Кіріспе

Грециядағы ең ірі банк – Грециядағы ең ірі коммерциялық банк.

Грекияның Ұлттық банкі (NBG; Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος) – Афина, Грецияда орналасқан жаһандық банк және қаржы қызметтері компаниясы. Бұл жалпы активтері бойынша Грецияның ең ірі банкі. Компанияның салық төлеуге дейінгі пайдасының 85% Грециядағы операцияларынан, ал 15% Оңтүстік-Шығыс Еуропадан түседі. Топ корпоративтік және институционалдық клиенттерге, сондай-ақ жеке және бизнес клиенттерге қаржылық өнімдер мен қызметтер ұсынады. Қызметтерге банк қызметтері, брокерлік, сақтандыру, активтерді басқару, кеме қаржыландыру, лизинг және факторинг нарықтары кіреді. 2024 жылдың 27 наурызындағы жағдай бойынша, топтың нарықтық капитализациясы 6,8 миллиард еуроны құрайды және ол Грецияның ең ірі банкі болып табылады. Piraeus Bank-тен кейін Грециядағы депозитер бойынша екінші орында тұрады. Piraeus Bank, Alpha Bank және Eurobank Ergasias банктерінен кейін Грециядағы несие активтері бойынша төртінші орында. Банкирлер Жан Габриэль Эйнард және Георгиос Ставрос 1841 жылы NBG-ді коммерциялық банк ретінде құрды. Ставрос 1869 жылы қайтыс болғанға дейін Банктің бірінші директоры болып сайланды. NBG құрылғаннан бастап 1928 жылы Грекия Банкі құрылғанға дейін, NBG банкноттар шығару құқығына ие болды. 1880 жылы Афина қор биржасы құрылған кезде NBG бірден биржада тіркелді және қазірге дейін тіркеуін сақтап келеді. Банк қазіргі уақытта Афина биржасында (ISIN GRS003003019) тіркелген; ол FTSE/Athex Large Cap индексінің құрамына кіреді. 1999 жылдан 2015 жылға дейін Нью-Йорк қор биржасында (NYSE:NBG, ADR, ISIN US6336437057) тіркелген. NBG 2014 жылдың соңында Еуропалық банктік қадағалау күшке енгеннен бері Маңызды мекеме ретінде тағайындалды және нәтижесінде Еуропалық Орталық банк тарапынан тікелей қадағаланады.

Тарих

NBG 1841 жылы Афинада «(А) Ұлттық банкті құру туралы» жарлықпен (Ресми газет, № 6, 30 наурыз 1841 ж., 59 бет) құрылды. Жарлыққа сәйкес, Ұлттық банк – Афинада орналасқан, 5 000 000 драхма капиталға ие, 1 000 драхмадан 5 000 акцияға бөлінген жекеше компания. Бұл қазіргі Грек мемлекеті тарихындағы алғашқы банк болды. Банк құрылған кезде оның ең ірі акционері Грек мемлекеті болды, ол 3 402 акцияның 1 000-ына ие болды. Басқа ірі акционерлер: Николай Зосимас – 500 акция, Жан Габриэль Эйнард – 300 акция, Бавария королі Людовик – 200 акция, Константинос Вранис – 150 акция, Адольф Граф – 146 акция және Теодорос Раллис – 100 акция. Rothshild Frères Paris 50 акция сатып алды, ал Жан Габриэль Эйнард жаңа банктың беделін арттыру үшін тағы 50 акцияны өз атынан сатып алды. 1880 жылы NBG Афина қор биржасында тіркелді. 1899 жылы NBG Епир және Фессалияның артықшылықты банкін (Pronomiouchos Trapeza Epirothessalias) сатып алды. ХХ ғасырдың басында NBG халықаралық кеңдеуге кірісті. 1904 жылы NBG Nationalbank für Deutschland-пен бірлесіп Banque d'Orient банкін құрды, бірақ ол бірден бұл жобадан бас тартты. Гректер сол кезде Осман империясының құрамында болған Салоника (Селаник), Смирна (Измир) және Египеттің Александрия қалаларындағы филиалдарын сақтап қалды. Үш жылдан кейін NBG Кипрді тағы бір орналасқан жер ретінде таңдады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде NBG Грек үкіметіне жаңа әскери жабдықтарды қаржыландырудан бас тартқандықтан, үкіметке тиесілі болды. Үкімет банк директорлар кеңесіне өз адамдарын тағайындауға рұқсат беретін заң қабылдады. 1919 жылы NBG Крит банкін (Trapeza Kritis) сатып алды. Алайда 1923 жылы Лозанна шарты Грекия мен Түркия арасында халықты міндетті түрде алмасуды қарастырды, нәтижесінде гректер Смирнадан кетіп қалды. Осыған байланысты Banque d'Orient сол жердегі филиалын жапты. Осы кезеңде Грекияға 1 миллионнан астам босқын келді, бұл көптеген қиындықтарды тудырды. NBG олардың орналасуына несиелер мен басқа да құралдар арқылы маңызды рөл атқарды. 1930 жылдары халықаралық кеңдеу жалғасты. 1930 жылы NBG және Bank of Athens Египеттегі қызметтерін Banque Nationale de Grèce et d'Athènes бірлескен еншілес компаниясында біріктірді. Екі жылдан кейін NBG Banque d'Orient (Trapeza Anatolis) банкін сатып алды. Содан кейін 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, NBG Нью-Йоркте Hellenic Bank Trust Company еншілес компаниясын құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Грекиядағы NBG неміс оккупациялық әскерлері үшін Deutsche Bank басқаруында болды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

1953 жылы NBG Грекияның екінші ірі банкі болған Bank of Athens-ті өзіне қаратып алды. Екі банк бұрын Таяу Шығыстағы шетелдік филиалдарында ынтымақтасқан, олар Banque Nationale de Grèce et d'Athènes деген атпен жұмыс істеген. NBG сондай-ақ, еншілес Оңтүстік Африкалық Афина банкін (құрылған 1947 ж.) да өзіне қаратып алды. Bank of Athens-тің бұрынғы бас кеңсесі бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді. 1960 жылы Мысыр барлық банктерді, соның ішінде Banque Nationale de Grèce et d'Athènes-ті ұлттықтандырып, оларды Мысыр Ұлттық банкіне біріктірді. 1965 жылы NBG грек Trapeza Epagelmatikis Pistis (Кәсіби несие банкі) банкін сатып алды. Келесі жылы банк басшысы Георгиос Маврос Ұлттық банктің Мәдениет қорын құрды. 1978 жылы Грекия үкіметі арабтардың 49% үлесімен Arab Hellenic Bank банкін құруға рұқсат берді, бұл грек банкі акционерлік капиталының 40% астам бөлігіне иелік етуге тыйым салған ережеден ерекшелік құрады. NBG 51% үлеске ие болды және банк қызметкерлерінің көп бөлігін қамтамасыз етті. Ливиялық Араб Сыртқы банкі мен Кувейт Инвестициялық Ұйымы 40% үлеске ие болды, ал қалған 9% басқа араб инвесторларына тиесілі болды. Сол жылы NBG Каирдегі филиалын қайта ашты. 1994 жылы NBG Кипрдегі филиалдарын National Bank of Greece (Кипр) еншілес компаниясына біріктірді. Келесі жылы Грекия үкіметі банкрот болған Arab Hellenic Bank-ті таратып жіберді, бұл Грекияның салымдарды кепілдендіру қорына депозиттерді төлеу үшін 1,5 миллион еуроға түсті. 1998 жылы швейцариялық сәулетші Марио Ботта бас кеңсесінің жаңа қанатын салу бойынша конкурсты жеңіп алды, құрылысы 2001 жылы аяқталды. 1998 жылы NBG Ұлттық ипотекалық банк пен Ұлттық тұрғын үй банкінің бірігуі нәтижесінде құрылған Ethniki Ktimatiki Trapeza Ellados (Грекияның Ұлттық ипотекалық банкі) банкімен бірікті. 1999 жылы NBG Нью-Йорк қор биржасында сауда-саттық жүргізе бастады.

2000-шы жылдар және одан кейінгі жылдар

Шығыс Еуропадағы коммунизмнің құлдырауынан кейін NBG Оңтүстік-Шығыс Еуропаға кеңейту мүмкіндігін пайдаланды. 2000 жылдың сәуірінде Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ) және IFC-мен бірлескен келісім бойынша NBG Stopanska Banka (Скопье, Солтүстік Македония) компаниясының көпшілік үлесін сатып алды. Шілдеде Грекияның Ұлттық банкі Біріккен Болгария банкінің (БББ) 89,9%-ын сатып алды. 2002 жылы NBG ETEBA (Өнеркәсіптік даму жөніндегі ұлттық инвестициялық банк) -мен бірікті, бірақ NBG-нің Alpha Bank-пен бірігу әрекеті сәтсіз аяқталды. Келесі жылы NBG румындық Banca Romaneasca банкін сатып алды және қазіргі уақытта барлық шығарылған акциялардың 88,7% иелік етеді. Banca Romaneasca-ның 90 филиалы бар. Алайда, Оңтүстік-Шығыс Еуропаға кеңейген кезде, NBG Солтүстік Америкада және грек диаспорасына қызмет көрсеткен басқа да жерлерде қызметін тоқтатты. Бірінші қадам 2005 жылы болды, NBG Канададағы барлық операцияларын Nova Scotia банкіне сатты. Келесі жылы NBG өзінің АҚШ-тағы Atlantic Bank of New York банкін Нью-Йорк Community Bancorp-қа 400 миллион АҚШ долларына (331 миллион евро) сатты. Сатудан түскен қаражатты Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы қосымша сатып алуларды қаржыландыруға жұмсады. 2004 жылы NBG және Deutsche Bank корпоративтік мәдениет мәселелері институтын Франкфуртта коммерциялық емес институт ретінде құрды. 2006 жылы NBG Түркиядағы Finansbank акцияларының 46% сатып алды, ал 2007 жылы үлесін 80%-ға дейін арттырды. Hüsnü Özyeğin бастапқы баспасөз конференциясында NBG 46% акция сатып алуды жариялаған кезде, ол "Грекия Ұлттық Банкінің акцияларын қолма-қол ақшаға емес, ұсынылса жақсы болар еді, бірақ акциялар қолжетімді болған жоқ" (азат нарықтағы акциялардан басқа) деді. 2006 жылы NBG Сербияның Vojvođanska банкінің 99,44%-ын 385 миллион евроға сатып алды. 2005 жылы, NBG тобының портфолио құрылымын жақсарту және отандық және халықаралық нарықтардағы өзгерістерге тиімді жауап беру мақсатында, National Bank of Greece S. A. және National Investment Company S. A. директорлар кеңестері екі компанияны біріктіру туралы шешім қабылдады, соның нәтижесінде соңғы компания банкке енді. Екі жылдан кейін NBG National Management & Organization Co. ("Ethnokarta" шығарушысы) компаниясымен бірікті. Ол кезде NBG National Management & Organization Co. акцияларының 100%-ын иеленді. 2007 жылы NBG P&K Investment Services SA сатып алуды аяқтады. Сатып алу Грекиядағы брокерлік және инвестициялық қызметтердің ең ірі провайдерін құрды. NBG бұл бизнесті NBG барлық елдерге кеңейтуді жоспарлап отыр. Грекияның мемлекеттік қарыз дағдарысынан кейін банк қарыздың бір бөлігін жоғалтты, 19 миллиардтан астам доллар есептен шығарды, оның 10 миллиард евросы (12,7 миллиард доллар) қарызды қайта құруда. 2011 жылдың 18 ақпанында NBG Alpha Bank-ты 2,8 миллиард евроға сатып алуға ұсыныс жасады, сондай-ақ Emporiki Bank-ты сатып алу туралы ұсыныс жасады, бірақ екі ұсыныс та сәтті болмады, Emporiki Bank-ты кейін Alpha Bank сатып алды. 2013 жылдың қаңтар айында NBG Eurobank Ergasias-ты сатып алуға ұсыныс жасады, бірақ ол жүзеге асырылмады. 64000 Eurobank акционерлері мен Грекияның капитал нарығы комиссиясы келісімге келді. Банктің жаңа банктік тобының штаттарын қысқарту жоспарлары ұсынылды, олардың көпшілігі ерте зейнетке шықты. Бірігу сынға ұшырады, өйткені кейбіреулер жаңа банк сатылатын болса, тым үлкен болады деп айтты, бірақ банкирлердің бірі одан да үлкен банктер сатылғанын мәлімдеді. 2013 жылы NBG Грекияның FBBank-тың салауатты активтері мен міндеттемелерін қосты. 2014 жылдың шілдесінде Еуропалық комиссиясы NBG-нің қайта құру жоспарларын мақұлдады, мемлекеттік көмек бәсекелестіктің бұзылуына әкелмейтінін анықтады. 2015 жылғы 28 қарашада Нью-Йорк қор биржасы National Bank of Greece S. A. Ұлттық банктің американдық депозитарлық қолхаттарының ("ADR") 2015 жылғы 27 қарашада 14% құнның төмендеуінен және бір жыл ішінде 91% құнның төмендеуінен листингтен шығарылатындығын мәлімдеді. Бір жыл ішінде 91% құнның төмендеуі маңызды фактор болғанымен, биржа NYSE Listed Company Manual бөлімінде 802.01D бойынша ADR-дің "өте төмен" бағаларына негізделген Грекияның Ұлттық банкі енді листингке жарамсыз деп мәлімдеді. Сондай-ақ, банк сауда стандарттарына сәйкес келмеді және шілде айының ортасынан бері $1.00 деңгейінен аспады, нәтижесінде NYSE банктің ADR-ін тізімнен шығаруға шешім қабылдады. 2015 жылдың желтоқсанында банк өзінің қымбат орталық банк қарыздарын төлеу үшін түрік еншілес компаниясы Finansbank-ты Катар QNB Group-қа сататынын мәлімдеді. 910 миллион евроны қосқанда, 2,75 миллиард евроға қолма-қол ақша келісілді. 2015 жылы Грекияның Ұлттық банкі NBGI Private Equity компаниясын сатуды жариялады. 2016 жылдың қыркүйегінде Stage Capital компаниясына қаражатты сату мәмілесі аяқталды. 2017 жылдың наурызында банк өзінің Оңтүстік Африка еншілес компаниясы - Оңтүстік Африканың Афина банкін AFGRI Holdings-ке сату туралы келісімге келді. Сату 2018 жылдың қазан айында аяқталды. Банк қайта аталды GroBank. Грекиядағы қарыз дағдарысынан кейін National Bank of Greece жаман қарыздарға тап болды және 2020 жылдан бері активтерді сату жобаларын қолданып келеді. 2020 жылдың ақпанында NBG Frontier жобасын жариялады, ол өтімсіз несиелерді сатудан тұрады. NBG-нің Frontier портфелі 6 миллиардтан астам евролық ипотекалық несиелерден, шағын және орта бизнес несиелерінен және жеке тұлғаларға берілген несиелерден тұрады. 2020 жылдың маусымында NGB жаман қарыздарды сату бойынша кеңес беру үшін Morgan Stanley компаниясын тартты. Грекияның Ұлттық банкінің бұзылған несиелері 2021 жылдың бірінші тоқсанында 4,2 миллиард евроға төмендеді. 2021 жылдың шілдесінде NBG жаман қарыздарды сату бойынша DoValue, Bain Capital және Fortress компанияларын басым ұсынушылар ретінде таңдады.

Филиалдар

Банктің Грецияда 500-ден астам филиалы бар, сондай-ақ Австралияда, Египетте және Ұлыбританияда да филиалдары бар. Ол Албания, Болгария, Кипр, Солтүстік Македония, Мальта, Румыния, Сербия және Оңтүстік Африкадағы банк еншілес компанияларына ие.