Святой Губерт Лиежский (656-727) – первый епископ Лиежа, покровитель охотников, математиков. История жизни, исцеление от бешенства, почитание в Средневековье.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық әулие, Лиеждің бірінші епискобы (656–727 жж.)
Christian saint, first bishop of Liège (c.656 727)
Губертус немесе Губер (656 – 30 мамыр 727 ж.) – 708 жылы Лиеждің бірінші епискобы болған христиандық әулие. Ол аңшылардың, математиктердің, оптиктердің және металл өңдеушілердің қамқоршысы. "Арденнің елшісі" деп аталатын ол 20-ғасырдың басына дейін дәстүрлі Сент-Губерттің кілті арқылы қызыл ауруды емдеуге шақырылды. Губерт орта ғасырларда кеңінен құрметтелген. Оның өмірі туралы суреттер шейіт Сент-Эвстаций туралы аңызбен байланысты. Болландистер Губерттің жеті ерте өмірін жариялады (Acta Sanctorum, 3 қараша, 759–930 жж.); олардың біріншісі замандасының еңбегі болды, бірақ ол көп мәлімет бермейді. Губертус 727 жылы 30 мамырда Фура деп аталатын жерде немесе оның жанында қайтыс болды. Кейінгі орта ғасырларда бұл жер Брюссельдің жанындағы Тервурен деп есептелді; алайда, соңғы зерттеулер Лиежге Брюссельден гөрі жақын орналасқан Ворен (Форонс) әулиенің соңғы демалыс орны болуы мүмкін деп санайды. Оның мерекесі 3 қарашада тойланады.
Hubertus or Hubert ( 656 – 30 May 727 A. D.) was a Christian saint who became the first bishop of Liège in 708 A. D. He is the patron saint of hunters, mathematicians, opticians and metalworkers. Known as the "Apostle of the Ardennes", he was called upon, until the early 20th century, to cure rabies through the use of the traditional Saint Hubert's Key. Hubert was widely venerated during the Middle Ages. The iconography of his legend is entangled with the legend of the martyr Saint Eustace. The Bollandists published seven early lives of Hubertus (Acta Sanctorum, November 3, 759 – 930 A. D.); the first of these was the work of a contemporary, although it offers few details. Hubertus died 30 May 727 A. D. in or near a place called (in Latin) Fura. In the later Middle Ages, this location was claimed to have been identified as Tervuren near Brussels; recent scholarship, however, considers Voeren (Fourons), a location much closer to Liège than Brussels, to be the saint's likelier resting place. His feast day is 3 November.
Ерте өмір
656 жылы франк герцогының тұңғыш ұлы болып дүниеге келді. Аңыз бойынша, Ыстық жұма күні таңертең, адалдар шіркеуде болып тұрғанда, Юберт орманға аң аулауға шықты. Ол әсем бұғыны немесе арыстанды қуа жөнелгенде, жануар кері бұрылып, Юберт оның мүйіздерінің арасында жүзіп тұрған айқыш белгісін көріп, таң қалды. Сонда ол бір дауыстың былай дегенін естіді: "Юберт, егер сен Тәңірге бет бұрып, қасиетті өмір сүрмесең, тозаққа тез түсесің". Юберт түсіп, сәжде етіп, "Ием, мен не істеуім керек?" деп сұрағаннан кейін, "Ламбертті ізде, ол сені нұсқаумен қамтамасыз етеді" делінді. Бұл қасиетті Юбертке деген атау тек 15 ғасырда ғана берілді.
Hubert was born about the year 656, the eldest son of a Frankish duke. Legend holds that on a Good Friday morning, while the faithful were in church, Hubert was hunting in the forest. As he pursued a magnificent stag or hart, the animal turned and Hubert was astounded to see a crucifix floating between its antlers. He heard a voice saying: "Hubert unless thou turnest to the Lord and leadest a holy life, thou shalt quickly go down into Hell." Hubert dismounted and prostrated himself, and after asking "Lord, what wouldst Thou have me do?" is told, "Go and seek Lambert, and he will instruct you." It was only attributed to Saint Hubert in the 15th century.
Діни мансап
Хьюберт Ламбертпен кездесу үшін дереу Маастрихтке аттанды. Ламберт оны жылы қабылдап, рухани жетекшісі болды. Хьюберт өзінің зор құрметтерінен бас тартып, Аквитаниядағы мұрагерлік құқығын кіші інісі Одоға берді, ал оған нәсілдік ұлы Флориберттің қамқоршысы болуын тапсырды. Жеке мүлігінің барлығын кедейлерге таратып берген Ламберт оны Арденнге, халық пен орман жануарларының арасына жіберді. Хьюберт дін қызметкері болу үшін оқып, кейін шіркеуге қабылданды және жақын арада Ламберттің діоцезін басқарудағы ең жақын серігіне айналды. Ламберттің өтінішімен Хьюберт 708 жылы Ламберттің атынан Римге қажылық жасады. Бірақ ол болмағанда, Ламберт Пипиннің ізбасарлары тарапынан Льежде қаза табады. Хьюберттің өмірбаянында бұл оқиға папаға бір уақытта көрініс арқылы хабарланды, сонымен қатар Хьюбертті Маастрихт епископы етіп тағайындау туралы бұйрық берілді. Хьюберт епископтық кірісін кедейлерге таратып, ораза ұстап, дұға етіп, уағыздарындағы шешендігімен танымал болды. 720 жылы Хьюберт көрініс бойынша Ламберттің қабірлерін Маастрихттен Льежге үлкен салтанатпен және көршілес епископтардың көмегімен көшірді. Ламберттің шейіт болған жеріне қабірлерді сақтау үшін базилика салынды, ал келесі жылы собор ретінде киеленді. Епископтық орын Маастрихттен Льежге көшірілді, ол кезде ол кішкентай ауыл ғана еді. Бұл Льеждің болашақ даңқының негізін қалады, онда Ламберт қамқоршы ретінде, ал Хьюберт негізін қалаушы және алғашқы епископ ретінде құрметке ие болды. Хьюберт Арденн орманды аймағында және Токсандрияда, Тонгереннен Ваал және Рейн өзендерінің қосылған жеріне дейінгі аймақта, мүшріктер арасында дін уағыздаумен белсенді айналысты. Ол аңшылық өмірінде алған дағдылары арқылы халықтың сенімін (және имандылығын) жеңіп алды. Орманға қатысты мәселелерде ол кеңес беруші ретінде ізделіс жолында болды.
Hubert set out immediately for Maastricht, to meet Lambert, a bishop who received him kindly and became his spiritual director. Hubert renounced all his very considerable honors and gave up his birthright to the Aquitaine to his younger brother, Odo, whom he made guardian of his infant son, Floribert. Having distributed all his personal wealth among the poor, Lambert sent him to the Ardennes to live amongst the people and the forest creatures. Hubert studied for the priesthood, was ordained, and soon afterward became one of Lambert's chief associates in the administration of his diocese. At the request of Lambert, Hubert made a pilgrimage to Rome in 708 in Lambert's name, but during his absence, Lambert was assassinated in Liège by the followers of Pepin. According to the hagiographies of Hubert, this act was simultaneously revealed to the pope in a vision, together with an injunction to appoint Hubert bishop of Maastricht. Hubert distributed his episcopal revenues among the poor, was diligent in fasting and prayer, and became well known for his eloquence in the pulpit. In 720, in obedience to a vision, Hubert translated St. Lambert's remains from Maastricht to Liège with great pomp and ceremony, with several neighboring bishops assisting. A basilica for the relics was built upon the site of Lambert's martyrdom, and was consecrated as a cathedral the following year, the see being removed from Maastricht to Liège, then only a small village. This laid the foundation of the future greatness of Liège, of which Lambert is honored as patron, and Hubert as founder and first bishop. Hubert actively evangelized among pagans in the extensive Ardennes forests and in Toxandria, a district stretching from near Tongeren to the confluence of the rivers Waal and the Rhine. He gained the trust (and the faith) of its people through the outdoors man skills he acquired in his hunting life. He became a sought authority whenever matters of the forest came up.
Өлім
Губертус 727 немесе 728 жылдың 30 мамырында Льеж қаласынан 30 миль қашықтықтағы Фура деген жерде бейбіт қайтыс болды. Алғашқыда ол Льеждегі Коллегиаттық Санкт-Петер шіркеуіне жерленді, бірақ 825 жылы оның сүйектері Арденн тауларындағы Амдайн бенедиктин аббаттығына көшірілді. Аббаттық реформация кезінде Губерттың табыты жоғалып кеткенге дейін қажырлы сапарлар орталығына айналды. Оның мерекесі 3 қарашада тойланады, бұл күні оның қабірлік қалдықтары Амдайнға жеткізілген болуы мүмкін.
Hubertus died peacefully in a place called Fura, located 30 miles from Liège, 30 May 727 or 728. Initially he was buried in the collegiate St Peter's Church, Liège, but his bones were transported to the Benedictine Abbey of Amdain in the Ardennes in 825. The abbey became a locus for pilgrimages, until Hubert's coffin disappeared during the Reformation. His feast day is 3 November, probably the date of the translation of his relics to Amdain.
Құрмет
Хьюберт орта ғасырларда кеңінен қастерленді және оның жоғары тегінің арқасында бірнеше әскери ордендер оның атымен аталды: Бавариялық, Богемиялық халықаралық Әулие Хьюберт ордені және Кёльн архиепископы-сайлаушысының ордені. Хьюберт, Квирин Нойский, Корнелий және Антониймен бірге Рейн аймағындағы Төрт қасиетті маршал (Vier Marschälle Gottes) деп құрметтелді. 1444 жылы Юлих пен Берг графы Герхард V құрған Әулие Хьюберт ордені (Сент-Хуберт ордені) – рыцарлық орден. Англикандық шіркеуде кем дегенде екі шіркеу Әулие Хьюбертке арналған.
Hubert was widely venerated in the Middle Ages and partly because of his noble birth, several military orders were named after him: the Bavarian, the Bohemian International Order of St. Hubertus and that of the Archbishop Elector of Cologne. Hubertus, along with Quirinus of Neuss, Cornelius and Anthony, was venerated as one of the Four Holy Marshals (Vier Marschälle Gottes) in the Rhineland. The St. Hubertus Orden (Order of Saint Hubert), a chivalric order, was founded in 1444 by Gerhard V of Jülich and Berg. In the Anglican Communion, at least two churches were dedicated to Saint Hubertus within the Church of England.
Қамқорлық
Лиеж қаласының қасиетті Губерті – садақшылардың, итттердің, орман шаруашылығы жұмыскерлерінің, қапшықшылардың, аңшылар мен аңшылықпен айналысатындардың, оптиктердің, математиктердің, металл өңдеушілердің, қорытушылардың және Лиеж қаласының қамқоршысы. Қасиетті Губерт аңшылардың қамқоршысы ретінде танымал және спортшылар оны әдепті аңшылық қағидаларын қалыптастырушы деп құрметтейді. Бірақ ол аң аулаудан бас тартты, себебі Құдай оның аң аулау өмірін дінсіз, бейшаралыққа ұшырататын, тозаққа жетелейтін өмір деп санады. Губерт дін қызметкері болғаннан кейін, дін қызметкерлеріне аң аулауға тыйым салынды және егер олар аң ауласа, тәубе етуге міндетті болды.
St. Hubert of Liège is patron of archers; dogs; forest workers; trappers; hunting and huntsmen; opticians; mathematicians; metal workers; smelters and the city of Liège. St. Hubert has been described as the patron saint of hunters and is honored by sportsmen as the originator of ethical hunting behavior. However, he renounced hunting after having his vision of encountering the stag, as it was believed that God had seen his hunting life as an unholy, idolatrous one which would lead him to Hell. When Hubert became a priest, clergy were subsequently forbidden to hunt and if they did, would be required to do penance.
Мұра
Хьюберт спорттық аңшылар арасында этикалық аңшылық мінез-құлқының бастаушысы ретінде құрметке ие. Әңгімелердің кейбір нұсқаларында, бұғы Хубертке жануарларды құрметтеуге және оларға қайырлылықпен қарауға, өйткені олар Құдайдың жаратылыстары және өздерінің құндылығы бар екендігін айтқан делінеді. Мысалы, аңшы тек қана таза, жылдам және гуманистік өлтіруге мүмкіндік болғанда ғана атуы керек. Ол өсіп-өнім беру кезеңінен өткен ескі бұғыларды ғана атуы керек, ал көптен күткен трофейлік атудан бас тарта отырып, ауру немесе жараланған жануарды аялап өлтіруі керек. Сонымен қатар, жас бұғылардың анасынан айырылып қалмауы үшін, қыста оларды тамаққа бағыттайтын ана бұғыны ешқашан атуға болмайды. St. Hubertus Club Chicago – неміс мәдени ұйымы, ол неміс мұрасын және неміс дәстүріндегі аңшылықты насихаттайды. Орман шаруашылығы, ағаш және аңшылық мұражайы орналасқан Svätý Anton сарайы әр жылдың қыркүйек айында Санкт-Хубертус күндері фестиваліне ұя болады.
Hubert is honored among sport hunters as the originator of ethical hunting behavior. In some versions of the story, the stag is said to have lectured Hubert to hold animals in higher regard and have compassion for them as God's creatures with value in their own right. For example, the hunter ought to only shoot when a clean, quick, and therefore humane kill is assured. He ought to shoot only old stags which are past their prime breeding years and forego a much anticipated shot on a trophy to instead euthanize a sick or injured animal that might appear on the scene. Further, one ought never to shoot a female with young in tow, to assure the young deer have a mother to guide them to food during the winter. The St. Hubertus Club Chicago is a German cultural organization that promotes German heritage and hunting in the German tradition. The Svätý Anton manor house, which houses a Forestry, Wood and Hunting Museum, hosts a festival, St. Hubertus Days each September.