Кіріспе

Нидерландтық банк және қаржылық қызметтер компаниясы the Dutch bank. Бірінші деңгейдегі капитал бойынша ұйым әлемдегі 50 ең ірі қаржы институтының қатарында. 2022 жылғы деректер бойынша, жалпы активтер 628 миллиард евроға жетеді, ал таза пайда 2,7 миллиард евроны құрайды.

Тарих

Ауыл шаруашылығына қатысты құрылған Rabobank, жергілікті нарықтарға қызмет ететін жергілікті несие одақтарының федерациясы болып табылады.

Шаруа банктерін құру

Банк 1864 жылы Германияда алғашқы шаруа банкін құрған, кредиттік одақтардың кооперативтік қозғалысын негіздеген Фридрих Вильгельм Райфайзеннің идеяларына қалыптасқан. Ауылдық округ әкімі ретінде ол шаруалар мен олардың отбасыларының зор қайыршылығына куә болды. Ол бұл мұқтаждықты қайырымдылық көмегімен жеңілдетуге тырысты, бірақ ұзақ мерзімді перспективада өзін-өзі қамтамасыз етудің тиімдірек екенін түсінді, сондықтан 1864 жылы қайырымдылық қорын шаруа банкіне айналдырды. Осылайша ол ауыл тұрғындарының жинақтарын жинап, белсенді шаруаларға несие берген "Дарленскассен" бірлестігін құрды. Бұл модель 19 ғасырдың соңында Нидерландыда үлкен қызығушылық тудырды. Райфайзеннің алғашқы ізбасарларының бірі – Герлакус ван ден Элсен әке, ол Нидерландының оңтүстігіндегі бірнеше жергілікті шаруа банктерінің негізін қалады. Бұл модель дін қызметкерлері мен ауылдық элиталардың қолдауына ие болды. Шаруаларға несие беретін банктердің миссиясы идеалистік болғанымен, олар әрқашан қатаң бизнес принциптерін сақтады. Керісінше, Rabobank кооперативтік стилінің негізгі қағидасы – "Шайлоктан қорғану" мақсатында ынтымақтастық жасау болды. Кооперативтік банк моделі инвестицияланған капитал мен қоғам арасында тығыз байланыс орнатуға кепілдік берді.

21 ғасыр

2002 жылы Rabobank Rabobank деп аталатын жаңа интернет-жинақ банкін іске қосты. 2005 жылы Ирландияда RaboDirect деген атпен екінші онлайн-жинақ банкі ашылды, содан кейін Жаңа Зеландияда RaboPlus ретінде және екі жылдан кейін Австралияда. Ұзақ үзілістен кейін Польшада (2011) және Германияда (2012) жаңа онлайн банктер ашылды. Ирландия мен Жаңа Зеландиядағы жинақ бизнесін насихаттау үшін қолданылған жарнамалық кампаниялар Rabobank-тің осы елдерде танымалдылығын арттырды, нәтижесінде оның жинақ бизнесі ғана емес, сонымен қатар несие бизнесі де өсті. 2010 жылы Rabobank Австралия мен Жаңа Зеландияда жинақ банкі үшін бірдей брендті пайдалануды шешті және осы елдерде RaboPlus-ті RaboDirect-пен ауыстырды. 2014 жылы Rabobank, қазір OneSpan болып табылатын Vasco компаниясымен бірлесіп, QR кодтарын пайдалана отырып, жаңа онлайн аутентификация жүйесін құрды. 2003 жылы Rabobank австралиялық Lend Lease Agro Business компаниясын сатып алды. 2008 жылы ол Индонезиядағы қызметін кеңейтіп, екі бөлшек банкті, Bank Haga және Bank Hagakita сатып алды. АҚШ-та Rabobank 2007 жылдың 1 мамырында Mid State Bank & Trust компаниясын сатып алуды аяқтады, бұл Rabo компаниясына өз қызметтерін Калифорнияның Орталық жағалауы аймағына кеңейтуге мүмкіндік берді. 2010 жылы ол Калифорнияның Орталық аңғарына кеңейіп, Pacific State Bank компаниясын сатып алды. Utrecht America Holdings, Inc. және Rabobank N. A. Америка Құрама Штаттарында Rabobank тобының еншілес компаниялары ретінде жұмыс істейді. 2019 жылы Rabobank өзінің америкалық бөлшек сауда бизнесін Mechanics Bank компаниясына сатқанын хабарлады, барлық Rabobank филиалдары Mechanics атауын алды. Rabobank өзінің еншілес компаниясы Rabo AgriFinance арқылы азық-түлік және ауыл шаруашылығы бойынша несие берумен байланысты Солтүстік Америкада бизнес жүргізуді жалғастырады. 2012 жылдың маусым айында Moody's рейтингтік агенттігі Rabobank-тің рейтингін Aa2 (бұрынғы Aaa) деңгейіне төмендетті, перспективасы жағымсыз. 2011 жылдың қарашасында Standard & Poor's рейтингтік агенттігінің жаңа әдістемесіне байланысты кредиттік мәртебесі ААА-дан АА-ға екі сатымен төмендетілді. 2014 жылдың қарашасында S&P рейтингті АА-дан А+-ға төмендетті, перспективасы жағымсыз. Fitch рейтингтік агенттігі банктің кредиттік мәртебесін AA- деп бағалайды, перспективасы жағымсыз. Жаңа стратегияға сәйкес Rabobank кейбір нарықтардан шығуды жоспарлап отыр. 2014 жылдың қыркүйегінде Rabobank Bank BGZ-ді BNP Paribas компаниясына 1,39 миллиард долларға сатты. Көптеген ірі банктерден айырмашылығы, Rabobank-тің орталық ұйымы бастапқыда жергілікті филиалдардың еншілес ұйымы болды. Алайда жаңа банктік ережелер жаңа тәртіпті қажет етті. 2015 жылдың соңында арнайы құрылған басқару комитетінің ұсынысы бойынша Rabobank-тің 106 кооперативтік банкі бір ауыздан Rabobank Nederland-пен бірігу туралы шешім қабылдады. Бірлесу 2016 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. 106 Rabobank әлі де едәуір дербестікке ие болса да, орталық ұйым қазір аналық орган болып табылады. 2013 жылғы жанжалдың нәтижесінде 1 миллиард доллар айыппұл салынды, бұл арам сауда әрекеттері үшін, соның ішінде бүкіл әлем бойынша LIBOR валюталық бағамын манипуляциялау. Нәтижесінде бас директор Пит Мёрланд дереу отставкаға кетті. 2015 жылдың желтоқсанында Rabobank 2018 жылға дейін 9 000 жұмыс орнын қысқартуды (2016 жылдың соңына дейін 3000 жұмыс орны) және қазіргі жұмыс күшінің шамамен бестен бір бөлігін қысқартуды жариялады. Бұл саясат Базель IV ережелерінің қатаңдықтарын сақтауды көздеді. 2019 жылға қарай Rabobank-тың 38 елде кеңселері болды.

RaboDirect (Төмендегі)

RaboDirect, бұрынғы RaboPlus кейбір аймақтарда Rabobank ұсынатын онлайн қызметтердің бренд атауы. RaboDirect Бельгия, Ирландия Республикасы, Австралия, Жаңа Зеландия және Германияда жинақ шоттары, мерзімді салымдар және басқарылатын қорларды ұсынады. Бельгияда ол Rabobank.be деп танылады.

Ирландия

RaboDirect Ireland онлайн жинақ банкі болды. 2009 жылы RaboDirect маркетингтік науқанын жүргізді, оның аясында телеарналарда қызметкерлер өздері туралы ақиқатты айтатын жарнамалар көрсетілді, сондай-ақ Truthbank деп аталатын микросайт құрылды, онда клиенттер өздерінің құпияларын "жасырудан" босап, шындықты айта алатын болды. RaboDirect 2011-12 маусымынан бастап 2013-14 маусымына дейін регби одағының Pro12 лигасының демеушісі болды, бұл лигаға Ирландия, Италия, Шотландия және Уэльс командалары қатысты. Бұл келісім 2011 жылдың маусым айында жарияланды, сол кезде лига RaboDirect Pro12 деп аталды. 21 ақпанда RaboDirect 2018 жылдың 16 мамырынан бастап Ирландиядағы қызметін тоқтататынын және осыған байланысты 31 жұмыс орнының қысқартылатынын хабарлады.

Жаңа Зеландия

RaboDirect, бастапқыда RaboPlus деп аталған, 2006 жылдың ақпанында іске қосылды және сол кезде Жаңа Зеландиядағы ата-аналық компаниясы Standard & Poor's агенттігімен AAA рейтингісіне ие болған жалғыз банк еді (кейіннен кредиттік рейтингі төмендетілді және 2015 жылдың қазанына қарай A рейтингісіне дейін түсті).

Австралия

2007 жылдың 23 мамырында Rabobank Австралияда RaboPlus интернет-банкін ашты. 2010 жылдың 20 мамырында қызметтер RaboDirect деп қайта аталды. RaboDirect – Мельбурн Ребелс Super Rugby командасының бас серіктесі. 2011 жылға дейін 6 миллиард доллардан астам депозит жиналды.

Германия

2012 жылдың 20 маусымында Rabobank Германияда RaboDirect ашты. Rabobank 1984 жылдан бері Германияда өкілдігі бар. Ол корпоративтік қаржы саласында қызмет етіп келді және негізінен елдегі азық-түлік және ауыл шаруашылығы секторында белсенді болды.

Польша

Rabobank Польшада тікелей банк қызметін жүзеге асырды, бірақ бұл BGZ банкінің операциясы аясында және "BGZ Optima" деген атпен іске асырылды. Польшадағы бизнес, BGZ Optima-ны қоса алғанда, кейіннен 2013 жылдың желтоқсанында француз банкі BNP Paribas-қа шамамен 1,4 миллиард долларға сатылды.

LIBOR ахуал

Лондонның ірі инвестициялық банктері бір-біріне төлейтін қысқа мерзімді несиелер бойынша пайызды күнделікті жариялайды. Бұл 1 күннен 1 жылға дейінгі қысқа мерзімді пайыздық кезеңдерге қатысты. 1991 жылдан бері кейбір банктердің бұл пайыздық мөлшерлемені әдейі жоғары немесе төмен көрсеткені белгілі болғаннан кейін Libor скандалы туды. Libor пайыздық мөлшерлемесі АҚШ-та да туынды қаржы құралдарының бағасын есептеу үшін қолданылатындықтан, американдық реттеушілер де шаралар қабылдады. Барклейс және UBS алғашқы екі қатысушы болып, тиісінше 460 миллион және 1500 миллион долларға келісім жасады. RBS-ке 612 миллион доллар айыппұл салынды. 2013 жылғы 29 қазанда Rabobank-тің De Nederlandsche Bank (DNB), Нидерланд Әділет министрлігі (OM), Ұлыбританияның Қаржылық мінез-құлық органы (FCA), АҚШ-тың тауарлық фьючерстер сауда комиссиясы (CFTC), АҚШ Әділет министрлігі (DOJ) және Жапонияның Қаржылық қызметтер жөніндегі агенттігі (JFSA) арасында келісімге келгені жарияланды. Бұл Rabobank-тің Лондондық банктер аралық ставкасы (Libor) және Еуропалық банктер аралық ставкасы (Euribor) бойынша бұрынғы ұсыныстарына қатысты жүргізілген тергеулермен байланысты. Rabobank OM, FCA, CFTC және DOJ-ге барлығы шамамен 774 миллион еуро көлемінде төлемдер жасауға келісті. Оның 70 миллион евросы Нидерланд прокуратурасына бөлді. Мұның орнына қылмыстық тергеу жүргізілмеді. Нидерландтың орталық банкі де шаралар қабылдады. Бас директор Пит Мёрланд мерзімінен бұрын отставкаға кетті.

Ақшаны адалдандыру

2018 жылдың ақпан айында Rabobank АҚШ әділет жүйесімен 298 миллион евроға келісім жасады. Банктің ішкі бақылау жүйесі тиісінше жұмыс істемегендіктен, жүздеген миллион долларлық есірткі ақшасы Калифорниядағы Rabobank-тың американдық еншілес компаниясы RNA арқылы жылына салынған.

Орманның жойылуы

Азаматтық қоғам ұйымдарының коалициясының "Экожүйелерді жоюға қаржы жұмсау" есебінде Еуроодақтағы қаржы институттарынан экожүйелерге қауіп төндіретін салаларға қанша қаражат ағып жатқаны көрсетілген, оның ішінде Rabobank-тен 30,9 миллион доллар. Есепте қаржы секторын Еуроодақ реттеудің маңыздылығы атап өтіледі, бұл қаржыландыруды жаһандық 1,5°C және биоәртүрлілік мақсаттарымен үйлестіру үшін қажет. Rabobank көп сынға ұшырады, өйткені банк Бразилияда заңсыз орманды жоюға қатысқан жүздеген шаруаларды қаржыландырған. Бұл банк жариялаған ресми саясатына қайшы келеді. Зерттеулер Rabobank-тің инвестицияларын 2000-2022 жылдар аралығында Амазонка немесе Серрадо ормандарының шамамен 390 000 гектары жоғалғанымен байланыстырады. Rabobank голландиялық Milieudefensie коммерциялық емес ұйымының ірі ластаушылар тізіміне енгізілді, себебі банк 2015-2022 жылдар аралығында орманды жоюмен байланысты компанияларға 1,4 миллиардтан астам евро инвестиция салған.

Тұрақтылық

Rabobank компаниясы экономикалық, әлеуметтік және экологиялық жағынан қоғамның тұрақты дамуына үлес қосуды мақсат етеді. Бұл, ішкі және сыртқы қызмет көрсету принциптерімен қатар, Мінез-құлық кодексінде де қамтылған. Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік – Rabobank-тің негізгі қызметінің маңызды принципі. Дегенмен, Rabobank әлемдік ет және сүт өндіруші корпорацияларын қаржыландыруын жалғастырып, климаттың өзгеруіне және орманды жоюға себепкер болып отыр.

Климат

Рабобанктың оң имиджіне қарамастан, Нидерландының азот дағдарысындағы оның рөліне байланысты қоғамдық сын бар. Мысалы, Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (WWF-NL) ашық хатында Рабобанктың табиғатты жақсарту, тұрмыс ортасын және ауыл шаруашылығы секторын дамыту үшін ауыл шаруашылығына көшудегі жауапкершілігін қабылдау қажет екенін жазды. Өкілдер палатасы үкіметтен Рабобанк сияқты банктерді азот дағдарысын шешуге үлеспеуге мәжбүрлеуге бола ма, жоқ па, соны зерттеуді сұрады. Рабобанк бұған толығымен қарсы келеді және несиелерді есептен шығаруды болдырмау үшін ЕҚБ ережелеріне және сақтаушыларға жауапкершілікке сүйенеді. Банк баламалы ауыл шаруашылығы әдістерін қолданатын жобаларға несие беруден бас тартты, бұл голландиялық мал шаруашылығының мәжбүрлі түрде кеңеюіне әкеп соқты. Ауыл шаруашылығы секторындағы 30 миллиард теңгенің тек 3% ғана органикалық шаруашылықпен айналысатын компанияларға тиесілі, ал фермерлер көбінесе тұрақты ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығына көшуде қолдау таппайды. Рабобанк әлі де проблеманы шешуге емес, ірі мал шаруашылығының және масштабтық өндірістің зиянды салдарларын техникалық тұрғыдан азайтуға бағытталған қымбат технологияларға инвестиция салады. 2023 жылы Extinction Rebellion және Greenpeace Рабобанкке өнеркәсіптік ауыл шаруашылығын қаржыландыруды тоқтату туралы ультиматум жіберді, бірақ банк жауап бермеді. Осыдан кейін белсенділер Утрехттегі бас кеңсесін жауып тастап, жаппай наразылық акциясын ұйымдастырды.