Мидың париетал бөлігі – прекунеус. Эпизодтық жад, кеңістіктік қабылдау, өзіне қарау және сананың түрлеріне жауап береді. Құрылымы зерттеуді қиындатады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мидың тері жапырағының аймағы
Region of the parietal lobe of the brain
Нейроанатомияда прекуней – мидың әрбір жарты шарларының медиалдық бетіндегі жоғарғы тері жапырағының бөлігі. Ол көздің артындағы бөлік (кюнеус) алдында орналасқан. Прекуней алдыңғы жағынан цингулятты сулькустың шеткі тармағымен, артқы жағынан төбе-жеңқабық сулькусымен, ал төменгі жағынан төбе асты сулькусымен шектеледі. Ол эпизодтық жад, визуо-пространдық өңдеу, өзіне қатысты ойлар және сананың түрлі аспектілерімен байланысты. Прекунейдің орналасуы оны зерттеуді қиындатады. Сонымен қатар, инсульт немесе оқ жарақаты сияқты жарақаттардан оқшау зақымдануы сирек кездеседі. Осының салдарынан, ол "барлық қыртыс бетінің ең аз зерттелген аймақтарының бірі" болып табылады. Praecuneus латынша атауы алғаш рет 1868 жылы, ал precuneus ағылшынша атауы 1879 жылы қолданылған.
In neuroanatomy, the precuneus is the portion of the superior parietal lobule on the medial surface of each brain hemisphere. It is located in front of the cuneus (the upper portion of the occipital lobe). The precuneus is bounded in front by the marginal branch of the cingulate sulcus, at the rear by the parieto occipital sulcus, and underneath by the subparietal sulcus. It is involved with episodic memory, visuospatial processing, reflections upon self, and aspects of consciousness. The location of the precuneus makes it difficult to study. Furthermore, it is rarely subject to isolated injury due to strokes, or trauma such as gunshot wounds. This has resulted in it being "one of the less accurately mapped areas of the whole cortical surface". The Latin form of praecuneus was first used in 1868 and the English precuneus in 1879.
Құрылымы
[[File:Precuneus қосылым жаңа. gif|thumb|300px|Адамның тыныш күйдегі функционалдық байланысына сүйенген прекунеус және артқы цингуляттың бөлімшелері.
[[File:Precuneus connectivity new. gif|thumb|300px|Subdivisions of precuneus and posterior cingulate in the human based upon resting state functional connectivity.
Кортекстке дейінгі байланыстар
Ми қабығының астында прекуней таламустың ең артқы ядроларымен байланысты, оның ішінде вентральді бүйірлік ядро, ішкі қабаттық ядролық топтың орталық және алдыңғы ядролары, сондай-ақ бүйірлік пульвинар. Басқа байланыстар клауструм, дорсолатеральді каудатты ядро, путамен және зона инсертаны қамтиды. Тағы бір аймақ визуалды-кеңістіктік бейнелеумен байланысты. (Дегенмен, осылардың – және төменде көрсетілген функциялардың – жоғарыдағы үш бөліммен қалай байланысқанын анықтау қиын.) Прекуней қышыну сезімінде (қышықтың түрлері көп) және мида оның өңделуіне қатысады. «Қышыну кезінде прекунейдің қандай қызмет атқаратынын әлі нақты айта алмаймыз, бірақ ол қышынумен ғана ерекше белсендіріледі, ал ауырсынумен – емес».
Below the cerebral cortex, the precuneus is connected with the dorsalmost nuclei of the thalamus, including the ventral lateral nucleus, the central and anterior nuclei of the intralaminar nuclear group, and the lateral pulvinar. Other connections include the claustrum, the dorsolateral caudate nucleus, putamen, and the zona incerta. Another area has been linked to visuospatial imagery. (It is not though clear how these—and the functions noted below—link with the above three subdivisions.) The precuneus plays a role in itch sensations (there are many different types of itch) and their brain processing “‘We can’t [yet] pinpoint what the precuneus does in itch, but it’s uniquely activated with itch and not pain.’”
Өзіндік
Функционалдық бейнелеу прекунус аймағын өзіне-өз санасымен байланысты процестерге, мысалы, өз тұлғалық қасиеттерін басқа адамдардың қасиеттерімен салыстырып бағалауды қамтитын рефлексивті өзіне-өз сана сезіміне байланыстырды. Алдыңғы бөлігін электрмен тітіркендіру денеден шығу тәжірибесін тудыруы мүмкін.
Functional imaging has linked the precuneus to the processes involved in self consciousness, such as reflective self awareness, that involve rating one's own personality traits compared to those judged of other people. Electrical stimulation of the anterior portion can induce an out of body experience.
Жады
Прекуней жад тапсырмаларына қатысады, мысалы, адамдар суреттерге қарап, олардың кеңістіктік егжей-тегжейлері туралы сөздік сұрақтарға жауап беруге тырысқанда. Ол сол жақ префронтальді қабықпен бірге эпизодтық естеліктерді, соның ішінде өзіне қатысты өткен оқиғаларды еске түсіруге қатысады. Есте сақтау процесінде прекуней гиппокамптың көмегіне тартылуға болатын контексттік ақпараттың бар-жоғын анықтайды деп болжанады. Сонымен қатар, ол таныс болу деңгейін бағалауда басқаша рөл атқарады, себебі ол қабылдау ерекшеліктерін өңдеудің тиімділігін шешеді. Осылайша, прекуней назар, эпизодтық есте сақтау, жұмыс жады және саналы қабылдау сияқты әртүрлі процестерге қатысады. Ол моторлық қимылды бейнелеуге және моторлық нысаналар арасында назарды аударуға қатысады. Сонымен қатар, дорсальды премоторлық қабықпен бірге визуо-кеңістіктік ойлау операцияларына қатысады (мысалы, Амидакудзи ойынының өңделген түрінде). Премоторлық аймақ ойлау операциясын жүзеге асырғанда, прекуней ішкі бейнеленген суреттер арқылы осы операцияның сәттілігін бақылайды. Прекунейдің ойдағы бейнелер жасаудағы рөлі басқа адамдардың көзқарасын модельдеуге дейін жетеді. Адам үшінші тұлғаның немесе бірінші тұлғаның көзқарасымен қарағанда ол белсенді болады. Жоғарғы маңдайлық гирус және орбитофронтальді қабықпен бірге, прекуней адамдар эмпатия мен кешірімділікпен әрекет етуді түсінуді қажет ететін шешімдер қабылдағанда белсенді болады.
The precuneus is involved in memory tasks, such as when people look at images and try to respond based on what they have remembered in regard to verbal questions about their spatial details. It is involved with the left prefrontal cortex in the recall of episodic memories including past episodes related to the self. In the recollection of memories, it has been postulated that the precuneus discerns whether contextual information exists that can be useful for involving the aid of the hippocampus. Alternatively it has a different involvement when judging the familiarity as it decides whether the processing of perceptual features would be more useful. In this way the precuneus gets involved in diverse processes such as attention, episodic memory retrieval, working memory and conscious perception. It is involved in motor imagery and shifting attention between motor targets. It is also together with the dorsal premotor cortex involved in visuospatial mental operations (such as in a modified form of the game of Amidakuji). It is suggested that while the premotor area engages in the mental operation, the precuneus aids monitoring the success of that operation in terms of internally represented visual images. The precuneus' role in mental imagery has been suggested to extend to that of modeling other people's views. It is activated when a person takes a third person versus first person visual point of view. Together with the superior frontal gyrus and orbitofrontal cortex, the precuneus is activated when people make judgments that requires understanding whether to act out of empathy and forgiveness.
Атқарушылық функциялар
Прекуней реакцияны тоқтатуға қатысты деп есептеледі.
Precuneus is thought to be related to response inhibition.
Ар-ождан
Соңғы ми тігіршегімен бірге прекунейдің "саналы ақпаратты өңдеуде шешуші роль атқаратыны" ұсынылған. Осы санамен байланысының дәлелі эпилепсия, ми зақымданулары және комалық жағдайда оның бұзылуының әсерлерінен көрінеді.
It has been suggested that together with the posterior cingulate, the precuneus is "pivotal for conscious information processing". The evidence for this link with consciousness comes from the effects of its disruption in epilepsy, brain lesions and vegetative state.
Әдетті желі
Бұл, "сенсорлық немесе моторлық қызметке қасақана тартылмаған" "тыныш жағдайдағы сана" кезінде белсенді болатын әдепкі режим желісінің "негізгі түйіні" немесе "орталығы" болуы ұсынылған. Дегенмен, осы күмәнді білдірген авторлардың бірі "біздің осыған қатысты нәтижелеріміз алдын ала деп есептелуі керек" деп мәлімдеді.
It has been suggested to be the 'core node' or 'hub' of the default mode network that is activated during "resting consciousness" in which people do not engage intentionally in sensory or motor activity. Though one of the authors raising these doubts noted "our findings in this regard should be treated as preliminary."
Бүйірдің алдыңғы жағы орталық омыртқасы
Олаф Спорнс пен Эд Буллмор оның функцияларының париетальді және префронтальді аймақтар арасындағы орталық және жақсы байланысқан "кішкентай әлем желісі" торабы ретіндегі рөлімен байланысты екенін ұсынды. Бұл кластерлер немесе модульдер мамандандырылған торап аймақтары арқылы байланыстырылған, бұл желідегі жалпы жол ұзындығының қысқа болуын қамтамасыз етеді. Көптеген зерттеулер [мұндай] тораптарды париетальді және префронтальді аймақтарда анықтады, бұл олардың көптеген когнитивтік функциялармен жақсы құжатталған белсенділігіне ықтимал түсіндірме береді. Макаканың жоғары байланысқан артқы медиалды қабығына гомологты аймақ – прекунейдің ерекше құрылымдық рөлі ерекше атауға лайық. Прекуней өзіне қатысты өңдеуге, бейнелеуге және есте сақтауға қатысады, ал оның деактивациясы анестезия салдарынан сананың жоғалуымен байланысты. Қызықты гипотеза бойынша, осы функционалдық аспектілерді қабық желісіндегі оның жоғары орталықтығы негізінде түсіндіруге болады.
Olaf Sporns and Ed Bullmore have proposed that its functions link to its role as a central and well connected "small world network" hub between parietal and prefrontal regions. These clusters or modules are interlinked by specialized hub regions, ensuring that overall path lengths across the network are short. Most studies identified [such] hubs among parietal and prefrontal regions, providing a potential explanation for their well documented activation by many cognitive functions. Particularly notable is the prominent structural role of the precuneus, a region that is homologous to the highly connected posteromedial cortex in the macaque. The precuneus is involved in self referential processing, imagery and memory, and its deactivation is associated with anaesthetic induced loss of consciousness. An intriguing hypothesis suggests that these functional aspects can be explained on the basis of its high centrality in the cortical network.
Сұр зат көлемі мен субъективті бақыт көрсеткішінің өзара байланысы
Оң жақ прекунеустегі сұр зат көлемі мен қатысушының жеке бақыт деңгейі арасында оң байланыс табылды.
A positive relationship has been found between the volume of grey matter in the right precuneus and the subject's subjective happiness score.
Саналылық әсері
6 апталық саналылыққа негізделген араласу прекуней аймағындағы сұр заттың айтарлықтай артуымен байланысты болды.
A 6 week mindfulness based intervention was found to correlate with a significant grey matter increase within the precuneus.
Басқа жануарлар
Прекуней мидың жақында кеңейген бөлігі болып көрінеді, себебі Жаңа әлем маймылдары сияқты нашар дамыған приматтарда "жоғарғы париеталды және прекуней аймақтары нашар дамыған". Сондай-ақ, "прекуней адамдарда адам емес приматтарға немесе басқа жануарларға қарағанда жоғары деңгейде дамыған (яғни ми көлемінің үлкен бөлігін құрайды), ең күрделі бағаналы қабық ұйымдастыруына ие және соңғы миелинацияланатын аймақтардың бірі" деп атап көрсетілген.
The precuneus seems to be a recently expanded part of the brain, as in less developed primates such as New world monkeys "the superior parietal and precuneate regions are poorly developed". It has been noted that "the precuneus is more highly developed (i. e. comprises a larger portion of the brain volume) in human beings than in non human primates or other animals, has the most complex columnar cortical organization and is among the last regions to myelinate".