Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Свальбард – Солтүстік Мұзды мұхитында шамамен 78° солтүстік ендік және 20° шығыс бойлықта орналасқан архипелаг. Бұл Норвегия Корольдігінің ең солтүстік аумағын құрайды. Аралының үш негізгі бөлігі – Шпицберген (ең ірі арал), Нордаустланд және Эджоя. Баренц аралы (Barentsøya), Квитоя, Принс Карлс Форланд (ағылш. Prince Charles Foreland), Конгсоя, Айық аралы, Свенскоя, Вильгельм аралы және басқа да кіші аралдар мен шхералар да бар.
Svalbard is an archipelago in the Arctic Ocean roughly centered on 78° north latitude and 20° east longitude. It constitutes the northernmost territory of the Kingdom of Norway. The three main islands in the group consist of Spitsbergen (the largest island), Nordaustlandet and Edgeøya. There are also a number of smaller islands, such as Barents Island (Barentsøya) , Kvitøya , Prins Karls Forland (English: Prince Charles Foreland) , Kongsøya , Bear Island , Svenskøya , Wilhelm Island and other smaller islands or skerries .
Климат
Аралдар тобында ауыр мұздану мен солтүстік ендік орналасуының салдарынан егістік жерлер жоқ. Архипелагқа тән ағаштар мүлдем жоқ, бірақ қарлығаш, бұлтжеміс сияқты бұталар өседі. Шпицбергеннің батыс жағалауы жылдың көп бөлігінде кеме жүруге қолайлы, себебі қолайлы желдер аймақты мұздан таза ұстап тұрады. Норвегия балық аулауын қорғау аймағын жариялаған, бірақ көрші Ресей бұл талапты мойындамайды. Свалбард архипелагының климаты арктикалық, бірақ батыс және солтүстік жағалауларындағы Жылы Атлантика ағынының әсерінен жұмсақ. Бұл салқын жаз бен суық қысқа алып келеді, бұл – қатаң таулы аралдар. Аралдың ішкі бөлігінің жоғары жатқан жерлері жыл бойы мұзбен жабылған, ал батыс жағалауы жылдың шамамен жартысын мұздан бос болады. Батыс және солтүстік жағалауларында көптеген фьордтар кездеседі.
There is no arable land in the island group due to heavy glaciation and the northern latitude. There are no trees native to the archipelago, but there are shrubs such as crowberry and cloudberry. The west coast of Spitsbergen remains navigable most of the year, due to favorable winds which keep the area ice free. Norway claims a fishery protection zone, but this is not recognized by neighboring Russia. The climate of the Svalbard archipelago is arctic, tempered by warm North Atlantic Current along the west and northern coasts. This means cool summers and cold winters along the wild, rugged mountainous islands. The high land of the island interiors is generally ice covered year round, with the west coast clear of ice about one half of the year. There are many fjords along west and north coasts
Ресурстар
Свалбардта көптеген минералды ресурстар бар, және көмір Шпицбергеннің батыс жағында кеңінен өндірілді. Мұз жатақтары батыс жағалаудағы Беллсундтың (көмір экспорты үшін транзиттік пункт) кіреберісін жиі бөгеп, кейде солтүстік-шығыс жағалаудың бір бөлігіне теңіз көлігінің өтуін қиындатады.
Svalbard has many mineral resources, and coal was mined extensively on the west side of Spitsbergen. Ice floes often block up the entrance to Bellsund (a transit point for coal exports) on the west coast and occasionally make parts of the northeastern coast inaccessible to maritime traffic
Қоршаған орта мәселелері
Бұрынғы зиянды тәжірибелердің көпшілігіне қазір тыйым салынғанымен, Свалбард аймағындағы жануарлар ресурстарын пайдалану мәселесі әлі де проблема болып қана қоймайды. Киттер, теңіз түлкілері және морждардың саны екі ғасыр бұрынғы деңгейден әлі де қашық. (Гренландия китінің орташа жасы ескерілгенде). Полярлық аюлар популяциясы 1960 және 1970 жылдардағы қар мотоциклеттерінің пайда болуына байланысты болған ауқымды қырғындардан кейін жергілікті түрде қалпына келіп жатыр; алайда, адамдардың тым көп аулауы және теңіз суының ластануы салдарынан полярлық аюлар әлемдік деңгейде әлі де қауіп төңкеріліп тұр. Свалбардта пуффин, арктикалық гагара, китивак және фулмар сияқты көптеген түрлі құстар бар, олардың көпшілігінің саны қадағалануда.
Although many prior adverse practises are now banned, the issues surrounding past exploitation of animal resources in the Svalbard area remain a problem. With whale, seal and walrus populations are still far below than they were even two centuries ago (the average age of a Greenland whale). The population of polar bears are locally recovering from the major culls of the 1960s and 1970s that came about due to the availability of snow scooters; however, the polar bear remains threatened at a global level, due to unsustainable levels of killing by humans and marine water pollution. There are a wide variety of birds in Svalbard including puffin, Arctic skua, kittiwake and fulmar, many of which populations are being monitored.