Кіріспе
Қара теңізі – Сібірдің солтүстігінде, Новая Земля мен Северная Земля арасында орналасқан Арктика мұхитының шеткі теңізі. Қара теңізі батысында Қара бұғазы мен Новая Земля арқылы Баренц теңізінен, ал шығысында Северная Земля архипелагы арқылы Лаптев теңізінен бөлінген. Қара, Баренц және Лаптев теңіздері – Сібірдің солтүстігіндегі Арктика мұхитының кеңеймелері. Қара теңізінің солтүстік шегі географиялық тұрғыдан Франц-Иосиф жеріндегі Грэхам Белл аралындағы Кольсаат мүйісінен, Северная Землядағы Комсомолец аралының ең солтүстік нүктесі Молотов мүйісіне (Арктикалық мүйіс) дейін созылатын сызықпен белгіленеді. Қара теңізінің ұзындығы шамамен және ені шамамен , ал ауданы шамамен және орташа тереңдігі құрайды. Оның негізгі порттары – Новый Порт және Диксон. Теңіз жылдың екі айынан басқа уақытта мұзбен жабылып тұрса да, ол балық аулау үшін маңызды аймақ болып табылады. Қара теңізінде Шығыс Приновоземельский кен орны (Батыс Сібір мұнай алабының кеңейтілуі) орналасқан, онда үлкен мөлшерде игерілмеген мұнай мен табиғи газ бар. 2014 жылы АҚШ үкіметінің санкцияларына байланысты Exxon компаниясы 26 қыркүйекке дейін Қара теңізіндегі операцияларын тоқтатуға міндеттелді.
The Kara Sea is a marginal sea, separated from the Barents Sea to the west by the Kara Strait and Novaya Zemlya, and from the Laptev Sea to the east by the Severnaya Zemlya archipelago. Ultimately the Kara, Barents and Laptev Seas are all extensions of the Arctic Ocean north of Siberia. The Kara Sea's northern limit is marked geographically by a line running from Cape Kohlsaat in Graham Bell Island, Franz Josef Land, to Cape Molotov (Arctic Cape), the northernmost point of Komsomolets Island in Severnaya Zemlya. The Kara Sea is roughly long and wide with an area of around and a mean depth of
Its main ports are Novy Port and Dikson and it is important as a fishing ground although the sea is ice bound for all but two months of the year. The Kara Sea contains the East Prinovozemelsky field (an extension of the West Siberian Oil Basin), containing significant undeveloped petroleum and natural gas. In 2014, US government sanctions resulted in Exxon having until September 26 to discontinue its operations in the Kara Sea.
Атау шығу тегі
Бұл өзеннің аты қазір салыстырмалы түрде шағын болғанмен, Ресейдің Солтүстік Сібірді бағындыруында маңызды рөл атқарған Қара өзенінен шыққан. Қара өзені атауы ненец тіліндегі "дөңгелек мұз" деген мағынаны білдіреді.
Аралдар
Қара теңізінде көптеген аралдар мен арал топтары бар. Арктиканың басқа шеткі теңіздерінен өзгеше, онда көптеген аралдар жағалау бойында орналасса, Қара теңізінде Арктический институт аралдары, Извести Цик аралдары, Киров аралдары, Уединения немесе Жалғыз арал, Визе аралы және Воронина аралы сияқты көптеген аралдар орталық аймақтарының ашық теңізінде жатыр. Қара теңізіндегі ең ірі арал тобы – бес ірі кіші топқа және тоқсаннан астам аралға бөлінген Норденскиолд архипелагы. Қара теңізіндегі басқа маңызды аралдар – Белый аралы, Диксон аралы, Таймыр аралы, Каменные аралдары және Олени аралы. Биік ендікке қарамастан, Қара теңізінің ең солтүстік шебіндегі Ушаков аралынан басқа барлық аралдар мұзсыз.
Қазіргі үлгілер
Қара теңізіндегі су айналымы үлкен күрделілікке ие. Қара теңізі қыркүйектен мамырға дейін мұзбен жабылады, ал мамырдан тамызға дейін Ресей өзендерінен (мысалы, Об, Енисей, Пьясина, Пур және Таз) келетін тұщы судың мол ағынымен (шамамен 1200 км³ жыл сайын) күшті әсерге ұшырайды. Қара теңізі Баренц теңізінен келетін су ағынының да әсеріне тап болады, ол тамыз айында 0,6 Sv, ал желтоқсанда 2,6 Sv көлемде су жеткізеді. Бұл су Атлант мұхитынан бастау алады, бірақ Қара теңізіне жеткенше Баренц теңізінде суытылып, тұщы сумен араласады.
Ядролық демпинг
Бұрынғы Кеңес Одағы теңізге тастаған ядролық қалдықтардың радиоактивті ластануы және мұның теңіз ортасына тигізер әсері туралы алаңдаушылық бар. Ресей үкіметі 1993 жылғы наурыз айында жинақтап, жариялаған ресми «Ақ кітап» баяндамасына сәйкес, Кеңес Одағы 1965 және 1988 жылдар аралығында Қара теңізіне алты ядролық су асты қайық реакторын және он ядролық реакторды тастады. Реакторларды отынмен толықтыру кезінде Солтүстік флоттың ядролық су асты қайықтарынан түсірілген қатты жоғары және төмен деңгейдегі қалдықтар Қара теңізінде, негізінен Новая Земля аралдарының 12-ден 135 метрге дейінгі тереңдіктегі фиордтарында, сондай-ақ Новая Земля ойысының 380 метрге дейінгі тереңдіктерінде тасталды. Сұйық аз мөлшердегі қалдықтар Баренц және Қара теңіздеріне шығарылды. Халықаралық атом энергиясы агенттігінің кейіннен жасаған бағалауы көрсеткендей, Қара теңізіндегі бес нысанда тасталған 16 теңіз реакторынан (МАГАТЭ мәліметінше, жеті су асты қайығы мен «Ленин» мұзжару кемесінен) шығарылған радиоактивті заттардың таралуы аз және шектеулі. Тасталған реакторлардың көпшілігі апатқа ұшыраған. Кеңес К-27 су асты қайығы екі реакторы пайдаланылған ядролық отынмен толтырылған күйінде Степового шығанағына батырылды. 2012 жылғы ақпан айында өткен семинарда су асты қайықтағы реакторлардың қайтадан белсенділікке ие болып, жарылуы мүмкін екендігі (ядролық емес, бумен болатын жарылысқа алып келетін жылудың жиналуы) мәлім болды. «Беллона» ұйымы көрген құжаттарға сәйкес, кеңестік кезеңде теңізге тасталған қалдықтардың тізіміне 17 000 контейнер радиоактивті қалдық, радиоактивті қалдықтары бар 19 кеме, 14 ядролық реактор (оның ішінде әлі де 5-еуі пайдаланылған ядролық отынды сақтайды), радиоактивті ластанған ауыр техниканың 735 бөлігі және ядролық отынмен толтырылған екі реакторы бар K-27 ядролық су асты қайығы кіреді.
Табиғат қорығы
Ұлы Арктикалық мемлекеттік табиғи қорық – Ресейдің ең ірі табиғи қорығы – 1993 жылғы 11 мамырда Ресей Федерациясы Үкіметінің 431 нөмірілі қаулысымен құрылды (РФ). Ұлы Арктикалық табиғи қорықтың Қара теңіз аралдары бөлімі (4,000 км²) мыналарды қамтиды: Сергей Киров архипелагы, Воронина аралы, Известий ТСИК аралдары, Арктикалық институт аралдары, Свордруп аралы, Уединения (Энсомеден) және көптеген кіші аралдар. Бұл бөлім Қара теңізінің шығыс бөлігіндегі Арктикалық теңіз аралдарының табиғи және биологиялық әртүрлілігін толыққанды көрсетеді. Жақын жерде, Солтүстік Жаңа Жердің солтүстігіндегі Франц-Иосиф аралдары мен Северный аралы да Ресейдің Арктика ұлттық паркі ретінде тіркелген.