Кіріспе

Ямайка монархының өкілі – Ямайканың генерал-губернаторы, қазіргі уақытта король Чарльз III, Ямайкадағы монархтың өкілі. Генерал-губернаторды Ямайка премьер-министрінің ұсынысы бойынша монарх тағайындайды. Генерал-губернатордың міндеттеріне министрлерді, судьяларды және елшілерді тағайындау; парламент қабылдаған заңдарға патшалық келісім беру; сайлауға қатысты жарлықтар шығару кіреді. Жалпы алғанда, генерал-губернатор Вестминстер жүйесінің және жауапты үкіметтің қағидаларын сақтайды, саяси бейтараптылықты ұстанады және әрқашан тек премьер-министрдің кеңесімен әрекет етеді. Генерал-губернатордың рәсімдік рөлі де бар: ол ресми резиденциясы – Кингс-Хаус сарайында іс-шаралар ұйымдастырады, сондай-ақ Ямайка мен оның қоғамдарына үлес қосып жатқан жеке тұлғалар мен ұйымдарды марапаттайды. Шетелге сапар жасағанда генерал-губернатор Ямайканың және оның монархының өкілі ретінде қарастырылады. Генерал-губернаторлар "монархтың қалауымен" қызмет етеді. 2009 жылдың 26 ақпанынан бері генерал-губернатор қызметін сэр Патрик Аллен атқарып келеді. Генерал-губернатор лауазымы 1962 жылдың 6 тамызында, Ямайка Ұлыбританиядан тәуелсіздік алып, егеменді мемлекет және тәуелсіз конституциялық монархия болған кезде құрылды. Осы уақытқа дейін алты адам генерал-губернатор болып қызмет еткен.

Тағайындау

Генерал-губернаторды Ямайка монархы ресми түрде тағайындайды. Жаңа генерал-губернатор тағайындалған кезде премьер-министр монархқа үміткерді ұсынады, және монарх бұл ұсынысты дәстүр бойынша қабылдайды. Орнату рәсімінде жаңа генерал-губернатор адалдыққа ант қабылдайды және генерал-губернатор қызметін тиісінше орындауға ант береді. Орнату кезінде Ямайканың Бас судьясы жаңа генерал-губернаторға Ұлт орденінің нышандарын табыс етеді.

Функциялар

Ямайка егемендікті 14 басқа елмен тең бөліседі. Егемен көбінесе Ямайка шекарасының за пределами жұмыс істейтіндіктен және тұратындықтан, генерал-губернатордың басты міндеті – монархтың конституциялық функцияларын оның атынан орындау. Сондықтан генерал-губернатор Ямайка үкіметінде Суверендің атынан және оның тапсырмасы бойынша өзінің функцияларын атқарады. Генерал-губернатордың өкілеттіктері мен міндеттері Конституцияның 27-33-баптарында белгіленген, онда генерал-губернаторға қатысты нақты ережелер қарастырылған.

Конституциялық рөл

Конституция генерал-губернаторға жалпы сайлау күнін белгілеу, министрлерді тағайындау және оларға жауапкершілік жүктеу, Парламент хатшыларын, Бас прокурорды, сенаторларды, жеке кеңесшілерді, Бас судьяны, Апелляциялық сот төрағасын, Мемлекеттік қызмет прокуратурасының директорын және Қызметтер комиссияларының мүшелерін тағайындау өкілеттігін береді. Көп жағдайда генерал-губернатор премьер-министрдің кеңесі бойынша әрекет етеді, кейбір жағдайларда оппозиция жетекшісімен кеңескеннен кейін, ал басқа жағдайларда Қызметтер комиссиялары мен Жеке кеңес сияқты органдардың ұсынымымен әрекет етеді. Генерал-губернатордың конституциялық міндеттеріне атқару билігін жүзеге асыру, мейірімділік құқығын беру, заңдарға патшалық бекітілуін беру, Парламенттің сессиясын жабылуға және шақыруға қатысты жарлықтар шығару, сондай-ақ Қызмет комиссияларының мүшелерін тағайындау және Төтенше жағдай жариялау кіреді. Сайлаудан кейін парламентте көпшілік қолдауын алған саяси партияның жетекшісіне үкімет құруды ресми түрде сұрау генерал-губернатордың құзыретінде. Генерал-губернатор премьер-министрді тағайындайды және сайлаудан кейін басқа министрлерді тағайындайды. Генерал-губернатор премьер-министрмен, қажет болған жағдайда Министрлер кабинетінің мүшелерімен және оппозиция жетекшісімен жүйелі түрде кездеседі.

Салтанатты рөлі

Генерал-губернатордың салтанатты міндеттеріне парламенттің жаңа сессияларын ашу, Тақтан сөйлеу жасау, келген мемлекет басшыларын қарсы алу және шетелдік дипломаттардың сенімхаттарын қабылдау кіреді. Бас губернатор сондай-ақ, ямайкалықтарға қоғамға елеулі үлес қосқаны үшін немесе Ұлттық Батырлар күні Король үйінде өткізілетін арнайы салтанатта ерлік көрсеткені үшін құрмет және наградалар табыс етеді. Генерал-губернатор, шағымдар келіп түскен жағдайларда, патшалық мейірімділік құқығы және мемлекеттік қызметшілердің, жергілікті басқару органдарының қызметкерлері мен полицияның тәртібі мәселелері бойынша кеңес беретін Ұлттық Кеңес отырыстарын төрағалық етеді.

Қауымдастықтағы рөл

Генерал-губернатор әр қауымда Custos Rotulorum арқылы ұсынылады.

Жалақы

Бас губернатор жыл сайын 10 850 512,65 ямайка доллары көлемінде жалақы алады.

Таңбалар

Генерал-губернатор жеке ту қолданады, онда Сент-Эдвардтың патшалық тәжінің үстінде жүріп бара жатқан арыстан бейнеленген, ал оның астында көк түстегі таспаға "Ямайка" деп жазылған. Бұл ту генерал-губернатордың қатысуын белгілеу үшін Ямайкадағы ғимараттар мен басқа да жерлерде қолданылады.

Тұрғылықты жері

Кингстондағы Король үйі Ямайканың генерал-губернаторының ресми резиденциясы болып табылады. 20 ғасырдың басында салынған, ол 1962 жылы тәуелсіздік алғаннан бері барлық ямайкалық генерал-губернаторлардың ресми тұрағы және жұмыс орны қызметін атқарып келеді.

Ямайка генерал-губернаторларының тізімі

Келесі тізім 1962 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Ямайканың генерал-губернаторы қызметін атқарған адамдардың тізімі. № (Нөмір) Суреті Аты-жөні (Туған-өлген күні) Қызмет мерзімі Монарх (Билік еткен жылдары) Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Қызметте болған уақыты 1 Сэр Кеннет Блэкберн 6 тамыз 1962 30 қараша 1962 Елизавета II (1962–2022) 2 Сэр Клиффорд Кэмпбелл 1 желтоқсан 1962 28 ақпан 1973 – Сэр Герберт Даффус 28 ақпан 1973 27 маусым 1973 3 Сэр Флоризел Гласспол 27 маусым 1973 31 наурыз 1991 – Эдвард Закка 31 наурыз 1991 1 тамыз 1991 4 Сэр Говард Кук 1 тамыз 1991 15 ақпан 2006 5 Сэр Кеннет О. Зал 15 ақпан 2006 26 ақпан 2009 6 Сэр Патрик Аллен 26 ақпан 2009 Қазіргі уақытқа дейін Карл III (2022–қазіргі уақыт)