Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада үкіметі комиссиясы
Canadian government commission
Екі тілділік және екі мәдениеттілік жөніндегі Корольдік комиссия (кейде «Бі және Би комиссиясы» және «Лаурендо-Дантон комиссиясы» деп те аталады) – 19 шілдеде 1963 жылы премьер-министр Лестер Б. Пирсонның үкіметімен құрылған Канаданың корольдік комиссиясы. Комиссияның мақсаты – «Канададағы екі тілділік пен екі мәдениеттіліктің қазіргі жағдайын зерттеп, есеп беру және екі негізін қалаушы ұлттың тең серіктестігі негізінде Канада Конфедерациясын дамыту үшін қандай қадамдар қажет екенін ұсыну болды, сонымен қатар Канаданың мәдени байыуына үлес қосқан басқа этникалық топтардың еңбегін ескеру және осы үлес сақталуын қамтамасыз ету шараларын қарастыру» еді. Комиссияға «Le Devoir» басылымының редакторы Андре Лаурендо және Карлтон университетінің президенті Дэвидсон Дантон бірлесіп төрағалық етті. Осы себепті ол кейде Лаурендо-Дантон комиссиясы деп аталды. Комиссия құрамына білім беру сияқты провинциялық құзыреттегі мәселелерді ескере отырып, әр провинциядан он комиссар кірді.
The Royal Commission on Bilingualism and Biculturalism (, also known as the Bi and Bi Commission and the Laurendeau Dunton Commission) was a Canadian royal commission established on 19 July 1963, by the government of Prime Minister Lester B. Pearson to "inquire into and report upon the existing state of bilingualism and biculturalism in Canada and to recommend what steps should be taken to develop the Canadian Confederation on the basis of an equal partnership between the two founding races, taking into account the contribution made by the other ethnic groups to the cultural enrichment of Canada and the measures that should be taken to safeguard that contribution". The Commission was jointly chaired by André Laurendeau, publisher of Le Devoir, and Davidson Dunton, president of Carleton University. As a result, it was sometimes known as the Laurendeau Dunton commission. Ten commissioners representing each of the provinces were also included in the commission as areas such as education were provincial responsibilities.
Өмірбаян
Тыныш революция барысында, федерациялық деңгейдегі француз канадалық ұлтшылдық осы провинцияның жас франкофондық буындары тарапынан қолдауын жоғалта бастағанда, қазіргі квебек ұлтшылдығы күшейді. Канаданың мемлекеттік органдарда ағылшын және француз тілдерінің теңдігін орнатудағы сәтсіздігі – Квебек тәуелсіздік қозғалысының өркендеуіне себеп болған басты факторлардың бірі.
Throughout the Quiet Revolution, modern Quebec nationalism rose as the federation wide French Canadian nationalism became less and less supported by the younger Francophone generations of this province. The failure of Canada to establish the equality of the English and French languages within governmental institutions is one of main reasons for the rise of the Quebec secessionist movement.
Мәдени мұра
Кейбір топтарда Комиссияның қалдырған мұрасы даулы болса, енді бірі оны табыс деп есептейді. Француз канадалықтарының биліктегі өкілдігі бұрынғыдай мәселе емес, және олар мемлекеттік қызметтерді өз тілінде алу мүмкіндігіне ие.
While in some circles the Commission's legacy is controversial, others view it as a success. The under representation of French Canadians in positions of power is less of a problem and French Canadians have access to government services in their own language.
Саяси жауап
Жаңа премьер-министр Пьер Трюдо Комиссияның ұсыныстарын өзінің басымдықтарының қатарына қосты. Премьер-министр Пирсонның екі тілділікке қатысты саясаты 1969 жылғы Ресми тілдер заңымен нығайтылып, Канада ресми түрде екі тілді мемлекет болды. Провинцияларға да реформалар жасау ұсынылды, және көптеген провинциялар осылай істеді. Канаданың білім беру жүйесі түгелдей қайта қаралып, елдің барлық мектебіндегі оқушылар екі тілді де үйренуге міндеттелді. Кейін Квебек француз тілін мемлекеттік тіл деп бекітіп, ағылшын тіліндегі білім беруді тек белгілі бір талаптарға сай отбасыларға ғана шектеді. Батыс провинцияларындағы француз тіліндегі білім беру де провинциялық регламенттермен шектелді. Комиссия және оның ұсыныстарын Прогрессивті консервативтік партия да, Жаңа демократиялық партия да қолдады, бірақ консерваторлар реформаларды іске асырудың жоғары құнына алаңдады. Социал-кредит партиясы, Региондар конфедерациясы партиясы және Реформа партиясы сияқты аймақтық партиялар бұл өзгерістерге кейіннен күшті қарсылық білдірді. 1971 жылы Трюдо үкіметі Комиссияның тұжырымдарынан бас тарды. Канада екі тілді мемлекет болып қала бергенімен, екі мәдениеттілік орнына көпмәдениеттілік саясатын ұстанды.
Incoming Prime Minister Pierre Trudeau included the Commission's recommendations among his priorities. Prime Minister Pearson's policy statement on bilingualism was strengthened by the Official Languages Act, 1969, making Canada an officially bilingual nation. The provinces were also recommended to make reforms, and many did. Canada's education system was overhauled and school children across the country were made to learn both languages. Quebec later legislated French as its official language and limited English schooling to qualified families. French education in western provinces remained limited by provincial regulation as well. The Commission and its recommendations were supported by both the Progressive Conservative Party and the New Democratic Party, but the Tories did have concerns with the costly implementation of the reforms. Regional parties like the Social Credit Party, the Confederation of Regions Party and the Reform Party later objected strongly to these changes. In 1971, the Trudeau government departed from the Commission's findings. While Canada remained a bilingual nation, it pursued a policy of multiculturalism rather than biculturalism.
Конституциялық инкорпорациялау
1982 жылғы Конституциялық актіде Трюдо Комиссияның көптеген ұсыныстарының Канада Конституциясына толыққанды енгізілуін қамтамасыз етті, себебі Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының 16-шы бабынан 23-ші бабына дейін бірнеше тілдік құқықтар қарастырылған.
In the Constitution Act, 1982, Trudeau ensured that many of the Commission's recommendations were permanently included in the Constitution of Canada, as sections 16 through section 23 of the Canadian Charter of Rights and Freedoms included several language rights.