Кіріспе

Материалдарды көтеру, араластыру немесе жаю үшін қолданылатын икемді, кең жапырақша араластыру құралы.

Шпатель – кең, жалпақ, икемді жапырақша, ол тағамдар, дәрі-дәрмектер, гипс және бояулар сияқты материалдарды араластыру, жаю және көтеру үшін қолданылады. Медициналық қолданыста "шпатель" сөзі тіл басу құралының синонимі ретінде де қолданылуы мүмкін. Шпатель сөзі латын тіліндегі "жаппай семсер" деген мағына беретін spatha сөзінен шыққан. Сондай-ақ, "шапыра" (қазу құралы) және "шпата" сөздері де осы түбірден туындаған. "Шпатель" сөзі ағылшын тілінде 1525 жылдан бері қолданылып келеді.

Қолдану

Спатулалар көбінесе араластыру ыдысының ішкі бетін қырқуға немесе құрғақ араластыру тостағанының үстіңгі жағын тегістеуге қолданылады.

Американдық ағылшын тілі

Америка ағылшын тілінде шпатель – кең, жалпақ пішінді әртүрлі құралдарды білдіреді. Бұл сөз көбінесе пісіру кезінде тағамды көтеруге және аударып алуға арналған қалыптастырғыш немесе аударғыш (британ ағылшын тілінде – балық кесігі) деген мағынаны білдіреді, мысалы, қамыр қуырмасы және филе. Мұндай шпательдердің жапырақтары әдетте металдан немесе пластиктен жасалады, ал ыстықтан қорғау үшін олардың тұтқалары ағаштан немесе пластиктен жасалған болады. Печенье қағанағы – үлкен жапырақты қалыптастырғыш, ол печеньені табадан немесе пісіру табасынан көтеру үшін қолданылады. Крем жағуға арналған шпатель палитралық пышақ деп те аталады және әдетте металдан немесе пластиктен жасалады. Қазан мен тарелкадан қырғыш кейде шпатель деп аталады.

Британдық ағылшынша

Британ ағылшын тілінде шпатель пішіні жағынан палитра пышағына ұқсас, бірақ тесігі жоқ, иілгіш немесе алынып тасталатын жапырақшасы бар. Ол медициналық қарап тексерулерде, тілді басып тұруға немесе жасуша үлгілерін алуға қолданылады. Бұл термин американдық ағылшын тіліндегідей, тағам дайындауда да жиі қолданылады.

Өңірлік емес

Аймақтық мағыналарынан басқа, шпатель британдық және американдық ағылшын тілінде тамақты көтеруге және аударуға арналған құралдардан өзгеше, заттарды араластыру және жаюға қолданылатын жалпақ, дөңгелек жағы бар пышаққа сипаттама беру үшін де қолданылуы мүмкін, мысалы, оң жақта көрсетілген резеңке шпатель.

Зертханалық пайдалану

Зертханаларда шпательдер мен микрошпательдер – ұсақ, тот баспайтын болаттан жасалған құралдар, олар ұнтақтар мен паста тәрізді химиялық заттарды немесе препараттарды қабылдау, ауыстыру немесе жағу үшін қолданылады. Көптеген шпатель брендтері қышқылдарға, сілтілерге, ыстыққа және еріткіштерге төзімді, бұл оларды әртүрлі қосылыстармен жұмыс істеуге өте ыңғайлы етеді. Ең көп қолданылатыны – тот баспайтын болаттан жасалған шпательдер, олар беріктігімен және қолжетімділігімен ерекшеленеді. Олар қайнап тұрған сумен, қышқылдармен, сілтілермен және көптеген еріткіштермен тікелей жанасқанда тозуға төзімді. Кейбір түрлерінің тұтқасы поливинилхлорид пластигінен немесе жақсы ұстау үшін бекітілген қатты ағаштан жасалған. Полистирол шпательдер зерттеушілер үшін арналған, себебі оларды бір рет қолдануға болады, бұл қайта қолданылатын шпательдерде жиі кездесетін ластану қаупін азайтады. Олар лиофилизацияланған өнімдерді қолдануға немесе лиофилизация процесін жүргізуге де өте қолайлы.