Кіріспе
Анатомист және египтолог сэр Графтон Эллиот Смит (15 тамыз 1871 – 1 қаңтар 1937) – австралиялық-британдық анатомист, египтолог және тарих алды дәуірдің гипердиффузионистік теориясын қолдаушы. Ол мәдени жаңалықтар тек бір рет туатынына және географиялық тұрғыда таралатынына сенді. Осыған сүйене отырып, ол әлемдегі көптеген мәдени және дәстүрлі амалдардың, соның ішінде Жаңа дүниенің, Египеттен және кейбір жағдайларда Азиядан бастау алған идеяларға негізделгенін анықтады. Ми анатомиясы саласындағы сарапшы, ол египеттік мумияларды радиологиялық техникаларды қолдана отырып зерттеген алғашқы ғалымдардың бірі болды. Ол жойылған адам тектестеріне қызығушылық танытты және Пилтдаун адамының нақтылығына қатысты дауға қатысты.
Sir Grafton Elliot Smith (15 August 1871 – 1 January 1937) was an Australian British anatomist, Egyptologist and a proponent of the hyperdiffusionist view of prehistory. He believed in the idea that cultural innovations occur only once and that they spread geographically. Based on this, he traced the origins of many cultural and traditional practices across the world, including the New World, to ideas that he believed came from Egypt and in some instances from Asia. An expert on brain anatomy, he was one of the first to study Egyptian mummies using radiological techniques. He took an interest in extinct humanoids and was embroiled in controversy over the authenticity of the Piltdown Man.
Құрметтер мен марапаттар
Смит 1909 жылы Мысырдың хедиві Аббас Хилмиден Осман империясының үшінші дәрежелі орденінің белгісімен марапатталды. Ол 1907 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болды, 1912 жылы Корольдік қоғамның Корольдік медалімен, 1930 жылы Корольдік хирургтар колледжінің Құрмет алтын медалімен, 1936 жылы Ұлыбритания мен Ирландияның Корольдік антропологиялық институтының Хаксли ескерткіш медалімен марапатталды. Смит өзінің бірнеше еңбегінде Еуропаны адамзаттың алғашқы отаны деп, еуропалық Жерорта теңізі нәсілін қазіргі заманғы адамдардың бастапқы мекенінде қоныстанғандар деп көрсетті. Оның ошағы кең болды, өйткені ол Жерорта теңізі нәсілінің Левант, Мысыр және Батыс Еуропа, соның ішінде Британ аралдарын мекендегенін айтты. Ол Жерорта теңізі нәсілін Мысыр өркениетімен тығыз байланыстырды. Смиттің осы аргументтері кейін оның диффузионизм теориясы ретінде белгілі болды. Смит пен Уильям Джеймс Перридің пікірінше, Мысыр барлық мәдени жаңалықтардың бастауы және адамзат өркениетінің түпкі көзі болған. Смиттің айтуынша, "адамның миы ерекше дамып, қолдарын пайдалануға мүмкіндік бергенше толыққанды тік тұра алмады". Осы логикалық тұжырым адамның еуропалық тегін нығайтты, оны Смит пен Кит қолдады, себебі үлкен миы бар Cro Magnon сияқты үлгілер Еуропада табылған.
Гипердиффузионизм
Гипердиффузионизм терминін британдық археолог Глин Дэниел өзінің "Преистория идеясы" (1962) кітабында біраз сыни көзқараспен қолданған секілді. Ол 20-ғасырдың басында археологияда кең таралған, бірақ кейін сынға ұшыраған диффузионизмнің ең шектен тыс көріністерін бейнелеу үшін жасалған. Смит барлық мегалиттік құбылыстардың – Солтүстік-Батыс Еуропа, Үндістан, Жапония немесе Мезоамерикада болсын – ежелгі Мысырдан бастау алғанына сенді. "Адамдардың шағын топтары, көбінесе теңіз арқылы саяхаттап, белгілі бір жерлерге қоныстанды және пирамидалар дәуіріндегі египеттік ескерткіштердің қарапайым имитацияларын жасады" (Смит 1911, ix). Смит Сирияға, Критке, Шығыс Африкаға, Оңтүстік Арабияға және Сумерге тікелей таралу болғанына, ал басқа аймақтар екіншілік таралудың ықпалында болғанына сенеді. Смиттің пікірінше, Еуропаның неолиттік мәдениеті де Мысырдан тараған. Ол тіпті Торрес бұғазындағы аралдан табылған мумияны египеттік ықпалдың нақты белгісі деп жорғады. Гипердиффузионизм концепциясы қазір Америкаға қатысты бейтарап терминдермен аталады, мысалы, Колумбтан бұрынғы транс-океандық байланыс. Смит Копан стеласы B-дегі кішкентай өрнекті Жаңа әлемде белгілі емес жануар – піл деп түсіндірді. Альфред Модслей осы өрнекті стильделген тапир деп сипаттаған. Смит бұл өрнекте үстінде махут отырған піл бейнеленгенін айтты. Ол "Пілдер және этнологтар" (1924) кітабында мүсіндегі көптеген азиялық ерекшеліктерді атап көрсетті.
Тарих
Колониялық дәуірде гипердиффузионизм тартымды болды, себебі ол миссионерлердің, инженерлердің және кеншілердің бүкіл дүние жүзіне өркениетті тарату жолын көрсетті, отаршыл елдер өздері солай жасап жатыр деп сенгендей. Кейіннен гипердиффузионизм неолиттенудің күрделі процесіне бір қарапайым түсіндірме берді, бұл әлемдегі әуесқой археологтарға оны тартымды етті. Ол Зимбабве (Ұлы Зимбабве), Полинезия (Пасха аралы) және Микронезия (Понпей аралындағы Нан Мадол) сияқты жерлердегі әсерлі автохтондық дамудың күшейген дәлелдеріне қарамастан, тарихқа еуроцентрлік көзқарас сақтау үшін қолданылуы мүмкін еді. Қазір Британия, Ирландия, Франция, Португалия, Нидерланды, Дания, Солтүстік Германия және Польшадағы мегалиттік қабірлер Мысыр пирамидаларынан әлдеқайда ертерек, ал Мезоамерика пирамидалары салыстырмалы түрде жақында салынған және жергілікті мәдени жаңалықтар саналады.
Жеке өмір
Оның әкесі Лондоннан Жаңа Оңтүстік Уэльске көшіп келген. Ол Джон Раскиннің басшылығымен жұмысшылар колледжінде оқыған, кейін Жаңа Оңтүстік Уэльстің Графтон қаласында мұғалім және мектеп директоры болған. Оның ағасы (Стивен Х. Смит) кейіннен Жаңа Оңтүстік Уэльсте білім беру директоры болды; ал кіші інісі (Стьюарт Артур Смит) Сидней университетінде анатомия профессорының міндетін атқарды. 1902 жылы Каирге көшер алдында Кэтлин Макридиге үйленді. Лондон тұрған жылдары ол Хэмпстедте, Гоуэр-стритте және Реджентс-паркте тұрды. Лондон жылдары ол В. Х. Р. Риверспен дос болды. Смиттің кіші ұлы Стивен Смит 1936 жылы апатта қаза тапты. Смит өмірінің соңғы жылын Лондондағы медбикелер үйінде өткізді. Графтон Смит 1937 жылдың 1 қаңтарында, Жаңа жыл күні Кент графтығындағы Броудстейрс қаласында қайтыс болды.