Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік ғарышкер (1956 жылы туған)
Russian cosmonaut (born 1956)
Александр "Саша" Юрьевич Калери (Александр Юрьевич Калери; 1956 жылғы 13 мамырда Латвиядағы Юрмала қаласында туған) – бұрынғы ресейлік ғарышкер және "Мир" ғарыш станциясында және Халықаралық ғарыш станциясында (ХҒС) ұзақ мерзім болған тәжірибелі ғарышкер. Калери соңғы рет 2010 және 2011 жылдары ХҒС-де 25/26 экспедициясының ұшу инженері ретінде қызмет етті. Ол ғарышта ең көп уақыт өткізген бес адамның қатарында, және қазіргі Ресей аумағында тумаған адамдардың арасында ғарышта ең көп уақыт өткізген.
Aleksandr "Sasha" Yuriyevich Kaleri (Александр Юрьевич Калери; born in Jūrmala, Latvia on 13 May 1956) is a former Russian cosmonaut and veteran of extended stays on the Mir Space Station and the International Space Station (ISS). Kaleri has most recently been in space in 2010 and 2011 aboard the ISS serving as a flight engineer for the long duration Expedition 25/26 missions. He has spent the fifth longest time in space of any person, and the longest time in space of any person not born in what is now Russia.
Жеке
Калери Светлана Л. Носоваға үйленген. Олардың 1996 жылы туған Олег Александрович Калери атты ұлы бар. Калеридің анасы Антонина Петровна Калери Севастопольде тұрады, ал әкесі Юрий Борисович Калери қайтыс болған. Калери жүгіруді, кітап оқуды және бағбандалықпен айналысуды ұнатады.
Kaleri is married to the Svetlana L. Nosova. They have a son, Oleg Aleksandrovich Kaleri, born in 1996. Kaleri's mother, Antonina Petrovna Kaleri, resides in Sevastopol, Crimea, and his father, Yuri Borisovich Kaleri, is deceased. Kaleri enjoys running, reading and gardening.
Білім
1979 жылы Калери Мәскеу облысы Долгопрудный қаласындағы Мәскеу физика және технология институтын ұшақтың ұшу динамикасы және басқаруы саласындағы маман ретінде бітірді. 1983 жылы ол сол институтта сұйықтар мен плазма механикасы саласындағы маманы ретінде аспирантураны аяқтады.
In 1979, Kaleri graduated from the Moscow Institute of Physics and Technology, Dolgoprudny, Moscow region, as a specialist in Aircraft Flight Dynamics and Control. In 1983, he completed post graduate studies at the same institute as a specialist in the field of Mechanics of Fluids and Plasma.
Тәжірибе
1979 жылы ол "Энергия" корпорациясына жұмысқа қабылданды және "Мир" ғарыш станциясында жұмыс істеді. Ол "Мир" станциясының жобалау-конструкторлық құжаттамасын әзірлеуге, толық масштабты сынақтарына қатысты. Калери – білікті бағдарламашы.
In 1979, he was hired by the Energia Corporation and worked on the Mir space station. He participated in development of design and engineering documentation, full scale tests of the Mir. Kaleri is a skilled programmer.
Ғарышкер мансабы
Калери 1984 жылғы сәуір айында «Энергия» ҒК космонавт кандидаты болып таңдалды. 1985-1986 жылдары Гагарин атындағы космонавттарды даярлау орталығында негізгі оқуын және бағалауын аяқтады. 1987 жылы ол сынақ космонавты ретінде ғарышқа ұшуға жарамды деп танылды. Калери 1987 жылдың 1 сәуірінен 9 желтоқсанына дейін «Мир-3» миссиясының резервтік экипажының ұшу-инженері ретінде «Мир» орбиталық станциясына ғарышқа ұшуға дайындық курсын өтті. 1991 жылдың қаңтар-сәуір айларында «Мир-9» миссиясының резервтік экипажының ұшу-инженері ретінде «Мир» ғарыш станциясына ғарышқа ұшуға дайындық курсын өтті. 1991 жылдың 8 қазанынан 1992 жылдың 25 ақпанына дейін Калери «Мир-11» миссиясы үшін негізгі экипаждың ұшу-инженері ретінде оқытылды. Калери «Мир» ғарыш станциясында үш ұзақ мерзімді миссияға қатысты. 1992 жылы ол «Союз ТМ-14» ғарыш кемесімен және «Мир» станциясымен 145 күндік ғарышқа ұшуға қатысты. 1996 жылдың 17 тамызынан 1997 жылдың 2 наурызына дейін Калери «Союз ТМ-24» ғарыш кемесімен және «Мир» станциясымен «Мир-22» миссиясының ұшу-инженері ретінде 197 күн ғарышта болды. 2000 жылы Калери үшінші рет «Союз ТМ-30» ғарыш кемесімен және «Мир» станциясымен «Мир-28» миссиясының ұшу-инженері ретінде ғарышқа ұшты.
Kaleri was selected as the Energia RSC cosmonaut candidate in April 1984. Between 1985 and 1986, he completed basic training and evaluation at the Gagarin Cosmonaut Training Center. In 1987 he was qualified for flight assignment as a test cosmonaut. Kaleri took a training course for a spaceflight aboard the Mir orbital station as a backup crew flight engineer of the Mir 3 mission from 1 April to 9 December 1987. He took a training course for a spaceflight aboard the Mir as a backup crew flight engineer of the Mir 9 mission from January to April 1991. From 8 October 1991 to 25 February 1992, Kaleri was training as a primary crew flight engineer for the Mir 11 mission. Kaleri has participated in three extended missions aboard the Mir Space Station. In 1992, he participated in a 145 day flight aboard the Soyuz TM 14 spacecraft and the Mir. Between 17 August 1996 to 2 March 1997, Kaleri spent 197 days in space aboard the Soyuz TM 24 spacecraft and the Mir as the Mir 22 mission flight engineer. In 2000, Kaleri performed his third spaceflight aboard the Soyuz TM 30 spacecraft and the Mir as the Mir 28 mission flight engineer.
8-ші экспедиция
2003 жылы ол өзінің төртінші ғарыш сапарында NASA ғарышкері Майкл Фолмен бірге Халықаралық ғарыш станциясына (МҒС) алғаш рет ұшты. Калери 8-ші экспедицияда бортинженер болып қызмет етті және 2003 жылдың 18 қазанынан 2004 жылдың 30 сәуіріне дейін ғарышта 194 күн өткізді. Калери, Фоул және ЕКА ғарышкері Андре Куйперсті тасымалдаған "Союз ТМА 3" ғарыш кемесі 2004 жылдың 30 сәуірінде 00:11 GMT-де Қазақстанда сәтті қонды. Қондыру алаңы Арқалық қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 60 шақырымдай жерде орналасқан.
In 2003, he first flew to the International Space Station (ISS) with NASA astronaut Michael Foale on his fourth spaceflight. Kaleri served as a Flight Engineer on Expedition 8 and spent 194 days in space from 18 October 2003 to 30 April 2004. The Soyuz TMA 3 spacecraft carrying Kaleri, Foale and ESA astronaut André Kuipers successfully landed in Kazakhstan at 00:11 GMT on 30 April 2004. The landing site was located some 60 kilometers northeast of the town of Arkalyk.
25/26-шы экспедиция
Калери 2010 жылғы 7 қазанда Байқоңыр ғарыш айлағынан "Союз ТМА-01М" ғарыш кемесімен космонавт Олег Скрипочка және NASA астронавты Скотт Келлимен бірге ұшырылған ХҒС-25/26 экспедициясының мүшесі (ұшу инженері) болды. Ол "Союз" командашысы болды. Бұл Калеридің ғарышқа жасаған бесінші сапары еді. Ол 2010 жылғы 10 қазанда 00:01 UTC уақытында "Союз" ғарыш кемесінің ғарыш станциясымен қосылғаннан кейін ХҒС-қа жетті. Ол 2011 жылғы наурыз айына дейін ХҒС-та болды. Миссия барысында Калери және ХҒС-25/26 экспедициясы экипажының қалған бөлігі негізгі физика, биометриялық тәжірибелер, ғарышта кристалл өсімін зерттеу сияқты көптеген зерттеулерге, сондай-ақ білім беру шараларына қатысты.
Kaleri was a member (Flight Engineer) of the ISS Expedition 25/26, that was launched on 7 October 2010 from Baikonur Cosmodrome, aboard Soyuz TMA 01M spacecraft, together with cosmonaut Oleg Skripochka and NASA astronaut Scott Kelly. He served as the Soyuz commander. The mission marked Kaleri's fifth flight into space. He arrived at the ISS after the Soyuz spacecraft linked up with the space station at 00:01 UTC on 10 October 2010. He remained in the ISS till March 2011. During their mission, Kaleri and the rest of the Expedition 25/26 crew participated in a wide array of research, including fundamental physics, biometric experiments and investigations of crystal growth in space, as well as education outreach.
Ғарышқа шығу
Калери бес рет ғарышқа шығып, 23 сағат EVA өткізді. 1992 жылғы 8 шілдеде сағат 12:38 UTC-де Калери өзінің алғашқы ғарыш сапарын бастады. Ғарышқа шығу кезінде ол ғарышкер Александр Викторенкомен бірге "Мир" ғарыш станциясының кейбір гиродиндерін тексерді. Ғарышқа шығу 2 сағат 3 минутқа созылды. 1996 жылғы 2 желтоқсанда Калери және оның әріптесі Валерий Корзун 5 сағат 57 минутқа созылған ғарышқа шықты. Оның басты мақсаты – "Мир" станциясына электр қуатын арттыру үшін кооперативтік күн батареясын қосуды аяқтау болды. Бұл Калеридің екінші ғарыш сапары еді. 1996 жылғы 9 желтоқсанда Калери және оның әріптесі Валерий Корзун 6 сағат 36 минутқа созылған ғарышқа шығуды аяқтады. Ғарышқа шығу сағат 13:50 UTC-де басталып, 20:28 UTC-де аяқталды. Ғарышқа шығу барысында екі ғарышкер күн батареясын жалғап, жаңа "Курс" доктандыру антеннасын орнатты, ол кейіннен "Мир" станциясына "Прогресс" жүк кемелерін доктандыруға бағыт беру үшін қолданылды. Олар сондай-ақ "Мир" экипажының әлемнің түкпір-түкпіріндегі әуесқой операторлармен байланысу үшін пайдаланған трансивер жүйесін жөндеді. Екі ғарышкер сонымен қатар "Прогресс М12" жүк кемесінің сыртын қарап шықты. 2004 жылғы 26 ақпанда Калери және NASA астронавты Майкл Фоул "Пирс" доктандыру бөлімінің шлюзінен МКС-тен тысқа шықты. Ғарышқа шығу сағат 4:17 EST-де басталды, және Фоул мен Калери жоспарланған тапсырмалардың екісінен басқа барлығын орындады, эксперименттік жинақтарды ауыстырды және радиациялық ортаны өлшеу үшін станцияның корпусына аспапталған манекен денесін орнатты. Ғарышқа шығу бастапқыда 5 сағат 30 минутқа жоспарланғанымен, Калеридің ғарыш киіміндегі салқындату жүйесінің істен шығуына байланысты қысқартылды. Калери өзінің ғарыш киімінің ішкі бетінде су тамшылары пайда болғанын хабарлады. Ғарышқа шығу 3 сағат 55 минутқа созылды. Бұл Калери үшін бесінші ғарыш сапары болды.
Kaleri has participated in five spacewalks and has accumulated 23 EVA hours. On 8 July 1992, at 12:38 UTC Kaleri started his first career spacewalk. During the spacewalk, he and cosmonaut Aleksandr Viktorenko inspected some of Mir's gyrodynes. The spacewalk lasted 2 hours and 3 minutes. On 2 December 1996, Kaleri and fellow cosmonaut Valery Korzun completed a 5 hours 57 minutes long spacewalk. The main purpose was to complete connections of the cooperative solar array to provide more electrical power to the Mir station. The spacewalk was Kaleri's second career spacewalk. On 9 December 1996, Kaleri and fellow cosmonaut Valery Korzun completed a 6 hours 36 minutes long spacewalk. The spacewalk began at 13:50 UTC and ended at 20:28 UTC. During the spacewalk, the two cosmonauts completed connecting the solar array and attached a new Kurs docking antenna subsequently used to guide Progress vehicles docking with Mir. They also repaired the transceiver system that the Mir crew used to talk to amateur operators all around the world. The two cosmonauts also examined the exterior of the Progress M1 2 cargo spacecraft. On 26 February 2004, Kaleri and NASA astronaut Michael Foale floated outside the ISS from the Pirs Docking Compartment airlock. The spacewalk began at 4:17 EST, and Foale and Kaleri were able to complete all but two of their planned tasks, swapping out experiment packages and mounting an instrumented dummy torso on the station's hull to measure the radiation environment faced by spacewalking astronauts. Although the spacewalk was originally planned for 5 hours and 30 minutes, it was cut short due to a cooling system malfunction in Kaleri's spacesuit. Kaleri reported seeing drops of water on the inside of his spacesuit's visor. The spacewalk lasted 3 hours and 55 minutes. The excursion was the fifth career spacewalk for Kaleri.