Кіріспе

Мидың көру ақпаратын өңдейтін аймағы

Мидың көру қабығы – ми қабығының көру ақпаратын өңдейтін бөлігі. Ол төңкерілген бөлігінде орналасқан. Көзден түсетін сезімталдық ақпараты таламустағы жақтық екібұрышты ядро арқылы өтеді де, содан кейін көру қабығына жетеді. Жақтық екібұрышты ядродан сезімталдық ақпараты қабылдайтын көру қабығының аймағы – негізгі көру қабығы, сондай-ақ көру аймағы 1 (V1), Бродманның 17-аймағы немесе жолақты қабық деп аталады. Экстрастриаттық аймақтар 2, 3, 4 және 5 көру аймақтарынан тұрады (олар V2, V3, V4 және V5 немесе Бродманның 18-аймағы және барлық Бродманның 19-аймағы деп те аталады). Мидың екі жарты шарларында да көру қабығы бар; сол жарты шардың көру қабығы оң көру өрісінен сигналдар алады, ал оң жарты шардың көру қабығы сол көру өрісінен сигналдар алады.

Кіріспе

Бастапқы көру қабығы (V1) оқшау бөлігінің калькарин жарығында және оның айналасында орналасқан. Әр жарты шардың V1-і өзінің ипсилатеральді бүйірлік тізелік ядросынан тікелей ақпарат алады, ол қарсы жақты көру гемиполесінен сигналдарды қабылдайды. Көрнекі қабықтың нейрондары олардың қабылдау өрісінде көру стимулдары пайда болғанда әрекеттік потенциалды тудырады. Анықтама бойынша, қабылдау өрісі – бүкіл көру өрісінде әрекеттік потенциалды тудыратын аймақ. Бірақ, кез келген нейрон үшін, ол өзінің қабылдау өрісіндегі стимулдардың белгілі бір жиынтығына жақсырақ жауап беруі мүмкін. Бұл қасиет нейрондық реттелу деп аталады. Алғашқы көру аймақтарында нейрондардың реттелуі қарапайым. Мысалы, V1 нейроны өзінің қабылдау өрісіндегі кез келген тік стимулға жауап беруі мүмкін. Жоғары көру аймақтарында нейрондардың күрделі реттелуі бар. Мысалы, төменгі оқиғалық қабықта (IT) нейрон тек белгілі бір бет оның қабылдау өрісінде пайда болғанда ғана жауап беруі мүмкін. Сонымен қатар, V1-дегі қабылдау өрістерінің орналасуы ретинотоптық, яғни V1-дегі көрші жасушалардың қабылдау өрістері көру өрісінің жақын бөліктеріне сәйкес келеді. Бұл кеңістіктік ұйымдастыру V1 ішінде көру әлемін жүйелі түрде бейнелеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, соңғы зерттеулер V1-де контексттік модуляцияның рөлін зерттеді, онда стимулды қабылдау тек стимулдың өзіне ғана емес, сонымен қатар айналадағы контекстке де байланысты, бұл V1-дің визуалды тәжірибемізді қалыптастырудағы күрделі өңдеу қабілеттерін көрсетеді. Көру қабығы қанмен негізінен артқы ми артериясының калькарин тармағы арқылы қамтамасыз етіледі. V1, V2 және V3 өлшемдері үш есеге дейін өзгеруі мүмкін, бұл айырмашылықтың бір бөлігі тұқым қуалау арқылы беріледі.

Жүрек-орқалық модель

V1 ақпаратын екі негізгі жолға жібереді, оларды вентральді және дорсальді ағын деп атайды. Вентральді ағын V1-ден басталады, V2 көру аймағы арқылы өтеді, содан кейін V4 көру аймағы арқылы төменгі уақытша қабыққа (IT қабығына) дейін жетеді. Кейде "Неліктен" жолы деп аталатын вентральді ағын нысанды танумен және нысанды бейнелеумен байланысты. Ол сонымен қатар ұзақ мерзімді есте сақтаумен де байланысты. Дорсальді ағын V1-ден басталады, V2 көру аймағы арқылы өтеді, содан кейін дорсомедиалды аймаққа (DM/V6) және ортаңғы уақытша аймаққа (MT/V5) және артқы париетті қабыққа дейін жетеді. Кейде "Қайда" жолы немесе "Қалай" жолы деп аталатын дорсальді ағын қозғалыспен, нысанның орналасуын бейнелеумен және көздер мен қолдарды басқарумен байланысты, әсіресе визуалды ақпарат саккадтарды немесе жетіп алуды басқару үшін қолданылғанда. Вентральді/дорсальді жолдардың "не" және "қайда" екенін алғаш рет Унгерлейдер мен Мишкин сипаттады. Соңғы кезде Гудэйл мен Милнер бұл идеяларды кеңейтіп, вентральді ағын визуалды қабылдау үшін өте маңызды екенін, ал дорсальді ағын білікті әрекеттердің визуалды бақылауын қамтамасыз ететінін ұсынды. Эббингхаус иллюзиясы сияқты визуалды иллюзиялар қабылдауға қатысты шешімдерді бұрмалайды, бірақ субъект әрекетпен жауап бергенде, мысалы, ұстап алу кезінде, бұрмалау байқалмайды. Франц және авторлар тобының жұмысы көрсеткендей, әрекет және қабылдау жүйелерінің екеуі де мұндай иллюзияларға ұшырайды. Дегенмен, басқа зерттеулер ұстап алу сияқты білікті әрекеттердің суреттік иллюзияларға әсер етпейтінін қатты дәлелдейді және әрекет/қабылдау диссоциациясы ми қабығындағы дорсальді және вентральді визуалды жолдар арасындағы еңбектің функционалдық бөлінуін сипаттаудың тиімді тәсілі екенін көрсетеді.

Бастапқы көру қабығы (V1)

Бастапқы көру қабығы – мидың ең көп зерттелген көру аймағы. Сүтқоректілерде ол басқа қабықтың артқы полюсінде орналасқан және ең қарапайым, ең ерте пайда болған кортикальдық көру аймағы болып табылады. Ол статикалық және қозғалатын объектілер туралы ақпаратты өңдеуге өте маманданып, үлгілерді тануда жақсы нәтижелер көрсетеді. V1 ламинарлық құрылыммен сипатталады, онда визуалды өңдеудің әрқайсысы ерекше рөл атқаратын алты бөлек қабат бар. Сыртқы қабаттардағы (II және III) нейрондар көбінесе қабықтың ішіндегі жергілікті өңдеу және байланысқа қатысады, ал терең қабаттардағы (V және VI) нейрондар жоғары деңгейдегі визуалды өңдеу және шешім қабылдауға қатысатын басқа ми аймақтарына ақпарат жібереді. V1 зерттеулері сонымен қатар белгілі бір бағытқа қарай жақсы жауап беретін, шеттер мен контурларды қабылдауға көмектесетін бағдарлауға селективті жасушалардың бар екенін көрсетті. Осы бағдарлауға селективті жасушалардың табылуы V1 визуалды ақпаратты қалай өңдейтінін түсінуде маңызды рөл атқарды. Сонымен қатар, V1 пластикалық қасиеттерге ие, яғни сенсорлық тәжірибеге жауап ретінде функционалдық және құрылымдық өзгерістерге ұшырауға мүмкіндік береді. Зерттеулер сенсорлық депривация немесе байытылған ортаға ұшырау V1 нейрондарының ұйымдастырылуы мен жауап беру қабілетін өзгерте алатынын көрсетті, бұл осы маңызды визуалды өңдеу орталығының динамикалық табиғатын көрсетеді. Визуалды жүйедегі функциясы немесе кезеңімен анықталатын бастапқы көру қабығы, анатомиялық орналасуымен анықталатын жолақты қабыққа шамамен тең, ол Бродманның 17-аймағы деп те аталады. "Жолақты қабық" атауы Геннари сызығынан шыққан, ол қалың көзбен көрінетін ерекше жолақ. Бродманның 17-аймағы Бродман аймақтарының бір бөлігі ғана екенін атап өткен жөн, олар ми қабығының цитоархитектуралық айырмашылықтарына негізделген аймақтары. Жолақты қабықта Геннари сызығы миелинді жүйке талшықтарына бай жолаққа сәйкес келеді, бұл негізгі визуалды өңдеу аймағын анық көрсетеді. Сонымен қатар, жолақты қабықтың функционалдық маңызы оның негізгі көру қабығы ретінде атқаратын рөлінен асып түседі. Ол визуалды ақпаратты бастапқы өңдеу үшін маңызды орталық болып табылады, мысалы бағдар, кеңістіктік жиілік және түс сияқты негізгі ерекшеліктерді талдау. Бұл ерекшеліктердің жолақты қабықтағы интеграциясы жоғары деңгейдегі визуалды аймақтарда жүзеге асырылатын күрделі визуалды өңдеудің негізін құрайды. Жақында жүргізілген нейросуретке түсіру зерттеулері жолақты қабықтың ішкі динамикалық өзара әрекеттесуін және оның басқа көру және көру емес ми аймақтарымен байланысын жақсырақ түсінуге көмектесті, соның нәтижесінде визуалды қабылдаудың негізінде жатқан күрделі нейрондық схемалар анықталды. Бұл сұр заттың 4-ші қабатында аяқталатын бүйірлік тізеден келетін миелинді аксондарды көрсетеді. Бастапқы көру қабығы функционалдық жағынан ерекшеленетін алты қабатқа бөлінеді, олар 1-ден 6-ға дейін нөмірленген. 4-қабат, бүйірлік тізеден (LGN) көптеген визуалды деректерді алады, 4A, 4B, 4Cα және 4Cβ деп аталатын төрт қабатқа бөлінеді. 4Cα субкабаты LGN-нан негізінен магноцеллярлық кірісті алады, ал 4Cβ қабаты парвоцеллярлық жолдардан кірісті алады. Ересек адамның бастапқы көру қабығындағы нейрондардың орташа саны әр жарты шар бойынша 140 миллионға бағаланады.

Функция

V1 деп аталатын визуалды өңдеудің бастапқы сатысы, біздің визуалды әлемді қабылдауымызды қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. V1-де ретинотоптық карта деп аталатын, визуалды өрістен кеңістіктік ақпаратты күрделі түрде ұйымдастыратын, мұқият анықталған карта бар. Адамдарда, басқа жақтың калькаринді сулькусының жоғарғы жағы визуалды өрістің төменгі жартысына, ал төменгі жағы жоғарғы жартысына жауап береді. Бұл ретинотоптық карталау, визуалды кескіннің желке қабығынан V1-ге проекциясын білдіреді. Бұл ретинотоптық ұйымның маңыздылығы, сыртқы ортадағы кеңістіктік қатынастарды сақтау қабілетінде жатыр. V1-дегі көрші нейрондар, визуалды өрістің іргелес бөліктеріне жауап береді, осы арқылы визуалды сахнаның жүйелі бейнесін құрайды. Бұл карталау, көру кірісінің ішіндегі көлденең және тік қатынастардың сақталуын қамтамасыз ете отырып, тік және көлденең бағытта да кеңейеді. Сонымен қатар, ретинотоптық карта, визуалды тәжірибедегі өзгерістерге бейімделіп, айқын пластикалық қасиеттерді көрсетеді. Зерттеулер көрсеткендей, визуалды жаттығу немесе одан айырылу сияқты сезімталдық кірістің өзгеруі, ретинотоптық картадағы өзгерістерге әкелуі мүмкін. Бұл бейімделу қабілеті, мидың әртүрлі орталық талаптарға жауап ретінде қайта ұйымдастыру қабілетін көрсетеді, визуалды өңдеудің динамикалық табиғатын көрсетеді. Ғарыштық өңдеу рөлінен өзгеше, V1-дегі ретинотоптық карта, басқа визуалды аймақтармен күрделі байланыстарды орнатып, әртүрлі визуалды ерекшеліктерді біріктіру және үйлесімді визуалды қабылдау үшін маңызды желі құрайды. Бұл динамикалық карта жасау механизмі, біздің визуалды әлемді тиімді түрде бағдарлау және түсіндіру қабілетіміз үшін маңызды. V1 және субъективті визуалды өрістің нақты орналасуы арасындағы сәйкестік өте дәл, тіпті торшаның соқыр нүктелерін де картаға түсіруге жетеді. Эволюциялық тұрғыдан алғанда, бұл сәйкестік V1-і бар көптеген жануарларда кездесетін негізгі ерекшелік болып табылады. Адамдарда және фовеясы бар басқа түрлерде (желпісшадағы конустар), V1-дің маңызды бөлігі визуалды өрістің шағын орталық бөлігіне бейнеленеді – бұл құбылыс қабықшалық ұлғайту деп аталады. Бұл ұлғайту, орталық визуалды өріске арналған өңдеу және бейнелеу қабілетін арттырады, бұл егжей-тегжейлі визуалды өткірлік пен жоғары ажыратымдылықта өңдеу үшін маңызды. V1 нейрондарының ең кіші рецептивті өрісі бар, бұл визуалды қабықтың микроскопиялық аймақтарының ішіндегі ең жоғары ажыратымдылықты білдіреді. Бұл мамандану, V1-ге визуалды кірістегі ұсақ-түйектіліктер мен нюанстарды түсіру қабілетін береді, оның бастапқы визуалды өңдеудегі маңызды хаб ретіндегі рөлін көрсетеді және біздің күрделі және нюанстық визуалды қабылдауымызға елеулі үлес қосады. Ғарыштық өңдеудегі рөлінен өзгеше, V1-дегі ретинотоптық карта басқа визуалды аймақтармен күрделі байланыста болады, әртүрлі визуалды ерекшеліктерді біріктіруге және үйлесімді визуалды қабылдауды құруға ықпал ететін желі құрайды. Бұл динамикалық карта жасау механизмі, біздің визуалды әлемді тиімді түрде бағдарлау және түсіндіру қабілетіміздің негізі болып табылады. V1-дегі берілген орын мен субъективті визуалды өрістің арасындағы сәйкестік өте дәл: тіпті торшаның соқыр нүктелері V1-ге картаға түсіріледі. Эволюциялық тұрғыдан алғанда, бұл сәйкестік өте қарапайым және V1-і бар көптеген жануарларда кездеседі. Адамдарда және басқа жануарларда фовеясы бар жануарларда (желпісшадағы конустар), V1-дің үлкен бөлігі визуалды өрістің шағын, орталық бөлігіне картаға түсіріледі, бұл құбылыс қабықшалық ұлғаю деп аталады. Дәл ғарыштық кодтау мақсатында, V1 нейрондарының ең кіші қабылдау өрісі бар (яғни ең жоғары ажыратымдылық) кез-келген визуалды қабықтың микроскопиялық аймақтары. V1 нейрондарының үйлесімділік қасиеттері (нейрондардың жауап беруі) уақыт өте келе айтарлықтай өзгереді. Ерте (40 мс және одан әрі) жеке V1 нейрондары, аз мөлшердегі тітіркендіргіштерге қатты бейімделеді. Яғни, нейрондық жауаптар визуалды бағдарлардың, ғарыштық жиіліктердің және түстердің кішкентай өзгерістерін ажырата алады (көрнекті камераның оптикалық жүйесіндей, бірақ тығыздық пен нәзіктік жағынан топталған көздің торша клеткаларына жобаланған). Бұл жауап қасиеттері, қайталанатын кері байланыс өңдеуден (жоғары деңгейлі қабықтың төменгі деңгейлі қабықтың аймақтарына әсері) және пирамидалық нейрондардың бүйірлік байланыстарынан туындайды (Hupe және басқалар, 1998 ж.). Feedforward байланыстары негізінен жетекшілік етеді, кері байланыс байланыстары әсерінен көбінесе өзгертеді (Angelucci және басқалар, 2003 ж.; Hupe және басқалар, 2001 ж.). Дәлелдер көрсетіп тұр, V4, IT немесе MT сияқты жоғары деңгейлі аймақтардан басталатын кері байланыс, үлкен және күрделі қабылдау өрістерімен, V1 жауаптарын өзгерте және қалыптастыра алады, контекстік немесе классикалық емес қабылдау өрісі әсерлерін ескереді (Guo және басқалар, 2007 ж.; Huang және басқалар, 2007 ж.; Sillito және басқалар, 2006 ж.). V1-ге жіберілген визуалды ақпарат, ғарыштық (немесе оптикалық) бейне түрінде кодталмайды, бірақ шеттерді анықтау ретінде сипатталады. Мысалы, жартысы қара, жартысы ақ болатын кескін үшін, қара мен ақ арасындағы бөлу сызығы ең күшті жергілікті контрастқа ие (яғни шетті анықтау) және кодталады, ал қара немесе ақ ақпаратын кодтаушы нейрондар аз. Ақпарат одан әрі келесі визуалды аймақтарға жіберілгенде, ол күшейе түсетін жергілікті емес жиілік/фаза сигналдары ретінде кодталады. Ескеріңіз, визуалды өңдеудің бұл ерте кезеңдерінде, жергілікті контрастты кодтаудың (шетті анықтау) арасында визуалды ақпараттың ғарыштық орналасуы жақсы сақталады. Бастапқы визуалды қабықтағы қарапайым жасушалардың есептеулік функциясының теориялық түсіндірмесі ұсынылған. DeAngelis және басқалар жүргізген биологиялық қабылдау өрісі өлшемдерінде табылғандармен ұқсас қабылдау өрісі пішіндері, ортаның құрылымдық қасиеттерінің және көптеген ғарыштық және уақыттық масштабтарда тұрақты бейнелерді қамтамасыз ету үшін ішкі үйлесімділік талаптарының салдары ретінде туындауы мүмкін екені сипатталған. Сондай-ақ, бейне кеңістігіндегі әртүрлі масштабтарға, бағдарларға және бағыттарға қалыптасқан ерекше қабылдау өрісі пішіндері, визуалды жүйеге визуалды иерархияның жоғары деңгейлерінде табиғи бейне түрлендірулері кезінде өзгермейтін жауаптарды есептеуге мүмкіндік береді. V1 Saliency Hypothesis бойынша, V1 миллиондаған нейрондардан алынған нейрондық оқшаулау деңгейлеріне визуалды кірістерді түрлендіру арқылы мұны жасайды, осылайша ең жоғары оқшаулау деңгейімен белгіленген визуалды орналасқан жер көздің қозғалысын тарту үшін ең маңызды орналасқан жер болып табылады. V1-дің шығысы, басқа орындардың ішінде, мидың орталық бөлігінде орналасқан жоғары колликулюсқа жіберіледі, ол V1 белсенділігін оқып, көздің қозғалысын басқарады. V1 мөлшерінің айырмашылықтары да иллюзиялардың қабылдауына әсер ететін сияқты.

V2

Көрнекілік аймақ V2, немесе екінші деңгейдегі көрнекі қабық, сондай-ақ престриаттық қабық деп аталады, V1-ден (тікелей және пульвинар арқылы) күшті ағымдық байланыстарды қабылдайды және V3, V4 және V5-ке берік байланыстарды жібереді. Бұдан өзге, ол визуалды ақпаратты интеграциялау және өңдеуде маңызды рөл атқарады. V1-ден V2-ге дейінгі ағымдық байланыстар визуалды стимулдарды иерархиялық түрде өңдеуге көмектеседі. V2 нейрондары V1-де анықталған негізгі ерекшеліктерге сүйене отырып, текстура, тереңдік және түс сияқты күрделі визуалды атрибуттарды бөліп алады. Бұл иерархиялық өңдеу визуалды көріністің нақтырақ және толыққанды бейнесін құру үшін қажет. Сонымен қатар, V2-ден V1-ге кері байланыс байланыстары V1 нейрондарының белсенділігін реттеуде маңызды рөл атқарады. Бұл кері байланыс циклы назар, қабылдау топтостыру және фигура-фон бөлу сияқты процестерге қатысады деп саналады. V1 және V2 арасындағы динамикалық өзара әрекеттесу визуалды жүйедегі ақпарат өңдеудің күрделілігін көрсетеді. Әрі қарай, V2-нің V3, V4 және V5 сияқты келесі визуалды аймақтармен байланыстары визуалды өңдеуге арналған бөлінген желі құруға ықпал етеді. Бұл байланыстар қозғалыс және пішін сияқты әртүрлі визуалды ерекшеліктерді визуалды иерархияның бірнеше деңгейлерінде біріктіруге мүмкіндік береді. Анатомиялық тұрғыдан алғанда, V2 төрт квадрантқа бөлінеді – сол және оң жарты шарлардағы дорсальды және вентральды бейнелеу. Бұл төрт аймақ бірлесіп визуалды әлемнің толық картасын ұсынады. V2 V1-мен көптеген ортақ қасиеттерге ие: жасушалар бағдар, кеңістіктік жиілік және түс сияқты қарапайым қасиеттерге бейімделген. Көптеген V2 нейрондарының жауаптары сондай-ақ иллюзорлы контурлардың бағдарлануы және стимул фигураның немесе фонның бөлігі болып табылатыны сияқты күрделірек қасиеттермен реттеледі. Жақында жүргізілген зерттеулер V2 жасушаларының назарға байланысты шамалы өзгерістерге ұшырайтынын (V1-ден артық, V4-тен кем), олар орташа күрделі үлгілерге бейімделгенін және бір рецептивті өрістегі әртүрлі субөңірлерде бірнеше бағдарлармен стимулдануы мүмкін екенін көрсетті. Бүкіл вентральды визуалды-гиппокампалдық ағын визуалды есте сақтау үшін маңызды деген пікір бар. Бұл теория, басым теориядан өзгеше, объектіні тану жадының (ОТЖ) өзгерулері V2-дегі манипуляциялар нәтижесінде туындауы мүмкін, бұл аймақ визуалды қабықтың вентральды ағынында тығыз байланысты. Маймыл миында бұл аймақ негізгі көру қабығынан (V1) күшті ағымдық байланыстарды қабылдайды және басқа екінші деңгейлі көру қабықтарына (V3, V4 және V5) күшті проекциялар жібереді. Приматтардың бұл аймағындағы нейрондардың көпшілігі бағдар, кеңістіктік жиілік, өлшем, түс және пішін сияқты қарапайым визуалды сипаттамаларға бейімделген. Анатомиялық зерттеулер V2 аймағының 3-қабатын визуалды ақпаратты өңдеуге қатыстырады. 3-қабаттан айырмашылығы, 6-қабатта көптеген нейрон түрлері бар, ал олардың визуалды стимулдарға реакциясы күрделірек. Бір зерттеуде V2 қабығының 6-қабат жасушалары Объектіні тану жадының сақталуында, сондай-ақ қысқа мерзімді объект жадының ұзақ мерзімді жадыға айналуында маңызды рөл атқаратыны анықталды.

Үшінші көру қабығы, V3 аймағын қоса алғанда

Үшінші көру кешені термині V2-нің тікелей алдында орналасқан ми қабығының аймағын білдіреді, оған адамдарда V3 көру аймағы деп аталатын аймақ кіреді. "Комплекс" терминологиясы V3 аймағының нақты шектері туралы әлі де пікірталас бар екендігімен негізделген, кейбір зерттеушілер V2-нің алдындағы ми қабығы екі немесе үш функционалдық бөлімшеден тұруы мүмкін деп санайды. Мысалы, Дэвид Ван Эссен және авторлар (1986) мидың жоғарғы бөлігінде "дорсальді V3" бар екенін ұсынды, ол мидың төменгі бөлігінде орналасқан "вентральді V3" (немесе вентральді артқы аймақ, VP) -ден ерекшеленеді. Дорсальді және вентральді V3 мидың басқа бөліктерімен ерекше байланыстарға ие, әртүрлі әдістермен боялған кескіндерде әртүрлі көрінеді және көру стимулының әртүрлі комбинацияларына жауап беретін нейрондарды қамтиды (мысалы, түске селективті нейрондар вентральді V3-те жиі кездеседі). Адамдарда V3A және V3B сияқты қосымша бөлімшелер де сипатталған. Бұл бөлімшелер дорсальді V3-тің жанында орналасқан, бірақ V2-ге тікелей іргелес емес. Дорсальді V3 әдетте дорсальді ағынның бөлігі саналады, V2 және бастапқы көру аймағынан сигналдарды қабылдайды және артқы париетті қабыққа жолдайды. Ол анатомиялық тұрғыдан 19-Бродман аймағында орналасуы мүмкін. Брэддик fMRI қолданып, V3/V3A аймағының жаһандық қозғалысты өңдеуде рөл атқаруы мүмкін екенін болжады. Басқа зерттеулер дорсальді V3-ті бүкіл көру өрісін бейнелейтін dorsomedial area (DM) деп аталатын үлкен аймақтың бөлігі ретінде қарастыруды ұсынады. DM аймағындағы нейрондар көру өрісінің кең бөліктерін қамтитын үлкен нысандардың үйлесімді қозғалысына жауап береді (Lui және авторлар, 2006). Вентральді V3 (VP) негізгі көру аймағынан әлсіз байланыстарға және төменгі оқипқыры қабығымен күшті байланыстарға ие. Алдыңғы зерттеулерде VP көру өрісінің тек жоғарғы бөлігін (бекіту нүктесінен жоғары) бейнелейтіні болжанып келсе, соңғы жұмыстар бұл аймақтың бұрынғыдан гөрі кеңірек екенін және басқа көру аймақтары сияқты толық көру бейнесін қамтуы мүмкін екенін көрсетті. Роза мен Твидельдің ventrolateral posterior area (VLP) деп аталатын қайта қарастырылған, кеңейтілген VP.

V4

V4 көру аймағы – экстрастриатты көру қабығындағы көру аймақтарының бірі. Макакаларда ол V2-нің алдында және артқы төменгі уақытша аймақтың (PIT) артқы жағында орналасқан. Ол кем дегенде төрт аймақты қамтиды (сол және оң V4d, сол және оң V4v), ал кейбір топтар оның ростральді және каудальді бөлімшелерін де қамтитынын хабарлайды. Адамның V4 макаканың гомологі сияқты кең таралғандығы белгісіз, бұл мәселе талқылауда. V4 – вентральді ағыстағы үшінші қабықтық аймақ, ол V2-ден күшті алға бағытталған кіріс алады және PIT-ке күшті байланыстар жібереді. Сонымен қатар, ол V1-ден тікелей кіріс алады, әсіресе орталық кеңістік үшін. V5 және дорсальді прелунаттық гирусқа (DP) байланысы әлсіз. V4 – вентральді ағыстағы бірінші аймақ, ол күшті назар модуляциясын көрсетеді. Көптеген зерттеулер селективті назар V4-тегі оқ ату жылдамдығын шамамен 20%-ға өзгерте алатынын көрсетеді. Моран мен Дезимонның осы әсерлерді сипаттаған алғашқы мақаласы көру қабығында назардың әсерін анықтаған алғашқы жұмыс болды. V2 сияқты, V4 да бағдар, кеңістіктік жиілік және түс үшін қалыптасқан. V2-ден айырмашылығы, V4 қарапайым геометриялық пішіндер сияқты орташа күрделіліктегі нысандардың ерекшеліктеріне қалыптасқан, бірақ V4 үшін қалыптасу кеңістігінің толық параметрлік сипаттамасын әзірлеген ешкім жоқ. V4 көру аймағы төменгі уақытша қабықтың аймақтары сияқты, беттер сияқты күрделі нысандарға қалыптасқан емес. V4-тің оқ ату қасиеттерін алғаш рет Семир Зеки 1970 жылдардың соңында сипаттады және осы аймаққа ат қойды. Бұрын V4 анатомиялық сипаттамасымен, яғни прелунаттық гируспен белгілі болды. Бастапқыда Зеки V4-тің мақсаты түс ақпаратын өңдеу деп мәлімдеді. 1980 жылдардың басындағы жұмыстар V4 форманы тануға бұрынғы қабық аймақтары сияқты тікелей қатысатынын дәлелдеді. Бұл зерттеулер алғаш рет 1982 жылы Унгерлайдер мен Мишкин ұсынған екі ағын гипотезасын қолдады. Жақындағы зерттеулер V4 ұзақ мерзімді пластикалық қасиеттерді көрсетеді, стимулдың маңыздылығын кодтайды, алдыңғы көз өрістерінен келетін сигналдармен реттеледі және назармен қабылдау өрістерінің кеңістіктік профилінде өзгерістерді көрсетеді. Сонымен қатар, жақында адамдарда V4 аймағының (V4h аймағы) белсенділігі нысандардың түсін қабылдау және сақтау кезінде байқалады, бірақ олардың пішіні емес.

Ортаңғы сопақша көрнекі аймағы (V5)

Ортаңғы уақытша көру аймағы (MT немесе V5) – экстрастриатты көру қабығының бір бөлігі. Жаңа және Ескі әлем маймылдарының бірнеше түрінде MT аймағы бағытқа селективті нейрондардың жоғары концентрациясын қамтиды.

Байланыстар

МТ мидың кең қыртысты және қыртысты асты аймақтарымен байланысты. Оның кірісі визуалды қабықтың V1, V2 және dorsal V3 (дорсомедиалды аймақ), LGN кониоцеллюлярлық аймақтарынан және төменгі пульвинардан түседі. МТ-ға проекциялардың үлгісі фовеальды және перифериялық көру өрістерінің бейнеленуі арасында шамалы өзгереді, соңғысы орталық сызық қабығы мен ретросплениалды аймақта орналасқан аймақтардан кіріс алады. Қалыпты көзқарас бойынша V1 МТ-ға "ең маңызды" кіріс береді. Алайда, Семир Зеки және оның әріптестерінің зерттеулері кейбір визуалды ақпарат түрлері V1-ге жетпей тұрып МТ-ға жете алатынын көрсетті. МТ негізгі шығысын оны тікелей қоршаған қабықта орналасқан аймақтарға, оның ішінде FST, MST және V4t (орталық уақытша ай) аймақтарына жібереді. МТ-ның басқа проекциялары алдыңғы және париетталды бөліктердің көз қозғалысымен байланысты аймақтарына (көздің алдыңғы өрісі және латеральды интрапариетталды аймақ) бағытталған.

Функция

МТ аймағындағы нейрондардың электрофизиологиялық қасиеттерін зерттеудің алғашқы нәтижелері, клеткалардың көп бөлігінің қозғалатын визуалды стимулдардың жылдамдығы мен бағытына қалыптасқан екенін көрсетті. Зақымдану зерттеулері де МТ аймағының қозғалысты қабылдаудағы және көз қозғалыстарындағы рөлін растады. Нейропсихологиялық зерттеулерде қозғалысты көруге қабілетсіз пациент әлемді бірқатар тұрақты "кадрлар" арқылы көреді, бұл приматтардағы V5 аймағының адамдағы МТ аймағымен гомолог екенін ұсынды. Дегенмен, V1 нейрондары да қозғалыстың бағыты мен жылдамдығына қалыптасқандықтан, бұл алғашқы нәтижелер МТ аймағының V1-ден не нәрсені жасай алатынын нақты анықтамайынша қалды. Бұл аймақта көп жұмыс жүргізілді, себебі ол күрделі объектілердің жалпы қозғалысына жергілікті визуалды қозғалыс сигналдарын біріктіреді. Мысалы, V5 аймағына зақым келтіру қозғалысты қабылдаудағы және күрделі стимулдарды өңдеудегі бұзылыстарға әкеледі. Ол күрделі визуалды ерекшеліктердің (сызықтардың соңы, бұрыштар) қозғалысына селективті көптеген нейрондарды қамтиды. V5 аймағында орналасқан нейронды микростимуляциялау қозғалысты қабылдауға әсер етеді. Мысалы, маймылдың V5 аймағында жоғары қарай қозғалысқа бейімделген нейрон табылып, электродпен стимуляцияланса, маймыл "солға" және "оңға", сондай-ақ "жоғары" компоненттері бар стимулдар ұсынылған кезде "жоғары" қозғалыс туралы хабарлау ықтималдығы артады. МТ аймағында жүзеге асырылатын есептеулердің нақты түрі туралы әлі де көп дау бар және кейбір зерттеулер ерекшеліктердің қозғалысы визуалды жүйенің төменгі деңгейлерінде, мысалы V1-де тіпті қол жетімді екенін көрсетеді.

Функционалдық ұйым

МТ бағытталған бағаналар бойынша ұйымдастырылған. ДеАнжелис МТ нейрондарының бинокулярлық параллақсқа қатынасы бойынша да ұйымдастырылғанын айтты.

V6

Дорсомедиалдық аймақ (ДМ), сондай-ақ V6 деп аталады, өзінің қозғалысымен және кең көру өрісімен байланысты визуалды стимулдарға жауап беретін сияқты. V6 – приматтардың визуалды қабығының бөлімшесі, оны Джон Оллман мен Джон Каас 1975 жылы алғаш сипаттады. V6 экстрастриатты қабықтың дорсальды бөлігінде, мидың ортасынан өтетін терең ойыстың (медиалдық бойлық жарылыс) жанында орналасқан және әдетте медиалдық қабықтың, мысалы, париетоокципиталды телім (POS) сияқты бөліктерін де қамтиды. Көп жылдар бойы ДМ тек Жаңа әлем маймылдарында ғана бар деп есептелді. Дегенмен, соңғы зерттеулер ДМ Ескі әлем маймылдарында және адамдарда да кездесетінін көрсетті.

Қасиеттері

Түнгі маймылдар мен қарапайым мармосеттердің DM/V6 аймағындағы нейрондар ерекше жауап қасиеттеріне ие, оның ішінде визуалды контурлардың бағытына қатысты өте жоғары селективтілік және көру өрісінің үлкен бөлігін жабатын ұзын, үздірілмейтін сызықтарға қалаушылық. Дегенмен, MT аймағымен салыстырғанда, DM жасушаларының әлдеқайда аз бөлігі визуалды үлгілердің қозғалыс бағытына селективті жауап береді. MT аймағынан тағы бір ерекше айырмашылық – DM аймағындағы жасушалар кескіннің төмен жиілікті кеңістіктік компоненттеріне бейімделген, ал кездейсоқ нүктелерден тұратын текстуралы үлгілердің қозғалысына нашар жауап береді.

Жолдар

DM/V6 жасушаларының байланыстары мен жауап беру қасиеттері осы аймақтың " dorsal stream " (кейбір авторлар "dorsomedial pathway" деп атайтын) – " dorsal stream " (доры ағысы) қосалқы бөлігінің маңызды түйіні екенін көрсетеді. Бұл жол қаңқа-моторлық қызметті, соның ішінде дене күйін сақтау реакцияларын және нысандарға қарай қол созу қозғалыстарын бақылау үшін маңызды болуы мүмкін.