сонымен қатар, ол Аньелли әулетінің өнеркәсіпшісі Эдоардо Аньеллидің әйелі, Донна Вирджиния Бурбон дель Монтенің қарындасы болған.

Өмірбаян

Сэйдж Нью-Йорк штатының Олбэни қаласында ағаш өнеркәсібінен байлыққа ие болған отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Генри М. Сейдж, ол туғаннан кейін бір жыл өткен соң штаттық жиналыстың депутаты болды, ал кейін бес мерзімге сенатор болып сайланды. Оның анасы Энн Уилер (Уорд) Сейдж еді. Сейджтің үлкен әпкесі Анн Эрскин Сейдж болды.

Ерте өмір

Энн Уиллер Уорд Сейдж күйеуі мен үлкен қызын Кей дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай, Кейді серігі ретінде алып, Еуропаға саяхаттау үшін тастап кетті. Ол Генри Сейджтен 1908 жылы ажырасты, бірақ Генри Сейдж бұрынғы әйелі мен кіші қызын күтіп, асырады. Кей Албаниде Генри және оның жаңа әйеліне ара-тура соғып тұрып, оған жиі хат жазатын. Кей мен анасы Италияның Рапалло қаласында қоныс тепті, бірақ Париж сияқты басқа да көптеген жерлерді аралады. Кэтрин француз және итальян тілдерін еркін меңгерді, оларды оны тәрбиелеген қызметшілерден үйренді. Ол бірнеше мектепке барды, соның ішінде Вирджиниядағы Фокскрофт мектебінде Флора Пейн Уитнимен өмір бойына дос болды. Бала кезінде ол сурет салу мен жазуды хобби ретінде ұнататын, бірақ сурет салудағы алғашқы ресми білімін 1919-1920 жылдары Вашингтондағы Коркоран өнер мектебінде алды. 1920 жылы анасымен Италияға оралғаннан кейін бірнеше жыл Римде өнерді оқыды, дәстүрлі техникалар мен стильдерді үйренді. Ол әсіресе Рим Кампаниясында мұғалім Оронато Карландимен және басқа студенттермен бірге ашық ауада сурет салуды ұнататын. Кейін Сейдж "бұл менің өмірімдегі ең бақытты күндерім болды" деді және 1961 жылы досы, галерея иесі Джулиен Левиге Кампаниядағы тәжірибесі оның "қашықтық және кетіп бара жату туралы перспективалық ойын" қалыптастырғанын айтты. Дегенмен, кейінірек Сейдж өзін-өзі үйреткенін айтты, мүмкін, өйткені оның биографы Джудит Сатердің айтуынша, Римде алған білімінің көп бөлігі оның ақырында салған суреттеріне онша қатысы болмады, сондықтан "оның ешкімнен оқымағандай сезімі болды". Сейдж 1923 жылы Римде жас итальяндық дворян Раньери Бурбон дель Монте-Санта-Мария, Сан-Фаустино князімен танысып, оған ғашық болды, 1924 жылы досына жазғандай, ол "өзімнің басқа бір түрі" деп ойлады. Олар 1925 жылдың 30 наурызында үйленді. Он жыл бойы олар итальяндық жоғарғы таптың бос өмірін өткізді, Сейдж кейін оны "сайыпқыран батпақ" деп сипаттады. Ол сол кездегі жылдарды "қарғаларға лақтырып жіберген" жылдар деп еске алды. "Еш себебі жоқ, еш мақсаты жоқ, ештеңе жоқ". Оның күйеуі олардың өмір салтына қанағаттанды, бірақ Сейдж қанағаттанбады: ол өзінің автобиографиясында, "Қытай жұмыртқаларында" жазғандай, "Менің ішкі сезімім менің әлеуетімді жақсырақ және құрылысшыл нәрсеге сақтап қалды".

Anne Wheeler Ward Sage left her husband and older daughter soon after Kay's birth to live and travel in Europe with Kay as her companion. She and Henry Sage divorced in 1908, but Henry Sage continued to support his ex wife and younger daughter, and Kay visited him and his new wife in Albany occasionally and wrote him frequent letters. Kay and her mother established a home in Rapallo, Italy, but visited many other places as well, including Paris. Katherine became fluent in French and Italian, speaking colloquial versions of these languages that she learned from the servants who helped to raise her. She attended a number of schools, including the Foxcroft School in Virginia, where she became a lifelong friend of the heiress Flora Payne Whitney. As a child she drew and wrote as hobbies, but her first formal training in painting was at the Corcoran Art School in Washington, D. C., in 1919–1920. After she and her mother went back to Italy in 1920, she studied art in Rome for several years, learning conventional techniques and styles. She particularly enjoyed painting outdoors in the Roman Campagna with teacher Oronato Carlandi and fellow students. Much later, Sage stated that "these were the happiest days of my life", and she told friend and gallery owner Julien Levy in 1961 that her campagna experience shaped her "perspective idea of distance and going away." Nonetheless, in later years Sage usually claimed that she was self taught perhaps because, as one of her biographers, Judith Suther, states, most of what she had learned in Rome bore so little relationship to the kind of painting she eventually did that "she felt as if she had studied with no one." Sage met a young Italian nobleman, Ranieri Bourbon del Monte Santa Maria, Prince di San Faustino, in Rome around 1923 and fell in love with him, believing at first, as she wrote to a friend in 1924, that he was "me in another form." They married on March 30, 1925. For ten years the couple lived the idle life of upper class Italians, which Sage later described as "a stagnant swamp." She looked back on that time as years that she simply "threw away to the crows. No reason, no purpose, nothing." Her husband was content with their lifestyle, but Sage was not: as she wrote in her autobiography, China Eggs, "Some sort of inner sense in me was reserving my potentialities for something better and more constructive."

Сюрреализм мен тангуй

Мүмкін, 1933 жылы әкесінің және 1934 жылы туберкулезден қарындасының қайтысы оны серпіліске жетерткен болуы мүмкін (Анн 1920 жылдары Италияда Кей мен анасына қосылған, ал апалы-сіңлілер Аннаның соңғы ауруы кезінде өте жақын болды), Сэйдж 1935 жылы күйеуінен ажырасып, суретші ретінде тәуелсіз өмір құруды жоспарлады; бірнеше жылдан кейін олар некелерін Рим Папасының бұйрығымен жойды. 1936 жылдың желтоқсанында Италиядан Парижге көшіп кетуге дайындалып жатқан Сэйдж Миландағы Галерея дель Миллионеде алты майлы суреттен тұратын өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді. 1997 жылы Садж туралы жазған өмірбаянында Джудит Сазер бұл туындыларды «эксперименталды абстрактты композициялар» деп сипаттады. 1937 жылдың наурыз айында Сэйдж Парижге көшіп, онда сәнді пәтер жалдады. 1938 жылдың басында ол Galerie Beaux Arts галереясында өткен Халықаралық сюрреалистік көрмені тамашалады, онда 14 елден 60 суретшінің 299 туындысы қойылған еді. Оған итальян суретшісі Джорджо де Чириконың суреттері ерекше әсер етті. Магдалена Холжей де Чирикоға арналған кітабында оның суреттерін «бос алаңдар мен тереңдіктер, көлеңкелі аркадалар мен биік мұнаралар» деп атады. Сэйдж де Чириконың «Күдік» атты суретін сатып алып, өмір бойы сақтап қалды. Сюрреализммен танысқаннан кейін Сэйдж сурет салуға белсенді түрде кірісті. 1938 жылдың күзінде Версаль қаласындағы Салон де Сюриндепенденс көрмесінде ол жаңа алты майлы суретін көрсетті. «Содан кейін» және «Әлем көк» сияқты бұл жартылай абстрактты суреттер де Чирико мен сюрреалистерден мотивтер мен стильдерді алды, бірақ Сэйджтің болашақ туындыларының да белгілерін көрсетті. Сурет тарихын зерттеуші Уитни Чадвик Сэйдждің суреттері «суреализмде басқа ешбір жерде кездеспейтін тазаланған форманың аурасымен және қозғалмаушылық пен қатерлі апаттың сезімімен» сипатталғанын айтады. Осы кезде суретші өз туындыларына «Кей Сейдж» деген қолтаңба қоя бастады. Сэйдж пен болашақ күйеуі, сюрреалистік суретші Ив Тангидің танысуы туралы бірнеше әңгіме айтылады. Бірі грек ақыны Николас Каластан келді, ол Тангимен бірге сюрреалистік көшбасшы Андре Бретонды Surindépendants көрмесіне ертіп келгенін және Сэйдждің суреттері оларды қатты әсер еткенін еске алды. Калас Бретонның суреттерді ер адам салған деп сенгенін айтты. Сол кезде Танги Жаннет Дюкрокқа үйленген, бірақ олар ажырасып, ол және Сэйдж бірден ғашық болды. Сэйдж әлі де бай болғандықтан, ақшасымен жомарт болды және кедей суретшілер тобы осындай қолдауға мұқтаж болды, бірақ кейбіреулері оның байлығына ренжіді және оның бұрынғы «Принцесса» атағына сай келетін өркөкірек мінез-құлқына наразылық білдірді. Оның Тангуймен одақтасуы бұрын жақын дос болған Тангуй мен Бретон арасындағы қақтығысқа себеп болды. Дегенмен Сэйдж өзін сюрреалист деп атады. 1939 жылдың қыркүйегінде Германия Польшаға басып кірді, соның салдарынан Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, ал Сэйдж бір айдан кейін АҚШ-қа қайта оралды. Ол дереу сюрреалистерге иммиграцияға көмектесу және жаңа елде өнер көрмелері арқылы оларды орналастыру жоспарларын жасады, бастапқыда Тангуйді Нью-Йорк қаласына шақырды. Ол Тангуйге атақты суретші Генри Матисс ұлы Пьер Матисс галереясында жеке көрме ұйымдастырды, ол келгеннен кейін бір ай өткен соң өтті. 1940 жылдың маусымда Сэйдж өзінің жеке көрмесін, АҚШ-тағы тұңғыш көрмесін сол галереяда өткізді. Сэйдж пен Танги 1940 жылдың 17 тамызында Невада штатының Рино қаласында неке қиды, ол Дюкроктан ажырасқаннан кейін. Осы уақыттың көп бөлігінде екі суретші Коннектикут штатының Вудбери қаласындағы Таун-Фармда тұрды. (Олар 1941 жылдан бастап аймақта үй жалға алды, бірақ біраз уақытқа дейін Нью-Йорктегі пәтерлерін сақтап қалды; 1946 жылы олар ферманы сатып алып, Вудбериге тұрақты көшіп барды.) Олар фермадағы қораны есігі бар қабырғамен бөлінген оның және оның студиясына айналдырды. Олардың үлкен үйі сюрреалистік өнердің көптеген туындыларымен және әр түрлі ерекше заттармен, соның ішінде қақпақтағы қарғамен және эскимо маскасымен безендірілген. Тенгюлер француз эмигранттары мен американдық өнер қауымдастығының көптеген мүшелерін, мысалы, мобильді дизайнер Александр Кальдер мен оның отбасын қабылдады, бірақ оларға жақын достар табу қиын болды. «Сэйджті [оны білетін адамдар] үнемі билеуші, тыйым салатын, көңіл күйі тез өзгеретін, тез ашуланатын, алыста тұратын, жеке, жалғыздыққа бой алдыратын, оқшау, қарама-қайшылықты және жақындауға болмайтын адам ретінде сипаттайды», - деп жазады Джудит Сьютер. Танги, мейірімді болса да, мас болған кездегі мінез-құлқымен танымал болды, оның ішінде басқа ер адамдардың басын жиналып, оларды өзінен қатты және қайта-қайта соққыға ұшыратты. Осы жылдары Сэйджтің өнері сыншылар арасында жақсы беделге ие болды, бірақ ол танымал Тангуйдің көлеңкесінен шығуға қиындық тапты. Оның туындылары ұлттық көрмелерге үнемі қосылып, жүлделерді жеңіп алып, ірі өнер музейлеріне сатылды. 1943 жылы Сэйджтің туындылары Пегги Гуггенхаймның «Art of This Century» галереясында өткен «31 әйелдің көрмесіне» қосылды. Ол Джулиен Леви галереяларында бірнеше жеке көрмелер өткізді және 1950 жылдан бастап Нью-Йорктегі Кэтрин Вивиано галереясында көрмелер ұйымдастырды. «The Third Sleep» 1945 жылдың қазан айында Чикаго өнер институтынан Уотсон Ф. Блэр сыйлығын жеңіп алды, бұл Сэйджтің алғашқы маңызды қоғамдық танылуы болды. 1951 жылы «All Soundings Are Referred to High Water» Коннектикут штатының Contemporary Art Exposition көрмесінде майлы бояулар бойынша бірінші жүлдені жеңіп алды, ал «Nests of Lightning» 22-ші Corcoran Biennial Exhibition of Contemporary American Painting көрмесінде бірінші құрметті мақтауға ие болды. Сэйдж мен Танги 1954 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы Wadsworth Atheneum галереясында үлкен бірлескен көрме өткізді, бұл олардың бірінші және дерлік жалғыз бірлескен көрмесі болды.

Perhaps spurred by the deaths of her father in 1933 and her sister, from tuberculosis, in 1934 (Anne had joined Kay and her mother in Italy in the 1920s, and the sisters became quite close during Anne's final illness), Sage left her husband in 1935 with plans to build an independent life as an artist; they obtained a papal annulment of their marriage several years later. In December 1936, as she prepared to leave Italy and move to Paris, Sage had her first solo art exhibit, six oil paintings shown at the Galleria del Milione in Milan. In A House of Her Own, her 1997 biography of Sage, Judith Suther describes these works as "experimental abstract compositions." Sage moved to Paris in March 1937 and rented a luxurious apartment there. In early 1938 she saw the International Surrealist Exhibit at Galerie Beaux Arts; consisting of 299 pieces by 60 artists from 14 countries. She was especially struck by the paintings of Italian artist Giorgio de Chirico, which featured what Magdalena Holzhey, in a book devoted to de Chirico, calls "empty squares and receding depths, shadowy arcades and soaring towers." Sage bought one of de Chirico's paintings, La Surprise, and kept it all her life. This exposure to Surrealism inspired Sage to begin painting in earnest. She exhibited six of her new oils in the Salon des Surindépendants show at the Porte de Versailles in the fall of 1938. These semiabstract paintings, including Afterwards and The World Is Blue, borrowed motifs and styles from de Chirico and the Surrealists but showed hints of Sage's own future work as well. Art historian Whitney Chadwick states that Sage's paintings were "imbued with an aura of purified form and a sense of motionlessness and impending doom found nowhere else in Surrealism." Around this time the artist began signing her works "Kay Sage." Several stories are told about Sage's meeting with her future husband, Surrealist artist Yves Tanguy. One came from Greek poet Nicolas Calas, who recalled that he and Tanguy accompanied Surrealist leader André Breton to the Surindépendants exhibit and were impressed enough by Sage's paintings to seek her out. Calas claimed that Breton was sure that the paintings must have been made by a man. Tanguy at the time was married to Jeannette Ducroq, but they were separated, and he and Sage immediately fell in love. Sage, still well off, was generous with her money and the group of impoverished artists badly needed such support, but some resented her wealth and what they felt was a haughty attitude that fitted her former title of "Princess" all too well. Her alliance with Tanguy contributed to a rift between Tanguy and Breton, who had formerly been close friends. Nonetheless, Sage continued to call herself a Surrealist. Germany invaded Poland in September 1939, beginning World War II, and Sage sailed back to the United States a month later. She immediately set up plans to help the Surrealists immigrate as well and establish themselves in the new country by means of art exhibitions—starting with Tanguy, who joined her in New York City in November. She arranged for Tanguy to have a solo show at the New York gallery of Pierre Matisse, son of the famous painter Henri Matisse, a month after he arrived. Sage had her own solo show, her first in the United States, at the same gallery in June 1940. Sage and Tanguy married on August 17, 1940, in Reno, Nevada, after he obtained a final divorce from duCroq. During most of that time the two artists lived at Town Farm in Woodbury, Connecticut. (They leased a house in the area beginning in 1941 but maintained a New York apartment for a while as well; in 1946 they purchased the farm and moved to Woodbury permanently.) They converted a barn on the farm into his and hers studios, separated by a partition with a door. Their large home was decorated with numerous pieces of Surrealist art and a variety of unusual objects, including a stuffed raven in a cage and an Eskimo mask. Although the Tanguys visited, and were visited by, many members of both the French expatriate and American art communities, such as mobile designer Alexander Calder and his family, they had difficulty keeping close friends. "Again and again Sage is described [by people who knew her] as imperious, forbidding, moody, quick to anger, remote, private, solitary, aloof, contradictory, and unapproachable," Judith Suther writes. Tanguy, though friendlier, became notorious for his behavior when drunk, which included grabbing the heads of other men at a gathering and striking them hard and repeatedly with his own. During these years Sage's art gained a solid reputation among art critics, though she found it difficult to emerge from the shadow of the better known Tanguy. Her work was regularly included in national exhibits, won prizes, and was sold to major art museums. In 1943, Sage's work was included in Peggy Guggenheim's show Exhibition by 31 Women at the Art of This Century gallery in New York. She had several solo shows at the galleries of Julien Levy and, beginning in 1950, Catherine Viviano in New York. In the Third Sleep won the Watson F. Blair Purchase Prize from the Art Institute of Chicago in October 1945, Sage's first major public recognition. In 1951, All Soundings Are Referred to High Water won first prize in oils at the Eastern States Exposition of Connecticut Contemporary Art, and Nests of Lightning won first honorable mention in the 22nd Corcoran Biennial Exhibition of Contemporary American Painting. Sage and Tanguy had a large joint exhibition at the Wadsworth Atheneum in Hartford, Connecticut—their first and almost only exhibition together—in August and September 1954.

Соңғы жылдары және өлімі

Кей Сейдж пен Ив Тангидің қарым-қатынасы олардың өнерінен де жұмбақ еді. Ол тойларда, ол басқа еркектердің басына соғып, Сейджге ауызша және кейде физикалық зорлық көрсетіп, оны итеріп, тіпті пышақпен қорқытқан. Достарының айтуынша, Сейдж күйеуінің қатігездігіне ешқандай жауап бермей, оны үйіне қайтуға көндіруге тырысқан. Достары сондай-ақ Тангидің Сейджтің суреттеріне риза болмай, оның даңқына қызғанышпен қарағанын айтты. Олардың қарым-қатынасы қаншалықты даулы немесе зорлыққа толы болса да, Тангинің өлімі Сейджді терең қайғыға батырды. "Ив – менің барлығын түсінген жалғыз досым еді", – деп жазды ол Тангидің ескі досы Жэхан Майоға, Тангинің өлімге әкелген инсульттан бір ай өткен соң. Танги қайтыс болғаннан кейін Сейдж жаңа суреттер жасауды азайтты, себебі депрессияға түсіп, катаракта салдарынан көзі нашарлаған еді. Оның орнына ол екі жобаға уақытын арнады: ретроспективті көрмелер мен оның туындыларының толық каталогы арқылы Тангидің беделін сақтау және көбінесе жастық шағында үйренген француз тілінде поэзия жазу, осы тілде ол Тангимен сөйлескен. Ұзақ жылдардан бері досы Марсель Духамельдің көмегімен және баспа шығындарын жабу үшін жеке қаржысын жұмсап, Сейдж 1957 жылдың маусым айында Францияда осы поэзиясының "Ертең, мырза Сильбер" атты кітабын басып шығарды. 1955 жылы ол өзінің Сан-Фаустинодан кеткенге дейінгі өмірін қамтитын "Қытай жұмыртқалары" атты жартылай автобиография жазды, бірақ оны жариялауға тырыспады. 1958 жылдың қараша айында Вивиано галереясында Сейджтің 13 майлы суретінен тұратын көрмедегі басты туындылардың бірі "Жоқ" деп аталды. Бұл Сейджтің ой-өрісін көрсететіндей болды. 1958 жылдың желтоқсанында ол Уотербериде өсиетін тіркеді, ал 1959 жылдың 28-29 сәуірінде, Тангидің суреттерінің үлкен каталогын аяқтағаннан кейін бірнеше апта өткен соң, ол ұйықтау дәрілерін шамадан тыс қабылдап, өмірін аяқтауға тырысты. Алайда үй шаруасының қызметкері оны тауып алып, қайта тірілтті. 1959 және 1960 жылдары ол бұрын бас тартқан катарактаны жою үшін операция жасады. Өкінішке орай, операция ауыр өтті және толыққанды нәтиже бермеді. Осы уақытқа дейін ол ауыр темекі шегу мен ішімдік ішу салдарынан туындаған денсаулық проблемаларымен де күресіп жатты. 1960 және 1961 жылдары сурет салудың орнына ол сым, тас, оқ және басқа да ерекше материалдардан кішкентай мүсіндер жасады. Катерина Вивиано 1961 жылдың қараша айында "Сіздің қозғалысыңыз" атты осы туындылардың көрмесін ұйымдастырды, сондай-ақ 1960 жылдың сәуірінде Сейджтің суреттерінің ірі ретроспективті көрмесі өтті. 1961 жылдың тамызында Сейдж күнделігіне былай деп жазды: "Мен айтатын сөзімнің бәрін айттым. Менде айқайлаудан басқа амал қалмады". 1963 жылдың 8 қаңтарында ол жүрегіне оқ атып, өмірін өз қолымен аяқтады. Өсиетіндегі нұсқауларды орындап, Пьер Матисс 1964 жылы Сейдж пен Тангидің күлін сақтайтын урналарды Тангинің туған жері Бретаньнің жағалауында суға көміп тастады.

The relationship between Kay Sage and Yves Tanguy was as enigmatic as their art. At the same parties during which he banged his head against those of other men, Tanguy assaulted Sage verbally and sometimes physically, pushing her and sometimes even threatening her with a knife. Sage, according to friends' accounts, made no response to her husband's aggression except to try to persuade him to go home. Friends also said that Tanguy did not like Sage's painting and felt jealous of the fame that came to her. However contentious or abusive their relationship was, Sage was devastated by Tanguy's death. "Yves was my only friend who understood everything," she wrote to Jehan Mayoux, an old friend of Tanguy's, about a month after Tanguy's fatal stroke. Sage did fewer new paintings after Tanguy died, partly because of her depression and partly because of her decreasing eyesight due to cataracts. Instead, she devoted her time to two projects: preserving Tanguy's reputation through retrospective shows and a complete catalogue of his work, and writing poetry, mostly in the slangy French she had learned in her youth and spoken with Tanguy. With the help of longtime friend Marcel Duhamel—and her own subsidies to cover most of the printing costs—Sage arranged for a book of this poetry, Demain, Monsieur Silber, to be published in France in June 1957. Around 1955 she also wrote a partial autobiography, China Eggs, which covered her life up to about the time she left San Faustino, but she never tried to publish it. One of the chief paintings in a show of 13 of Sage's oils at the Viviano Gallery in November 1958 was called The Answer Is No. This seems to have reflected Sage's own state of mind. She filed her will in Waterbury in December 1958, and on April 28–29, 1959, a few weeks after she completed a massive catalogue of Tanguy's paintings, she attempted to end her life with an overdose of sleeping pills. A housekeeper found her, however, and she was revived. In 1959 and 1960 she underwent operations to remove her cataracts, which she had formerly refused to do. Unfortunately, the surgeries were painful and had only limited success, and by this time she was suffering from other health problems as well, including some that may have resulted from her years of heavy smoking and drinking. During 1960 and 1961, as a substitute for painting, she made small sculptures of wire, stones, bullets, and other unusual materials. Catherine Viviano hosted a show of these objects, titled "Your Move," in November 1961, as well as a major retrospective show of Sage's paintings in April 1960. Sage wrote in a journal in August 1961, "I have said all that I have to say. There is nothing left for me to do but scream." On January 8, 1963, she put a fatal bullet through her heart. Following instructions in her will, Pierre Matisse buried urns containing Sage's and Tanguy's ashes in the water off the coast of Tanguy's native Brittany in 1964.

Өлең және жазу

Кей Сейдж көбінесе суретші ретінде танымал. Дегенмен, ол бес томдық поэзия жинағын да жазды, негізінен француз тілінде, соның ішінде 1959 жылдың қыркүйегінде жарық көрген "Faut dire c'qui est" кітабын. Ол сондай-ақ төрт қысқа пьеса және жарияланбаған "Қытай жұмыртқалары" атты автобиографиясын жазды.

Көркемдік стильдің ерекшеліктері

Кей Сейдж өзін үнемі сюрреалист ретінде таныстырды, және оның туралы жазған авторлар да көбінесе солай істейді. Оның өмірбаянын жазған Джудит Сатер былай дейді: «Мен Кей Сейджді сюрреалист деп атаймын, өйткені оның суреттері Андре Бретон мен оның тобы бағалаған алаңдататын парадокстар мен галлюцинациялық сипаттармен үйлеседі. Ең бастысы, мен Сейджді сюрреалист деп атаймын, өйткені оның сюрреалистік үлгіге адалдығы – суретші ретіндегі өзінің бейнесінің ядросы болып табылады». Сейджтің өмір сүрген кезеңіндегі сыншылар оның туындыларын көбірек танымал болған Тангуидің жұмыстарымен жиі салыстырып, егер екеуінің жұмыстарында ортақ белгілер болса, олардың Тангуиден бастау алғанын болжайтын. Соңғы феминистік зерттеушілер бұл ықпалдың өзара болғанын айтады, Джудит Сатер бұл «тұрақты, көбінесе санасыз алмасу» деп сипаттайды. Сатер және басқалар екі суретшінің арасындағы айырмашылықтарды да көрсетеді: мысалы, Сейджтің суреттерінде басымдық білдіретін ірі сәулеттік құрылыстар Тангуидің пейзаждарымен байланыстырылатын кішкентай биоморфты немесе металл формаларынан мүлдем өзгеше. Сатер де, Режин Тессье де, соңғысы «Елеулі американдық әйелдер: Қазіргі кезең» атты эскизінде Сейджтің пісіп-жетілген туындыларының маңызды ерекшеліктерін атап өтті. Сейджтің көптеген суреттері қабырғалар, мұнаралар және торы бар еркін тұрған сәулеттік құрылымдарға назар аударады, олар құрылыс кезінде немесе қираған, шіріп бара жатқан ғимараттарды бейнелей алады. Оның аркалы кіреберістер мен көлбеу перспективаларды қолдануы суретші Джорджо де Кирикоға тиесілі болуы мүмкін. Кейбіреулерінде ағын суы бар жамылғылармен жасырылған, адам кейпіне ұқсаған немесе ұқсамаған бейнелер бар. («Le Passage» – Сейджтің соңғы туындыларының бірі, бәлкім, нақты адам бейнесі бар жалғыз сурет болуы мүмкін; тіпті көптеген адамдар өзінің портреті деп санайтын «Кішкентай портрет» те адам бетін тану қиын). Тангуи сияқты Сейдж те өзінің нысандарын көбінесе шөл даласына немесе жазыққа орналастырады, олар көзге көрінбейтін горизонтқа қарай созылады. Ол өзінің формаларын ерекше мұқияттықпен, фотосуреттей дәлдікпен бейнелейді, Тессье сипаттағандай, «жаңбыр алдындағы күкіртті жарық еске түсіретін» сұр-жасыл палитраны қолданады. Сейдж өзінің суреттері нені бейнелейтіні туралы немесе олардың көрінетін қабақты көңіл-күйін қалай түсіну керектігі туралы ешқашан түсіндірмеген. Бір ерекше жағдай – «Тайм» журналының сыншысына берген сөзінде, ол 1950 жылы Катерина Вивиано галереясында көрсетілген «Кезек» суретін «ішкі әлемді көрсету, жартылай механикалық, жартылай тірі нәрселерді бейнелеу» деп сипаттады.

Kay Sage consistently identified herself as a Surrealist, and authors who have written about her usually do so as well. One of her biographers, Judith Suther, writes:
I call Kay Sage a Surrealist because her painting resonates with the unsettling paradoxes and hallucinatory qualities prized by André Breton and his group. . More fundamentally, I call Sage a Surrealist because her allegiance to the Surrealist identity lies at the heart of her self image as an artist. Critics during Sage's lifetime frequently compared her work to that of Tanguy, who was better known, and usually assumed that, when their work had features in common, those features must have originated with him. More recent feminist scholars have stated that the influence more likely was mutual—what Judith Suther calls "a constant, usually unconscious interchange." Suther and others also point out differences between the two artists: for example, the large architectural constructions that dominate Sage's paintings are quite unlike the smaller biomorphic or metallic forms that people associate with Tanguy's landscapes. Both Suther and Régine Tessier, the latter in a sketch of Sage in Notable American Women: The Modern Period, note key features of Sage's mature work. Most of Sage's paintings focus on free standing architectural structures, including walls, towers, and latticework, which could represent buildings either under construction or ruined and decaying. Her use of arched entryways and slanted perspectives may in be attributed to the painter Giorgio de Chirico. Some contain figures that might or might not be human, hidden by flowing drapery. (Le Passage, one of Sage's last paintings, is perhaps the only one containing a definite human figure; even Small Portrait, thought by many to be a self portrait, is hardly recognizable as a face.) Like Tanguy, Sage often sets her objects on deserts or plains that recede to immeasurably distant horizons. She renders her forms in meticulous, photographic detail, using a gray green ochre palette that Tessier describes as "reminiscent of the sulphurous light before a thunderstorm". Sage almost never commented on what her paintings represented or how their seemingly ominous mood should be interpreted. One exception was her statement to a Time magazine critic that The Instant, a painting that appeared in her 1950 show at the Catherine Viviano gallery, was "a sort of showing of what's inside—things half mechanical, half alive."

Ұсынылған оқу

Чадвик, Уитни. Суретші әйелдер және сюрреалистік қозғалыс. Нью-Йорк: Темза мен Хадсон, 1985 жыл. Хьюберт, Рене Ризе. "Сайқыр жұп: Кей Сейдж және Ив Танги", "Көбейткіш айналар: әйелдер, сюрреализм және серіктестік" кітабында. Линкольн: Небраска университетінің баспасы, 1997, 173–198-беттер. Маттатук мұражайының тарихи қоғамы. "Кей Сейджге арналған құрмет". Маттатук, Коннектикут штаты: Маттатук мұражайы, 1965 жыл. Миллер, Стивен Робсон. "Кей Сейдждің сюрреалистік бейнесі". Art International, Lugano, Switzerland, 26-том, қыркүйек–қазан 1983, 32–47; 54–56-беттер. Миллер, Стивен Робсон. "Соған дейін: Кей Сейдждің конструктивистік сюрреализмі". Сюрреализм және әйелдер, Мэри Энн Коустың редакциясы, МТИ баспасы, Кембридж, Массачусетс, 1991 жыл. Автор бейнеленген Kay Sage Catalogue Raisonne-ді атап өтеді, онда шығармалар хронологиялық тәртіппен Америка өнерінің мұрағатында микрофильмде сақталады (төменде қараңыз). Миллер, Стивен Робсон. Қос пасьянс: Кей Сейдж пен Ив Тангидің сюрреалистік әлемдері. Катона, Нью-Йорк: Катона өнер мұражайы / Минт мұражайы, 2011–2012 жылдар. Миллердің "Кей Сейдж: Биографиялық хронология және төрт сюрреалистік бір актілік пьесасы" (2011) кітабы атауына қарамастан, Миллердің 100 беттік хронологиясының қысқартылған нұсқасы болып табылады және Америка мұрағатында микрофильмде сақталады, шамамен 50 беттен тұрады. Осы басылымдағы эссесінде Джонатан Стулман Сейджтің Тангуидің жұмысына қандай әсер еткенін нақты көрсетеді. Миллер, Стивен Робсон. Кей Сейдж: Биографиялық хронология және төрт сюрреалистік бір актілік пьеса. Нью-Йорк: Сюрреализм галереясы, 2011 жыл. (Ескертпе: 1976 жылы Марсель Духамель, Сейджтің Франциядағы әдеби өкілі, өлімінен алты ай бұрын Стивен Робсон Миллерге оның төрт сюрреалистік бір актілік пьесасын берді, оларды жариялау үшін тапсырды. 1995 жылы Бостон, Массачусетс, баспасында (Nelmar Press) "жариялану күні белгіленбеген" деп тізімделген, осы пьесаларды көрмеге сәйкес жариялау туралы шешім қабылданды, сондықтан олар Нью-Йорктегі Сюрреализм галереясы арқылы жарияланды, жоғарыда аталған Катона өнер мұражайындағы Сейдж және Тангуи көрмесіне сәйкес келді, оның кураторы Миллер болды. Миллер пьесалармен бірге 1983 жылғы жүз беттік хронологиясының қайта қаралып, елу бетке дейін қысқартылған нұсқасын қосты, ол Америка өнерінің мұрағатындағы микрофильмдік роликтерде сақталады. 2886–2888 роликтерінде Сейджті білетін адамдармен сұхбаттары мен хат алмасуларынан алынған цитаталар жинақталған, бұл AAA "Стивен Робсон Миллердің Кей Сейдж туралы ғылыми-зерттеу қағаздары, 1898–1983" деп аталатын жинақтың бір бөлігін құрайды. Сонымен қатар, 2011 жылғы хронологиядағы әр жыл үшін әр жазбаның/цитатаның көзі, сондай-ақ сол жылы орындалған жұмыстарының тізімі келтірілген, осылайша ол Сейджтің сюрреалистік жұмыстарының "суреттері жоқ" каталогын құрайды (төменде қараңыз). Миллер, Стивен Робсон. "Кей Сейдждің сюрреалистік өнерінің суреттелген каталогы". Америка өнерінің мұрағатында, Смитсон институтында, Вашингтон, 1983 жылғы микрофильмде (жұмыстар хронологиялық тәртіппен келтірілген), Сейджтің жеке кескін кітапшаларынан газеттерде жарияланған көптеген жұмыстарды қосуға мүмкіндік берді, өйткені олардың "цифрлық бейнелері" болмағандықтан 2018 жылғы каталогта олар пайда болған жоқ. Сонымен қатар, Сейджтің жалғыз баспасының суреті, ол Париждегі Galerie Maeght көрмесіне 1947 жылы Le Surrealisme көрмесіне қосқан литографиясы, Миллердің 1983 жылғы Sage Catalogue Raisonne микрофильміне кіреді, бірақ Delmonico / Prestel Verlag баспасында жарияланған 2018 жылғы Catalogue Raisonne-де жоқ. (Стефан Робсон Миллер сонымен қатар 2018 жылы басылған "Кей Сейдж каталогындағы хронологиясында" келесі түзетуді енгізу үшін кітап баспаға шыққанға дейін уақыт болмады деп өкінеді: Сейдж өзінің алғашқы Тангуи кескіні Je vous attend (Мен сені күтемін), 1934 жылғы суретін 1935 жылдың қаңтарында Париждегі Galerie Charpentier галереясында, 1936 жылдың жазында сол галереяда емес көрген. Бұл ақпараттың дәлелі - "Le Temps Present: Peinture, Sculpture, Gravure: 1er Exposition de 1935" деп аталатын көрмедегі тексеру тізімі. Розенберг, Карен. "Өз үйі: Кей Сейдж, жалғыздық сюрреалист". Әйелдер кітаптарын шолу, 15-том, 6-сан (1998 жылғы наурыз), 4-беттен бастап. Сьютер, Джудит Д. Өз үйі: Кей Сейдж, жалғыздық сюрреалист. Линкольн: Небраска университетінің баспасы, 1997 жыл. Автор өзінің Алғыс хаттарында Миллер Садж туралы кітабын тастап кеткенін айтты, бірақ бұл мүмкін емес, өйткені Миллердің Nelmar Press басылымымен басылған кітаптарда келтірілген цитаты Саутердің 1997 жылғы басылымдағы цитатынан бұрын болды және оның одан әрі жариялау жоспарын көрсетті. Миллер мен Сатхер Садж туралы кітапта бірлесіп жұмыс істеу туралы қысқаша талқылаған болса да, олардың ынтымақтастығы жүзеге аспады, өйткені Миллер өзінің жеке кітабын жасағысы келді, атап айтқанда, оның суреттеріне түсіндірмелермен бірге каталог-резоне, жарияланбаған пьесалары және Америка өнерінің мұрағатындағы жүз беттік хронологиялық биографиясы. Миллердің 2011 жылғы қысқартылған (елу беттік) хронологиясы, Нью-Йорктегі Сюрреализм галереясынан жарияланған, әр жазбаның көзін көрсетеді және, мысалы, Сейдж Флора Уитни Миллерге 1939 жылы Рапаллодан Нью-Йоркке анасын әкелгені туралы хатты қамтиды. Кейде екіншілік дерек көздері Миллерге кейінірек жалған болып шыққан ақпарат бергені рас болса да, Сейджтің 1939 жылғы Флора Уитни Миллерге жазған хатындағы "қазіргі заманғы біріншілік деректер" оның сол кезде Нью-Йоркке анасын әкелгенін растайды және Саутердің кітабында дерек көзі келтірместен жазылған мәлімдемеге қайшы келеді. Тессиер, Режин. "Сейдж, Кей Линн", Барбара Сихерман және Кэрол Херд Гриннің редакциясымен, "Америкалық әйелдердің есімдері: заманауи кезең". Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетінің баспасы, 1980 жыл, 618–619-беттер. фон Маур, Карин, редактор. Ив Танги және сюрреализм. Остфильдерн Руит, Германия: Hatje Cantz, 2001 жыл.

Chadwick, Whitney. Women Artists and the Surrealist Movement. New York: Thames and Hudson, 1985. Hubert, Renée Riese. "The Silent Couple: Kay Sage and Yves Tanguy," in her Magnifying Mirrors: Women, Surrealism, and Partnership. Lincoln: University of Nebraska Press, 1997, pp. 173–198. Mattatuck Museum Historical Society. "A Tribute to Kay Sage." Mattatuck, Conn.: Mattatuck Museum, 1965. Miller, Stephen Robeson. "The Surrealist Imagery of Kay Sage" Art International, Lugano, Switzerland, v. 26, September–October 1983, pp. 32–47; 54–56. Miller, Stephen Robeson. "In the Interim: the Constructivist Surrealism of Kay Sage" in Surrealism and Women, edited by Mary Ann Caws, MIT Press, Cambridge, Massachusetts, 1991. Mentions the author's illustrated Kay Sage Catalogue Raisonne, in which the works are arranged chronologically, on microfilm at the Archives of American Art (see below). Miller, Stephen Robeson. Double Solitaire: The Surreal Worlds of Kay Sage and Yves Tanguy. Katonah, N. Y.: Katonah Museum of Art/Mint Museum, 2011 2012. One of Miller's books, Kay Sage: The Biographical Chronology and Four Surrealist One Act Plays (2011) is, despite its title, an abridged version of the 100 page Chronology by Miller on microfilm at the Archives of American, and as such is approx. 50 pages of text. In his essay in this publication, Jonathan Stuhlman demonstrably shows just how Sage influenced Tanguy's work. Miller, Stephen Robeson. Kay Sage: The Biographical Chronology and Four Surrealist One Act Plays, New York: Gallery of Surrealism, 2011. (Note: In 1976, Marcel Duhamel, Sage's literary executor in France, six months before his death, gave her four Surrealist one act plays to Stephen Robeson Miller with the understanding that the latter would eventually publish them. First listed in Books in Print in 1995 as "date not set" with a Boston, Massachusetts, publisher (Nelmar Press), it was decided to publish these plays to coincide with an exhibition, and therefore they were eventually published by the Gallery of Surrealism, New York, to coincide with the Sage and Tanguy exhibition at the Katonah Museum of Art, Katonah, New York, cited above, of which Miller was curator. Miller included with the plays a fifty page abridged version, with revisions, of his 1983 one hundred page chronology in the Archives of American Art on microfilm reel nos. 2886 2888 which extensively incorporated selected quotations from his interviews and correspondence with people who knew Sage and which forms part of the collection named by the AAA "The Stephen Robeson Miller Research Papers about Kay Sage, 1898–1983". Additionally, included for each year in the 2011 Chronology, is the source for each quotation/entry as well as a list of the titles of the works she had executed during that year, thereby making it a catalogue raisonne of Sage's Surrealist works "without illustrations" (see below). Miller, Stephen Robeson. "Illustrated Catalogue Raisonne of the Surrealist Art of Kay Sage" on microfilm at the Archives of American Art, Smithsonian Institution, Washington, D. C., 1983, in which the works appear chronologically, permitted the inclusion of a number of works published in newspapers from Sage's personal scrapbooks that do not appear in the 2018 catalogue raisonne because there were no "digital images" of them. Additionally,an image of Sage's only print, a lithograph she contributed to the Galerie Maeght, Paris, for its exhibition Le Surrealisme en 1947, appears on Miller's microfilmed 1983 Sage Catalogue Raisonne, but unfortunately not in the 2018 Catalogue Raisonne published by Delmonico/Prestel Verlag. (Stephen Robeson Miller also regrets that in his Chronology in the Kay Sage Catalogue Raisonne, published in 2018, there was not time before the book went to press to include the following correction: Sage saw her first Tanguy painting Je vous attends (I await you), 1934, at the Galerie Charpentier in Paris in January 1935, not at the same gallery during the summer of 1936. Proof of this information is the checklist of the exhibition called "Le Temps Present: Peinture, Sculpture, Gravure: 1er Exposition de 1935" held from January 10–28 at the Galerie Charpentier, Paris, with Tanguy's painting listed as number 232, which Dr. Charles Stuckey at the Pierre Matisse Foundation, New York, located at the Metropolitan Museum of Art and provided to Mr. Miller). Rosenberg, Karen. "A House of Her Own: Kay Sage, Solitary Surrealist." Women's Review of Books, v. 15 i. 6 (March 1998), p. 4 ff. Suther, Judith D. A House of Her Own: Kay Sage, Solitary Surrealist. Lincoln: University of Nebraska Press, 1997. The author stated in her Acknowledgements that Miller had abandoned his book on Sage, but this was not possible because Miller's citation in Books in Print with Nelmar Press predated Suther's 1997 citation in Books in Print, and demonstrated his plan to publish further. Although Miller and Suther had briefly discussed collaborating on a book about Sage, their collaboration never materialized because Miller decided he wanted to do his own book, namely a catalogue raisonne with his commentary about her paintings, Sage's unpublished one act plays, and his one hundred page Chronological Biography in the Archives of American Art. Miller's shorter, abridged (fifty page) 2011 Chronology published by the Gallery of Surrealism, New York, provides the source for each entry and includes, for example, a letter Sage wrote to Flora Whitney Miller stating that she brought her mother with her from Rapallo to New York in 1939. While it is true that occasionally a secondary source had provided Miller with information which later proved factually erroneous, the "contemporary primary source material" of Sage's 1939 letter to Flora Whitney Miller stating that she had brought her mother with her at that time to NYC is indisputable, and is contrary to what Suther wrote in her book without providing a source. Tessier, Régine. "Sage, Kay Linn," in Barbara Sicherman and Carol Hurd Green, eds., Notable American Women: The Modern Period. Cambridge, Mass. : The Belknap Press of Harvard University Press, 1980, pp. 618–619. von Maur, Karin, ed. Yves Tanguy and Surrealism. Ostfildern Ruit, Germany: Hatje Cantz, 2001.