Кіріспе
Мидың сенсорлық ақпаратты қабылдауға және тілдің кейбір аспектілерін өңдеуге жауапты бөлігі. Париеталдық бөлік сүтқоректілердің миындағы ми қабығының төрт негізгі бөлігінің бірі. Париеталдық бөлік уақытша бөлігінің үстінде және маңдай бөлігі мен орталық сулькус (сопақша) артында орналасқан. Париеталдық бөлік кеңістіктік сезім және навигация (проприоцепция) сияқты әртүрлі түрдегі сезімдік ақпаратты интеграциялайды, соматосенсорлық қабықтағы қозғалыс сезімі үшін негізгі сезімдік қабылдау аймағы (ол орталық сулькустан кейінгі постцентральді гируста орналасқан) және көру жүйесінің дорсальді ағыны. Теріден келетін негізгі сезімдік сигналдар (тиісті, температуралық және ауырсыну рецепторлары) таламус арқылы париеталдық бөлікке жіберіледі. Париеталдық бөліктің бірнеше аймағы тілдік өңдеуде маңызды рөл атқарады. Соматосенсорлық қабықты дене бөліктеріне қатысты бөлінген аумақтарға сәйкес келетін бұрмаланған фигура – қабықтық гомункулус (латынша: "кішкентай адам") ретінде бейнелеуге болады. Жоғарғы және төменгі париеталдық бөліктер дене және кеңістіктік сананың негізгі аймақтары болып табылады. Оң жақ жоғарғы немесе төменгі париеталдық бөліктегі зақымдану геминеглектің (бір жақты назарсыздану) туындауына әкелуі мүмкін. Бұл атау париеталдық сүйектен шыққан, ол латын тіліндегі "қабырға" деген мағына беретін "pariēs" сөзінен алынған.
The parietal lobe is one of the four major lobes of the cerebral cortex in the brain of mammals. The parietal lobe is positioned above the temporal lobe and behind the frontal lobe and central sulcus. The parietal lobe integrates sensory information among various modalities, including spatial sense and navigation (proprioception), the main sensory receptive area for the sense of touch in the somatosensory cortex which is just posterior to the central sulcus in the postcentral gyrus, and the dorsal stream of the visual system. The major sensory inputs from the skin (touch, temperature, and pain receptors), relay through the thalamus to the parietal lobe. Several areas of the parietal lobe are important in language processing. The somatosensory cortex can be illustrated as a distorted figure – the cortical homunculus (Latin: "little man") in which the body parts are rendered according to how much of the somatosensory cortex is devoted to them. The superior parietal lobule and inferior parietal lobule are the primary areas of body or spatial awareness. A lesion commonly in the right superior or inferior parietal lobule leads to hemineglect. The name comes from the parietal bone, which is named from the Latin paries , meaning "wall".
Құрылымы
Парьеталды бөлік үш анатомиялық шекарамен анықталады: орталық ойыс парьеталды бөлікті маңдай бөлігінен ажыратады; парьеталды-жеңқа бөлігі парьеталды және жеңқа бөліктерін ажыратады; бүйірлік ойыс (сильвий жарығы) – ең шеткі шекара, ол уақытша бөліктен ажыратады; ал бойлық жарық екі жарты шарды бөліп тұрады. Әр жарты шардың ішінде соматосенсорлық қабық дененің қарсы жағындағы терінің аймағын көрсетеді, сондай-ақ заттарды манипуляциялауға қатысады. Оның функциясы сонымен қатар сезімталдық сезімімен байланысты ақпаратты өңдеуді қамтиды. Парьеталды бөліктің кейбір бөліктері визуо-пространдық өңдеуге қатысады. Көп сезімдік табиғатымен қатар, артқы парьеталды қабық көру ғалымдары көрудің дорсальді ағыны деп жиі аталады (уақытша бөліктің вентральді ағынына қарама-қарсы). Бұл дорсальді ағын «қайда» ағыны (пространдық көрудегідей) және «қалай» ағыны (әрекет үшін көрудегідей) деп аталады. Артқы парьеталды қабық (PPC) соматосенсорлық және визуалды ақпаратты қабылдайды, содан кейін моторлық сигналдар арқылы қол, алақан және көздің қозғалысын басқарады. 1990 жылдардағы түрлі зерттеулер макакалардың артқы парьеталды қабығының әртүрлі аймақтары кеңістіктің әртүрлі бөліктерін көрсететінін анықтады. Латеральды интрапариетальді (LIP) аймақта нейрондардың картасы бар (көздер бекітілген кезде ретинотоптық түрде кодталған), ол кеңістіктегі орындардың маңыздылығын және осы кеңістіктегі орындарға назар аударуды көрсетеді. Оны окуломоторлық жүйе қажет болған жағдайда көз қозғалысын бағыттау үшін пайдалана алады. Вентральды интрапариетальді (VIP) аймақ бірнеше сезім мүшелерінен (визуалды, соматосенсорлық, есту және вестибулярлық) ақпарат алады. Тактильді қабылдау өрістері бар нейрондар кеңістікті бас ортасындағы анықтамалық жүйеде көрсетеді, бірақ, мүмкін, көзге бағытталған координаттарда да. Алдыңғы интрапариетальді (AIP) аймақта ұсталатын заттардың пішініне, көлеміне және бағытына, сондай-ақ қолдардың өзімен манипуляциялауға жауап беретін нейрондар бар. AIP моторлық және визуалды кіріс арқылы заттарды ұстауға және манипуляциялауға жауапты нейрондарға ие. AIP және вентральді премоторлық аймақтар қол әрекеттері үшін визуомоторлық трансформацияларға жауапты. Адамның «parietal eye fields» және «parietal reach region» маймылдың LIP және MIP-ге баламалы, сондай-ақ олардың мақсатқа байланысты белсенділігі көз қозғалғанда «қайта картаға түсіріледі». Жаңа деректер төменгі парьеталды бөліктегі өңдеуді декларативтік естелікпен байланыстырады. Мидың осы аймағына екі жақты зақым келген жағдайда амнезия туындамайды, бірақ есте сақтау қабілеті төмендейді, күрделі оқиғалардың егжей-тегжейін еске түсіру қиынға соғады және есте сақтауға деген сенім өте төмен болады. Бұл ішкі назардың жетіспеушілігін немесе субъективті есте сақтау күйінің жетіспеушілігін көрсетеді деп түсіндіріледі. Апраксия көбінесе мидың сол жағындағы зақымданудың белгісі болып табылады, бірақ апраксияның кейбір белгілері оң жағындағы зақымданудан кейін де пайда болуы мүмкін. Аморфосинтез – парьеталды бөліктегі зақымдануға байланысты дененің бір жағында сезімнің жоғалуы. Әдетте, сол жақ зақымданулары агнозияға, толық денелік сезімнің жоғалуына әкеледі, ал оң жақ зақымданулары адамның сол жағын және жеке емес кеңістікті танудың жоқтығына әкеледі. Аморфосинтез терминін Д. Денни Браун 1950 жылдары зерттеген пациенттерін сипаттау үшін қолданған. Сондай-ақ, зардап шеккен адамның сезім мүшелерінің бірінің (көру, есту, иіс, сезіну, дәм сезу және кеңістіктік сана) қалыпты болмауына әкелуі мүмкін.
The anterior intraparietal (AIP) area contains neurons responsive to shape, size, and orientation of objects to be grasped as well as for manipulation of the hands themselves, both to viewed The AIP has neurons that are responsible for grasping and manipulating objects through motor and visual inputs. The AIP and ventral premotor together are responsible for visuomotor transformations for actions of the hand. The human "parietal eye fields" and "parietal reach region", equivalent to LIP and MIP in the monkey, also appear to be organized in gaze centered coordinates so that their goal related activity is "remapped" when the eyes move. Emerging evidence has linked processing in the inferior parietal lobe to declarative memory. Bilateral damage to this brain region does not cause amnesia however the strength of memory is diminished, details of complex events become harder to retrieve, and subjective confidence in memory is very low. This has been interpreted as reflecting either deficits in internal attention, deficits in subjective memory states, Apraxia is predominantly a symptom of left brain damage, but some symptoms of apraxia can also occur after right brain damage. Amorphosynthesis is a loss of perception on one side of the body caused by a lesion in the parietal lobe. Usually, left sided lesions cause agnosia, a full body loss of perception, while right sided lesions cause lack of recognition of the person's left side and extrapersonal space. The term amorphosynthesis was coined by D. Denny Brown to describe patients he studied in the 1950s. Can also result in sensory impairment where one of the affected person's senses (sight, hearing, smell, touch, taste and spatial awareness) is no longer normal.