Баренц теңізі: Арктика мен Еуропаның тоғысқан жері
Barents Sea
Баренц теңізі – Арктика мұхитының маңызды бөлігі, Норвегия мен Ресей жағалауларында орналасқан. Балық аулау, мұнайгаз өндірісіне қолайлы, географиясы мен тарихы қызықты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Мұзды мұхиттың шеткі теңізі, Норвегия мен Ресейдің солтүстік жағалауларынан орналасқан.
Marginal sea of the Arctic Ocean, off the northern coasts of Norway and Russia
Баренц теңізі (норвегия және ресейлік аумақтық сулар арасында бөлінетін, Норвегия мен Ресейдің солтүстік жағалауларында орналасқан Солтүстік Мұзды мұхиттың шеткі теңізі. Бұрын ресейліктер арасында Солтүстік теңіз, Помор теңізі немесе Мурман теңізі ("Норвегия теңізі") деп аталған; теңіздің қазіргі атауы тарихи голланд теңізшісі Виллем Баренцтің құрметіне берілген. Баренц теңізі – орташа тереңдігі 700 метр болатын салыстырмалы түрде жақын жатқан теңіз және балық аулау және көмірсутектерді іздеу үшін маңызды аймақ. Ол оңтүстікке қарай Кола түбегімен, батысқа қарай Норвегия теңізіне қарайғы шельф шетімен, солтүстік-батысқа қарай Шпицберген архипелагымен, солтүстік-шығысқа қарай Франц-Иосиф аралдарымен және шығысқа қарай Новая Землямен шектеседі. Орал тауларының солтүстік бөлігінен жалғасқан Новая Земля аралдары Баренц теңізін Кара теңізінен бөліп тұрады. Баренц теңізі Солтүстік Мұзды мұхиттың бір бөлігі болғанымен, ол "Атлантикалық мұхитқа айналып келе жатыр" деп сипатталады. Болжам бойынша, Баренц теңізіндегі мұзсыз аймақ кеңейген сайын булану артады, нәтижесінде Еуропаның континенттік бөлігінде қысқы қар жауын мөлшері көбейеді.
The Barents Sea ('/b//ær//ə//n//t//s/ BARRənts, also /US/'/b//ɑːr//ə//n//t//s/ BARənts; Barentshavet, ; Баренцево море) is a marginal sea of the Arctic Ocean, located off the northern coasts of Norway and Russia and divided between Norwegian and Russian territorial waters. It was known earlier among Russians as the Northern Sea, Pomorsky Sea or Murman Sea ("Norse Sea"); the current name of the sea is after the historical Dutch navigator Willem Barentsz. The Barents Sea is a rather shallow shelf sea with an average depth of , and it is an important site for both fishing and hydrocarbon exploration. It is bordered by the Kola Peninsula to the south, the shelf edge towards the Norwegian Sea to the west, the archipelagos of Svalbard to the northwest, Franz Josef Land to the northeast and Novaya Zemlya to the east. The islands of Novaya Zemlya, an extension of the northern end of the Ural Mountains, separate the Barents Sea from the Kara Sea. Although part of the Arctic Ocean, the Barents Sea has been characterised as "turning into the Atlantic" One prediction is that, as the Barents Sea's permanent ice free area grows, evaporation will increase, leading to increased winter snowfalls in much of continental Europe.
География
Баренц теңізінің оңтүстік жартысы, Мурманск (Ресей) және Вардо (Норвегия) порттарын қоса алғанда, жылы Солтүстік Атлантика ағынының әсерінен жыл бойы мұзсыз болып қалады. Қыркүйек айында Баренц теңізінің барлық бөлігі дерлік толығымен мұзсыз болады. 1944 жылы Финляндияның территориясы да Баренц теңізіне жеткен. Печенгский ауданындағы Лийнахамари порты Кеңес Одағына өткенге дейін Финляндияның жалғыз мұзсыз қысқы порты болды. Баренц теңізінде үш түрлі су массасы бар: Солтүстік Атлантика ағынынан келген жылы, тұзды Атлантика суы (температурасы >3 °C, тұздылығы >35), солтүстіктен келген суық Арктика суы (температурасы <0 °C, тұздылығы <35) және жылы, бірақ аса тұзды емес жағалау суы (температурасы >3 °C, тұздылығы <34.7). Атлантика және мұздық сулардың арасында Полярлық фронт деп аталатын фронт қалыптасады. Теңіздің батыс бөлігінде (Айғыр аралына жақын) бұл фронт теңіз түбінің топографиясымен анықталады, сондықтан жылдан жылға салыстырмалы түрде өткір және тұрақты болады, ал шығысында (Новая Земляға қарай) ол өте шашыраңқы болуы мүмкін және оның орны жылдар арасында айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін. Новая Земля аймақтары өзінің алғашқы голоцендік жағалау мұзсыздануының көп бөлігін қазіргі уақыттан шамамен 10 000 жыл бұрын бастан өткерді.
The southern half of the Barents Sea, including the ports of Murmansk (Russia) and Vardø (Norway) remain ice free year round due to the warm North Atlantic drift. In September, the entire Barents Sea is more or less completely ice free. In 1944, Finland's territory also reached the Barents Sea. The Liinakhamari harbour in the Pechengsky District was Finland's only ice free winter harbour until it was ceded to the Soviet Union. There are three main types of water masses in the Barents Sea: Warm, salty Atlantic water (temperature >3 °C, salinity >35) from the North Atlantic drift; cold Arctic water (temperature <0 °C, salinity <35) from the north; and warm, but not very salty, coastal water (temperature >3 °C, salinity <34.7). Between the Atlantic and Polar waters, a front called the Polar Front is formed. In the western parts of the sea (close to Bear Island), this front is determined by the bottom topography and is therefore relatively sharp and stable from year to year, while in the east (towards Novaya Zemlya), it can be quite diffuse and its position can vary markedly between years. The lands of Novaya Zemlya attained most of their early Holocene coastal deglaciation approximately 10,000 years before the present.
Геология
Баренц теңізі бастапқыда екі ірі континенттік соқтығысудан қалыптасқан: Каледондық орогенезі, онда Балтика және Лауренция соқтығысып Лауразияны құрды, содан кейін Лауразия мен Батыс Сібірдің соқтығысуы болды. Оның геологиялық тарихының көп бөлігін Каледон және Ураль орогендік белдеулерінің күйреуінен және Пангеяның бөлінуінен туындаған созылу тектоникасы басып өтеді. Осы оқиғалар Баренц шельфіндегі негізгі жарылыс алаптарын, сондай-ақ түрлі платформалар мен құрылымдық көтерілімдерді жасады. Баренц теңізінің кейінгі геологиялық тарихында жаңа кайнозойлық көтерілу үстемдік танытады, әсіресе төртіншілік мұз басудың нәтижесінде маңызды шөгінділердің эрозиясы мен жиналуына себеп болды.
The Barents Sea was originally formed from two major continental collisions: the Caledonian orogeny, in which the Baltica and Laurentia collided to form Laurasia, and a subsequent collision between Laurasia and Western Siberia. Most of its geological history is dominated by extensional tectonics, caused by the collapse of the Caledonian and Uralian orogenic belts and the break up of Pangaea. These events created the major rift basins that dominate the Barents Shelf, along with various platforms and structural highs. The later geological history of the Barents Sea is dominated by Late Cenozoic uplift, particularly that caused by Quaternary glaciation, which has resulted in erosion and deposition of significant sediment.
Экология
Солтүстік Атлантика ағысының әсерінен Баренц теңізі ұқсас ендіктегі басқа мұхиттарға қарағанда жоғары биологиялық өнімділікке ие. Мұздың шетіне жақын фитопланктонның көктемгі гүлденуі ерте басталуы мүмкін, себебі балқыған мұздан түскен тұщы су теңіз суының үстінде тұрақты қабат құрайды. Фитопланктон гүлденуі Calanus finmarchicus, Calanus glacialis, Calanus hyperboreus, Oithona spp. және криль сияқты зоопланктонмен қоректенеді. Зоопланктонмен қоректенетіндерге жас треска, капелин, поляр трескасы, киттер және кішкентай гагарка жатады. Капелин – солтүстік-шығыс Арктика трескасы, арфа тұмсықтың және жалпы гагарка мен Брунних гагаркасы сияқты жоғары тұрған хищниктер үшін маңызды тағам. Баренц теңізіндегі балық аулау, әсіресе треска аулау, Норвегия және Ресей үшін зор маңызға ие. SIZEX 89 – 1989 жылы өткен халықаралық қысқы эксперимент, оның басты мақсаты мұздың түрлерін, мұздың концентрациясын және мұздың қозғалысын сияқты мұз айнымалылары үшін SAR алгоритмдерін жасауға арналған әртүрлі мұз түрлерінің сенсорлық сипаттамаларын зерттеу болды. Бұрынғы зерттеулер балық қорларының азаюына киттердің хищтілігі себеп болуы мүмкін деп болжағанмен, соңғы зерттеулер көрсеткендей, теңіз сүтқоректілерінің тұтынуы балық шаруашылығына көбінесе елеусіз әсер етеді. Балық шаруашылығы мен климаттың әсерін бағалайтын модель балықтың санының өзгеруін сипаттауда әлдеқайда дәл болды. Баренц теңізімен байланысты генетикалық тұрғыдан ерекше поляр аю популяциясы бар.
Due to the North Atlantic drift, the Barents Sea has a high biological production compared to other oceans of similar latitude. The spring bloom of phytoplankton can start quite early near the ice edge because the fresh water from the melting ice makes up a stable water layer on top of the seawater. The phytoplankton bloom feeds zooplankton such as Calanus finmarchicus, Calanus glacialis, Calanus hyperboreus, Oithona spp., and krill. The zooplankton feeders include young cod, capelin, polar cod, whales, and little auk. The capelin is a key food for top predators such as the north east Arctic cod, harp seals, and seabirds such as the common guillemot and Brunnich's guillemot. The fisheries of the Barents Sea, in particular the cod fisheries, are of great importance for both Norway and Russia. SIZEX 89 was an international winter experiment in 1989 for which the main objectives were to perform sensor signature studies of different ice types to develop SAR algorithms for ice variables, such as ice types, ice concentrations and ice kinematics. Although previous research suggested that predation by whales may be the cause of depleting fish stocks, more recent research suggests that marine mammal consumption has only a trivial influence on fisheries. A model assessing the effects of fisheries and climate was far more accurate at describing trends in fish abundance. There is a genetically distinct polar bear population associated with the Barents Sea.
Ластану
Баренц теңізі жиналған теңіз қоқыстары, ондаған жылдар бойы Кеңес Одағының ядролық сынақтары, радиоактивті қалдықтарды төгу және өнеркәсіптік ластану салдарынан "жер бетіндегі ең ластанған орындардың бірі" деп есептеледі. Ластанудың жоғары деңгейі жергілікті тұрғындар арасында ауру-сырқаудың көбеюіне әкеп соқты. Еуропалықтар бұл теңізге голландтық теңізші және зерттеуші Виллем Баренцтің құрметіне қазіргі атауын берді. Баренц XVI ғасырдың соңында алыс солтүстікке жасалған алғашқы экспедициялардың жетекшісі болды. Теңізшілер Баренц теңізін болжаусыздығы мен қиындығына байланысты "Шайтанның би алаңы" деп атаса, мұхитты кесіп өтушілер оны "Шайтанның жауы" дейді. 2017 жылы Polar Row экспедициясы Баренц теңізін Тромсёден Лонгйербьенге дейін адам күшімен толықтай кесіп өткеннен кейін, Норвегияның TV2 телеарнасы капитан Фианн Полға Баренц теңізін қалай атау керектігін сұрады. Фианн оған "Шайтанның жауы" деп атауды ұсынды, сондай-ақ, ол үнемі күресіп жатқан желдер сізді жауында ұстап тұрғанда шайтанның мұрын тесіктерінен шыққан дем сияқты екенін айтты.
The Barents Sea is "among the most polluted places on Earth" due to accumulated marine garbage, decades of Soviet nuclear tests, radioactive waste dumping and industrial pollution. The elevated pollution has caused elevated rates of disease among locals. This sea was given its present name by Europeans in honour of Willem Barentsz, a Dutch navigator and explorer. Barentsz was the leader of early expeditions to the far north, at the end of the sixteenth century. The Barents Sea has been called by sailors "The Devil's Dance Floor" due to its unpredictability and difficulty level. Ocean rowers call it "Devil's Jaw". In 2017, after the first recorded complete man powered crossing of the Barents Sea from Tromsø to Longyearbyen in a rowboat by the Polar Row expedition, captain Fiann Paul was asked by Norwegian TV2 how a rower would name the Barents Sea. Fiann responded that he would name it "Devil's Jaw", adding that the winds you constantly battle are like breath from the devil's nostrils while he holds you in his jaws.
Қазіргі заман
Теңіз түбін карталау 1933 жылы аяқталды; алғашқы толық картаны орыс теңіз геологы Мария Кленова жасады. Баренц теңізі Екінші дүниежүзілік соғыстағы маңызды шайқасқа куә болды, ол кейін Баренц теңізі шайқасы деп аталды. Оскар Куммецтің басшылығымен неміс әскери кемелері HMS Bramble мина тастау кемесі мен эсминецті баттырды, бірақ Z16 Friedrich Eckoldt эсминцін жоғалтты. Сонымен қатар, неміс крейсері "Адмирал Хиппер" британдықтардың оқ атысынан ауыр зақымдар алды. Немістер кейін шегінді, ал британдық конвой көп ұзамай Мурманск портына қауіпсіз жетті. Суық соғыс кезінде Кеңес Одағының Қызыл Туы бар Солтүстік флоты теңіздің оңтүстік бөлігін баллистикалық зымыран тасуға арналған су асты кемелерінің бекінісі ретінде пайдаланды, және Ресей бұл стратегияны жалғастыруда. Баренц теңізіндегі тасталған ресейлік теңіз реакторларынан туындаған радиоактивтік ластану экологиялық алаңдату тудырады.
Seabed mapping was completed in 1933; the first full map was produced by Russian marine geologist Maria Klenova. The Barents Sea was the site of a notable World War II engagement which later became known as the Battle of the Barents Sea. Under the command of Oskar Kummetz, German warships sank minelayer HMS Bramble and destroyer but lost destroyer German destroyer Z16 Friedrich Eckoldt. Also, the German cruiser German cruiser Admiral Hipper was severely damaged by British gunfire. The Germans later retreated and the British convoy arrived safely at Murmansk shortly afterwards. During the Cold War, the Soviet Red Banner Northern Fleet used the southern reaches of the sea as a ballistic missile submarine bastion, a strategy that Russia continued. Nuclear contamination from dumped Russian naval reactors is an environmental concern in the Barents Sea.
Саяси мәртебесі
Онжылдап Норвегия мен Ресей арасында Баренц теңізіне қатысты талаптарының шекарасының орналасуы бойынша шекара дауы болды. Норвегиялықтар 1958 жылғы Женева конвенциясына сүйенген орта сызықты қолдады, ал ресейліктер 1926 жылғы кеңестік шешімге негізделген меридиандық секторлық сызықты қолдады.
For decades there was a boundary dispute between Norway and Russia regarding the position of the boundary between their respective claims to the Barents Sea. The Norwegians favoured a median line, based on the Geneva Convention of 1958, whereas the Russians favoured a meridian based sector line, based on a Soviet decision of 1926.
Мұнай және газ
1960 жылдары Солтүстік теңізде мұнайды барлау және өндірудегі табысқа шабыттанған Норвегия 1969 жылы Баренц теңізіндегі көмірсутектерді іздеуді бастады. Олар кейінгі жылдары сейсмикалық толқынды зерттеулер жүргізіп, оларды негізгі шөгінді алаптардың орналасуын анықтау үшін талдады. Бірақ, құрғақ ұңғымалардың көптігі, тек газға толы ұңғымалар (сол кезде газ арзан болғандықтан) және мұндай қашық аймақта ұңғымаларды дамытудың жоғары құны салдарынан аймаққа деген қызығушылық төмендеді. 2000 жылдардың соңында «Сновхит» кен орны өндіріске қосылғаннан кейін және екі жаңа ірі жаңалықтар жасалғаннан кейін қызығушылық қайта оянды. Ресей де сол шамада, Тиман-Печора алабындағы табыстарына байланысты өз аумағында барлау жұмыстарын бастады, сондай-ақ, бақтакаяқ пен капелиннің маңызды қорына ие болды. Балық аулауын Ресей мен Норвегия 1976 жылы құрылған Бірлескен Норвегия-Ресей Балық шаруашылығы комиссиясы арқылы бірлесіп басқарады. Комиссия балықтың көшіп-қону жолдары бойынша әртүрлі түрлерге арналған Рұқсат етілген ең жоғары аулау көлемін (РЖАК) белгілейді. Норвегия мен Ресей Комиссия арқылы балық аулау квоталары мен аулау статистикасын алмасып, РЖАК сақталғанын қамтамасыз етеді. Дегенмен, осы жүйеде есеп беруде қиындықтар бар, және зерттеушілер Баренц теңізінің экожүйесіне балық аулаудың әсері туралы толыққанды мәліметтерге ие емес деп санайды. Треска – балық аулаудың маңызды түрлерінің бірі. Балық аулау кемелері құрлыққа келгенде, жоғары салықтар мен алымдардан туындаған залалды өтеу үшін аулаудың үлкен бөлігі туралы мәлімдемейді. Көптеген балықшылар Комиссия белгілеген РЖАК және ережелерді қатаң сақтамайтындықтан, Баренц теңізінен жыл сайын алынатын балық мөлшері шамадан тыс төмен бағаланады.
Encouraged by the success of oil exploration and production in the North Sea in the 1960s, Norway began hydrocarbon exploration in the Barents Sea in 1969. They acquired seismic reflection surveys through the following years, which were analysed to understand the location of the main sedimentary basins. However, interest in the area began to wane due to a succession of dry holes, wells containing only gas (which was cheap at the time), and the prohibitive costs of developing wells in such a remote area. Interest in the area was reignited in the late 2000s after the Snovhit field was finally brought into production and two new large discoveries were made. The Russians began exploration in their territory around the same time, encouraged by their success in the Timan Pechora Basin. as well as important stocks of haddock and capelin. Fishing is managed jointly by Russia and Norway in the form of the Joint Norwegian–Russian Fisheries Commission, established in 1976, in an attempt to keep track of how many fish are leaving the ecosystem due to fishing. The Joint Norwegian Russian Fisheries Commission sets Total Allowable Catches (TACs) for multiple species throughout their migratory tracks. Through the Commission, Norway and Russia also exchange fishing quotas and catch statistics to ensure the TACs are not being violated. However there are problems with reporting under this system, and researchers believe that they do not have accurate data for the effects of fishing on the Barents Sea ecosystem. Cod is one of the major catches. A large portion of catches are not reported when the fishing boats land, to account for profits that are being lost to high taxes and fees. Since many fishermen do not strictly follow the TACs and rules set forth by the Commission, the amount of fish being extracted annually from the Barents Sea is underestimated.
Баренц теңізінің биологиялық әртүрлілігі және теңіз биологиялық барлау
Баренц теңізі, Гольфстрім ағысының жылы сулары мен Арктиканың суық сулары қосылатын жер, өте көптеген түрлі организмдерге мекен. Бұл организмдер теңіздік өмір салтының қатал жағдайларына жақсы бейімделген. Осы себепті, бұл арктикалық түрлер теңіз биопроспектирлеу үшін өте тартымды. Теңіз биопроспектирлеу – теңізден алынған, жаңа және бірегей қасиеттері бар, сондай-ақ коммерциялық қолдануға ие биоактивті молекулалар мен қосылыстарды іздеу болып табылады. Оның қолданылу салалары: медицина, азық-түлік және мал азы, тоқыма, косметика және қайта өңдеу өнеркәсібі. Норвегия үкіметі теңіз биопроспектирлеуді дамытуды стратегиялық тұрғыдан қолдайды, себебі ол жаңа және тұрақты байлықты құруға үлкен үлес қосуы мүмкін. Тромсё және Норвегияның солтүстік аймақтары осы стратегияда маңызды рөл атқарады. Олар Арктиканың бірегей теңіз организмдеріне, дамыған теңіз өнеркәсібіне, сондай-ақ аймақтағы ғылыми-зерттеу және дамыту жұмыстарына (ҒЗТ) және инфрақұрылымға қолжетімділікке ие. 2007 жылдан бері ғылым мен өнеркәсіп биопроспектирлеу, жаңа өнімдерді әзірлеу және оларды коммерцияландыру саласында тығыз ынтымақтастық орнатып келеді.
The Barents Sea, where temperate waters from the Gulf Stream and cold waters from the Arctic meet, is home to an enormous diversity of organisms, which are well adapted to the extreme conditions of their marine habitats. This makes these arctic species very attractive for marine bioprospecting. Marine bioprospecting may be defined as the search for bioactive molecules and compounds from marine sources that have new, unique properties and the potential for commercial applications. Amongst others, applications include medicines, food and feed, textiles, cosmetics and the process industry. The Norwegian government strategically supports the development of marine bioprospecting as it has the potential to contribute to new and sustainable wealth creation. Tromsø and the northern areas of Norway play a central role in this strategy. They have excellent access to unique Arctic marine organisms, existing marine industries, and R&D competence and infrastructure in this region. Since 2007, science and industry have cooperated closely on bioprospecting and the development and commercialization of new products.