Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық популяциялық генетик (1922–2018)
Italian population geneticist (1922–2018)
Луиджи Лука Кавалли Сфорца (luˈiːdʒi ˈluːka kaˈvalli ˈsfɔrtsa; 25 қаңтар 1922 – 31 тамыз 2018) – итальяндық генетик. Ол Парма университетінде, Павия университетінде, содан кейін Стэнфорд университетінде оқытумен айналысқан популяциялық генетик болды.
Luigi Luca Cavalli Sforza (luˈiːdʒi ˈluːka kaˈvalli ˈsfɔrtsa; 25 January 1922 – 31 August 2018) was an Italian geneticist. He was a population geneticist who taught at the University of Parma, the University of Pavia and then at Stanford University.
Білім және лауазымдар
Кавалли Сфорца 1939 жылы Павиядағы Гислиери колледжіне түсіп, 1944 жылы Павия университетінен медицина докторы ғылыми дәрежесін алды. 1949 жылы ол Кембридж университетінің генетика кафедрасында статистик және эволюциялық биолог Рональд А. Фишердің шақыруымен *E. coli* генетикасы саласында ғылыми жұмыс істеді. 1950 жылы Кембридж университетінен кетіп, 1970 жылы Стэнфордта профессорлық қызметке кіріспей тұрып, Солтүстік Италияда (Парма және Павия) сабақ берді. 1992 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Стэнфордта қызмет етті. 1999 жылы адам тегінің ғылымы саласындағы Балзан сыйлығына ие болды. 1994 жылдан бері Рим Папасының ғылым академиясының мүшесі. 1992 жылы Лондон Корольдік қоғамының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1960 жылдардың ортасында Рональд А. Фишердің тағы бір генетика студенті А. В. Ф. Эдвардспен бірлесіп, эволюциялық ағаштарды (филогенияны) бағалау үшін статистикалық әдістерді дамытты. Эдвардс пен Кавалли Сфорца адам популяцияларының ағаштары туралы жазды, онда генетикалық айырмашылықтар популяциялардың тарихи бөлінуінің ағаш тәрізді үлгілерімен және көші-қон мен араласу арқылы гендердің таралуымен байланысты. Осы ықпалды және маңызды алғашқы жұмыстардың көп бөлігі 2018 жылы А. В. Ф. Эдвардсқа арналған және Кавалли Сфорца мен Ян Хаккингке бағышталған жинақта қайта басылды. Кейінгі жұмыстарында Кавалли Сфорца дивергенция мен көші-қонның адам гендері жиілігіне тигізетін әсері туралы жазды. Кавалли Сфорца генетикадағы еңбектерімен танымал болғанымен, Маркус Фельдман және басқалармен бірлесіп, мәдени антропологияның коэволюция, ген-мәдениет коэволюциясы, мәдени берілу теориясы немесе екі мұрагерлік теориясы деп аталатын саласын құрды. «Мәдени берілу және эволюция: сандық тәсіл» (1981) атты еңбегі мәдени берілу бірліктерінің берілуін зерттеу үшін популяциялық генетика және жұқпалы аурулар эпидемиологиясының модельдерін пайдаланды. Бұл зерттеу генетикалық және мәдени таралу үлгілерінің арасындағы байланысты зерттеуге бастама берді. Кавалли Сфорца тілдік айырмашылықтардың жақын орналасқан адам популяциялары арасындағы гендер ағынына кедергі келтіруі мүмкін екенін зерттеу үшін бірнеше зерттеу жүргізді. Оның адамдардың көші-қонын зерттеуі лингвист Меррит Рулен мен Джозеф Гринбергтің тілдік «суперотбасылар» туралы гипотезаларын сынап көрді. Бұл гипотезаға негізделген суперотбасылар басқа лингвистер арасында даулы болып табылады.
Cavalli Sforza entered Ghislieri College in Pavia in 1939 and he received his M. D. from the University of Pavia in 1944. In 1949, he was appointed to a research post at the Department of Genetics, Cambridge University by the statistician and evolutionary biologist Ronald A. Fisher in the field of E. coli genetics. In 1950, he left the University of Cambridge to teach in northern Italy (Parma, and Pavia) before taking up a professorship at Stanford in 1970. He remained at Stanford until he retired in 1992. In 1999 he won the Balzan Prize for the Science of human origins. He has been a member of the Pontifical Academy of Sciences since 1994. In 1992 he was elected Foreign Member of the Royal Society of London. Writing in the mid 1960s with A. W. F. Edwards, another genetics student of Ronald A. Fisher, Cavalli Sforza pioneered statistical methods for estimating evolutionary trees (phylogenies). Edwards and Cavalli Sforza wrote about trees of populations within the human species, where genetic differences are affected both by treelike patterns of historical separation of populations and by spread of genes among populations by migration and admixture. Many of these influential and fundamental early papers were reprinted in 2018 in a volume focusing on A. W. F. Edwards, and dedicated to Cavalli Sforza and Ian Hacking. In later papers, Cavalli Sforza has written about the effects of both divergence and migration on human gene frequencies. While Cavalli Sforza is best known for his work in genetics, he also, in collaboration with Marcus Feldman and others, initiated the sub discipline of cultural anthropology known alternatively as coevolution, gene culture coevolution, cultural transmission theory or dual inheritance theory. The publication Cultural Transmission and Evolution: A Quantitative Approach (1981) made use of models from population genetics and infectious disease epidemiology to investigate the transmission of culturally transmitted units. This line of inquiry initiated research into the correlation of patterns of genetic and cultural dispersion. Cavalli Sforza conducted several studies of how language differences may serve as barriers to gene flow between adjacent human populations. His studies of human migration have tested hypotheses of linguists Merritt Ruhlen and Joseph Greenberg about language "superfamilies". The hypothesized superfamilies are controversial among other linguists.
Өлім
Профессор Кавалли Сфорца 2018 жылдың 31 тамызында Италияның Беллуно қаласындағы үйінде 96 жасында дүние салды. Оны үш ұлы – Маттео, Франческо және Лука Томазо Кавалли Сфорца, және бір қызы – Виолетта Кавалли Сфорца есінде қалды.
Professor Cavalli Sforza died on 31 August 2018, at the age of 96 at his home in Belluno, Italy. He is survived by three sons Matteo, Francesco and Luca Tommaso Cavalli Sforza, and one daughter, Violetta Cavalli Sforza.