Қытайдың тоқылдақ тұғыры: Сирек кездесетін құс туралы мақала
Chinese crested tern
Қытай тоқылдағы (Thalasseus bernsteini) – Ларидтер тұқымдасының құсы. Сипаттамасы, туыс түрлері (Sandwich tern, T. bengalensis) және айырмашылықтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Қытай үстінқұйрықты шағала (Thalasseus bernsteini) – Laridae тұқымдасына жататын шағала. Ол Фуцзянь провинциясының Лиенцзян округінің символдық құсы.
The Chinese crested tern (Thalasseus bernsteini) is a tern in the family Laridae. It is the county bird of Lienchiang County, Fuchien.
Сипаттама
Ол сэндвич тернесімен, T. sandvicensis және кіші қыртысты тернесімен, T. bengalensis тығыз байланысты. Ол сэндвич тернесіне көбірек ұқсайды, тек қана тұмсығының түсімен ерекшеленеді – сары түсті, ал ұшы қара, бұл сэндвич тернесінікінен кері. Қыстау орындарында кіші қыртысты тернесімен қабаттасатын оны ақ құйрығы мен ақшыл сұр мантиясы, сондай-ақ тұмсығының қара ұшы (жақыннан қарағанда ақ нүктесі бар) арқылы ажыратуға болады. Ірі, үлкен қыртысты терн де ұқсас, бірақ оның тұмсығы қалың әрі толығымен сары, мантиясы мен құйрығы қараңғырақ сұр, сонымен қатар көлемімен де ерекшеленеді.
It is closely related to the Sandwich tern, T. sandvicensis, and the lesser crested tern, T. bengalensis. It is most similar to the former, differing only in the bill pattern, which is the reverse of the Sandwich tern's, being yellow with a black tip. From the lesser crested tern, which it overlaps in wintering distribution, it can be told by the white rump and paler grey mantle, as well as the black tip to the bill, which seen from up close also has a white point. The larger greater crested tern is also similar, differing in its stouter, all yellow bill and darker grey mantle and rump, as well as in size.
Тарату және сақтау
Бұл өте сирек кездесетін түр, бұрын жойылып кеткен деп есептелген. 2000 жылы Қытайдың Фуцзянь провинциясының жағалауында орналасқан Мацу аралдарындағы (Тайвань басқаратын аумақ) кішкентай аралдағы үлкен тоқылдақ терна колониясында ұя салып, қыстауға Филиппинге көшетін төрт жұп ғана қайта табылды. Бұрын бұл түр Қытайдың шығыс жағалауында Шаньдун провинциясына дейін кеңінен таралған. Төмендеудің себебі өткендегі аң аулау және жұмыртқа жинау болып саналады. Бұл колония аралдардың даулы мәртебесіне (Тайвань үкіметі басқарады, бірақ материктік Қытай талап етеді) және аймақтың әскери маңыздылығына байланысты қорғалған болуы мүмкін, бұл кіруді шектеді. Арал қазірде қорық деп жарияланды. Қытай және Тайвань жағалауларында басқа да шағын колониялар табылуы мүмкін; көшпенді құстар Тайваньдың оңтүстігіндегі Пачанг өзенінің сағасына жақын жерде байқалды. Жалпы саны 50 құстан кем деп есептеледі. 2007 жылы билік қорғамаса, қытайлық тоқылдақ тернасы бес жыл ішінде жойылып кетеді деп болжанды. BirdLife International ұйымының мәліметінше, қытайлық сарапшылардың зерттеуі бойынша тоқылдақ терналардың саны 2004 жылғы көрсеткіштен екі есе азайған, 50 құсқа жеткен. Қытайлық зерттеу тобының жетекшісі Чен Шуихуа бұл құстың "жоюдың алдында" тұрғанын мәлімдеді. Қазіргі уақытта оған заңсыз жұмыртқа жинау, тайфундар және балықшылардың ұялау орындарына тигізетін зиян қауіп төндіреді. Үлкен тоқылдақ тернасымен будандасу қаупі де бар. 2016 жылы Оңтүстік Кореяда қытайлық тоқылдақ терналарының көбейіп өсіп жатқаны алғаш рет анықталды. Мұндай алыс аймақта жаңа колония құру бұл түр үшін үлкен пайда әкелер еді.
It is a critically endangered species, and previously thought extinct. Only four pairs were rediscovered in 2000 nesting in a greater crested tern colony on an islet in the Matsu Islands (a territory governed by Taiwan), just off the coast of Fujian Province, China, and wintering south to the Philippines. In the past, it had a wider distribution of the Chinese east coast north to Shandong Province. The decline is thought to be due to past hunting and egg collection for food. This colony may have been protected due to the islands' disputed status (administered by the Taiwanese government but claimed by mainland China), and the military sensitivity of the area, which has restricted access. The islet has now been declared a wildlife sanctuary. It is possible that other small colonies may yet be found off the Chinese and Taiwanese coasts; migrant birds have been seen near the mouth of the Pachang River in southern Taiwan. The total population is speculated to be less than 50 birds. In 2007 it was estimated that the Chinese crested tern would be extinct in five years if authorities would not protect it. BirdLife International of Cambridge, England, stated that a survey of Chinese experts found that the number of crested terns fell to 50 birds, half the population of 2004. A Chinese survey team led by Chen Shuihua stated that the bird was "on the verge of extinction." It is currently threatened by illegal egg collection, typhoons, and disturbance of nesting colonies by fishermen. There is also a threat of hybridization with the greater crested tern. In 2016, for the first time, Chinese crested terns were found breeding in South Korea. Setting up a new colony in such a faraway area would prove a boon for the species.
Филиппин
Бұл "аңыз құсы" алғаш рет 1886 жылы Филиппинде, содан кейін 1905 жылы (Даниел Бернхам "Сұлу қала" бас жоспарын жасаған жыл) Манила шығанағында көрілді. 1937 жылы ол қайта оралды, тағы 2018 жылдың наурыз айында және 2019 жылдың қарашасында басқа көшіп-қонушы құстармен бірге Панабо, Давао-дель-Норте жағалауындағы ылғалды жерлерде байқалды. 2021 жылдың тамызында ол Лингяен шығанағының жағалауында, аймақтағы басқа сирек кездесетін қонақтармен бірге, соның ішінде Алеутский терн (Onychoprion aleuticus), Үлкен шашақ (Aythya marila), Кіші қара арқалы шашақ (Larus fuscus) және Слатти арқалы шашақ (Larus schistisagus) кездесті. 2022 жылы Давао өзенінің сағасында көшіп-қонушы құстардың жылдық Азиялық су құстарын санау кезінде үш құс байқалды. Филиппиннің Қоршаған орта және табиғи ресурстар департаменті 2023 жылдың қаңтар айында Панабо және Кармен қалаларында, Давао-дель-Норте және Давао қаласының Таломо ауданындағы Буканада, сондай-ақ еуразиялық және алыс шығыс құстарымен бірге кем дегенде 3 құс көрілгенін хабарлады. "Булакан құсы" 2023 жылдың желтоқсан айында Санта-Круз, Паомбонг және Памараван аралының Малолостағы шекарасында (Жаңа Манила халықаралық әуежайының солтүстік-батысында) байқалды.
This “bird of legend's” first recorded sighting in the Philippines was in 1886 and then in 1905 (the year Daniel Burnham made the City Beautiful masterplan) in Manila Bay. In 1937 it came back, again spotted in March 2018, and along the coastal wetlands of Panabo, Davao del Norte in November 2019 with other migratory birds. It was found along the shores of Lingayen Gulf on August, 2021 with other rare visitors in the area including the Aleutian tern (Onychoprion aleuticus), Greater scaup (Aythya marila), and Lesser black backed gull (Larus fuscus) and Slaty backed gull (Larus schistisagus). Three birds were spotted at the mouth of Davao River in 2022 during the Annual Asian Waterfowl Census for migratory birds. The Department of Environment and Natural Resources (Philippines) said at least 3 birds were seen in Panabo City and Carmen, Davao del Norte and in Bucana, Talomo District, Davao City with other migratory birds such as Eurasian curlew and Far Eastern curlew on January, 2023. The 'Bulacan bird' was spotted on December, 2023 along the sandbar that straddles the boundary between Santa Cruz, Paombong, and Pamarawan Island in Malolos (northwest of New Manila International Airport).