Кіріспе

Бейсбол және софтболда допты лақтыру фильмі

Чейндж-ап – бейсбол мен жылдам софтболда қолданылатын допты лақтыру түрі. Чейндж-ап – питчердің арсеналында жиі қолданылатын, жылдам допқа ұқсатып лақтырылатын, бірақ тақтаға әлдеқайда баяу жететін доп. Оның төмендеген жылдамдығы мен алдамшы лақтыруы соққы берушінің уақытын шатастыруға бағытталған. Ол жылдам доптай лақтырылады, бірақ допты қолынан артқа қарай ұстап лақтыру арқылы жылдамдығын азайтады, соның салдарынан жылдам доп сияқты көрінеді, бірақ баяу келеді. Чейндж-аптың жылдамдығы әдетте жылдам доптан 8-15 миль/сағатқа төмен болады. Дұрыс лақтырылса, соққы беруші доптың тақтаға 30 фут қашықтықта келе жатқанын сезбейді, себебі адам көзі оның баяу келе жатқанын дер кезінде анықтай алмайды. Мысалы, соққы беруші 90 миль/сағат жылдамдықпен келе жатқан допты соғуға әзірленсе, доптың жылдамдығы 75 миль/сағатқа жетеді – бұл оның допты соғу үшін тым ерте қимылдағанын білдіреді (мұны "алдыңғы қатарда" деп те атайды). Оған жылдамдық өзгертуі немесе просто "чейндж" деп те айтуға болады. Сонымен қатар, 20-шы ғасырдың екінші жартысына дейін "баяу доп" термині жылдам немесе бұрылатын доп емес, әдетте чейндж-апты білдіретін. Сондықтан, "баяу доп" және "чейндж-ап" терминдерін бір-бірімен алмастыра қолдануға болады. Чейндж-ап көбінесе, бірақ әрқашан емес, қисық доптан жылдам, ал слайдермен шамамен бірдей жылдамдықпен лақтырылады. Чейндж-ап крикеттегі баяу допқа ұқсас.

Жеткізу

Өзгеріс допты жылдамдықпен лақтырады, бірақ шайбашы допты ерекше ұстағандықтан жылдамдығы төмен болады. Бұрынғы шайбашы және шайбашы жаттықтырушысы Лео Маццоне былай деді: Шайбашы ең жақсы жылдам допты лақтырғанда, оған күш салады; ал өзгеріс добында шайбашы ең жақсы жылдам допынан өзгеше нәрсе лақтырады. Осы оймен лақтырғанда, допты ұстау тәсілінен басқа, жылдамдығы да төмендейді. Қолдың қозғалысы мен жылдамдық арасындағы осы айырмашылық соққышыны ертерек соққы ырғағына түсіріп, соққыға ұшыратуы немесе мүлдем соққыдан бас тартуы мүмкін. Егер соққышы доптың уақытын шатастырып, дегенмен соққыға тигізсе, бұл нәтижесінде лақтырылған доп немесе әлсіз соққы болуы мүмкін, көбінесе аутқа алып келеді. Күтпегендей төмен жылдамдыққа қоса, өзгеріс добында айтарлықтай қозғалыс болуы мүмкін, бұл соққышыны одан да көп шатастырады. Ең жақсы өзгеріс доптары алдау мен қозғалыстың комбинациясын пайдаланады.

Танымалдық

Педро Мартинестің, өзгеруі үш Cy Young Award сыйлығына қол жеткізуіне көмектесген құралдардың бірі болған Доминикан питчерінің танымал болуынан бастап, бұл өзгеру Доминикан Республикасында күннен-күнге танымал бола бастады. Эдинсон Волькес, Майкл Йноа және Эрвин Сантана сияқты Доминикан питчерлерінің Мартинес бұл питчпен жетістікке жеткеннен кейін Доминикан Республикасында тиімді өзгерістер жасағаны мәлім. Соңғы 30 жылдағы ең танымал өзгеруді орындаушы, «Атланта Брейвс» командасының сол жақ питчері Том Главин, екі тігіспен жасалған өзгерісін өзінің басты питчі ретінде пайдаланды. Осылайша ол екі Cy Young Award сыйлығын, Әлемдік серияның ең құнды ойыншысы атағын және 305 жеңіске қол жеткізіп, «Даңқ залына» енді. «Даңқ залына» енген қорғаушы питчер Тревор Хоффман өз өркендеген кезеңінде ең жақсы өзгерістердің біріне ие болды және оны 601 құтқаруды тіркеу үшін пайдаланды. 2010 жылдары ойынның ең үздік питчерлері өзгеріске көп жүктеме салды. 2013 жылы «Sports Illustrated» журналында жарияланған мақалада, жұлдызды бастаушы питчерлер Джастин Верландер, Феликс Эрнандес, Стивен Страсбург, Дэвид Прайс және Макс Шерцер бұл питчті революциялық өзгеріске ұшыратып, оны өздерінің қарулы арсеналдарында кеңінен пайдаланғаны айтылды. «Fox Sports» хабарлағандай, алаңдағы тиімділігінен басқа, өзгерістер питчерлердің жарақат алу көрсеткіштерін де азайтуға көмектеседі.

Вариациялар

Шақтың түсірілімі кезінде допты әртүрлі ұстау арқылы жасалатын бірнеше түрлері бар. Дараны ауыстыру – бұл кең танымал ұстау тәсілі. Суға тастаушы бармақ және сұқпа саусақтарымен шеңбер құрайды, ал ортаңғы және саусақтың саусақтарын доптың тігістеріне қояды. Допты жібергенде білегін ішке бұру арқылы, суға тастаушы соққыны бұрандалы шақ сияқты бағытта бұра алады. Соққының бұрылу деңгейі суға тастаушының қол қимылына байланысты болады. Педро Мартинес осы соққыны мансабы бойы тиімді пайдаланды, көптеген адамдар оны оның ең жақсы соққысы деп есептейді. Ең көп таралған түрі – тікелей ауысу. Доп үш саусақпен (әдеттегі екі саусақтың орнына) және алақанға жақын ұсталады, бұл білек пен саусақтардың күшімен туындайтын жылдамдықты азайтуға көмектеседі. Бұл соққы көбінесе сәл төмен қарай бұрылады, бірақ оның қозғалысы екі тігіспен жасалған жылдам соққыдан көп айырмашылығы жоқ. Басқа түрлеріне алақанмен ұстау, вулкандық ауысу және фош жатады. Кейбір суға тастаушылар бөлінген саусақты жылдам соққы мен бұрандалы допты оның жылдамдығына қарай ауысу түрі ретінде пайдаланады.