Кіріспе
Крикеттегі шабуыл – аяқ түбі сызығында немесе оған жақын жерде доп тастау. Аяқ теориясы – крикет спортында қолданылатын доп тастау тактикасы. «Аяқ теориясы» термині біршама көне, бірақ негізгі тактика қазіргі крикетте де қолданылады. Қарапайым тілмен айтқанда, аяқ теориясы доп тастау шабуылын аяқ түбі сызығында немесе оған жақын жерде шоғырландыруды білдіреді. Бұл аяқ жағындағы алаңдағы ойыншылардың шоғырлануымен қатар жүруі де, жүрмеуі де мүмкін. Шабуыл сызығының мақсаты – соққышыны қысымға салу, оның денесіне жақын жерде допты ойнауға мәжбүр ету. Бұл допты еркін соғуды және, әсіресе, қарама қарсы жаққа ұпай жинауды қиындатады. Аяқ теориясымен шабуыл жасағанда соққышының допты аяқ жағына соғу ықтималдығы артады, сондықтан алаңның сол жағындағы қосымша алаңшылар ұпай жинаудың алдын келуде және допты ұстауда тиімді болуы мүмкін. Осылайша соққышыны қысымға салу нәтижесінде ол шыдамсыздық пен ашуға беріліп, асығыс шешімдер қабылдауы мүмкін, бұл оның тез шығарылуына әкелуі мүмкін. Көптеген крикет жанкүйерлері мен комментаторлары аяқ тұяғына доп тастауды шоғырландыруды көңілсіз ойынға алып келеді деп санайды, себебі ол ұпай жинауға кедергі келтіреді және соққышыларды консервативті ойнауға итермелейді. Аяқ теориясы жылдам және айналма доп тастау кезінде, әсіресе оң жақтан айналатын допты оң қолды соққышыға немесе сол жақтан айналатын допты сол қолды соққышыға қарсы қолданғанда орташа табыс әкелуі мүмкін. Алайда, бұл тактика соққышының назарының ауысуына немесе тәртіпсіздігіне байланысты болғандықтан, шыдамды және тәжірибелі ойыншыларға, әсіресе аяқ жағынан күшті соққышыларға қарсы тәуекелді болуы мүмкін. Англиялық бастапқы доп тастаушылар Сидней Барнс және Фрэнк Фостер 1911–12 жылдары Австралияда аяқ теориясын белгілі бір жетістікпен қолданды. Англияда шамамен сол уақытта Фред Рут осы тактиканың негізгі жақтаушыларының бірі болды.
Leg theory is a bowling tactic in the sport of cricket. The term leg theory is somewhat archaic, but the basic tactic remains a play in modern cricket. Simply put, leg theory involves concentrating the bowling attack at or near the line of leg stump. This may or may not be accompanied by a concentration of fielders on the leg side. The line of attack aims to cramp the batsman, making him play the ball with the bat close to the body. This makes it difficult to hit the ball freely and score runs, especially on the off side. Since a leg theory attack means the batsman is more likely to hit the ball on the leg side, additional fielders on that side of the field can be effective in preventing runs and taking catches. Stifling the batsman in this manner can lead to impatience and frustration, resulting in rash play by the batsman which in turn can lead to a quick dismissal. Concentrating attack on the leg stump is considered by many cricket fans and commentators to lead to boring play, as it stifles run scoring and encourages batsmen to play conservatively. Leg theory can be a moderately successful tactic when used with both fast bowling and spin bowling, particularly leg spin to right handed batsmen or off spin to left handed batsmen. However, because it relies on lack of concentration or discipline by the batsman, it can be risky against patient and skilled players, especially batsmen who are strong on the leg side. The English opening bowlers Sydney Barnes and Frank Foster used leg theory with some success in Australia in 1911–12. In England, at around the same time Fred Root was one of the main proponents of the same tactic.
Жылдам аяқ теориясы
1930 жылы Англия капитаны Дуглас Джардин, Ноттингемшир капитаны Артур Карр және оның боулингшілері Гарольд Ларвуд пен Билл Вос бірлесіп, лег теориясының бір түрін жасады. Осы теория бойынша боулингшілер жылдам, қысқа добыстарды лақтыратын, олар соққышының денесіне қарай көтерілетін, ал аяқ жағында көптеген жақын алаңшылар орналастырылатын. Мақсат – соққышы допты қорғағанда, оны ауаға қағып, ұстап алуға мүмкіндік беру еді. Джардин осы өзгертілген тактиканы «жылдам лег теориясы» деп атады. 1932–1933 жылдарғы Англияның Австралияға жасаған туры барысында Ларвуд пен Вос австралиялық соққышыларға қарсы жылдам лег теориясын қолданды. Бұл өте қауіпті болып шықты, көптеген австралиялық ойыншылар доптан соққы алып жарақаттанды. Викет-қиықшы Берт Олдфилдтің бас сүйегі доптың басына тиюінен сынды (бірақ доп алдымен қақпадан секіріп, Ларвудтың стандартты алаңы болғандықтан), бұл австралиялық көрермендер арасында наразылық тудырды. Австралия баспасөз бұл тактиканы «Bodyline» деп атап, ағылшын командасының австралиялық ойыншыларды қорқытып, жарақаттауға бағытталған әрекеті екенін мәлімдеді. Осы дау туралы Англияға жеткен хабарлар боулингті «жылдам лег теориясы» деп сипаттады, көптеген адамдарға бұл зиянсыз және жақсы қалыптасқан тактика болып көрінді. Бұл ағылшын халқы мен Мэрилебон Крикет Клубы – ағылшын крикетінің басқарушы органы – арасында «Bodyline» қауіптері туралы түсініспеушілікке әкелді. Англия баспасөз және крикет шенеуніктері австралиялық наразылықты «жеңіліске шыдамаушылық» және «нареке» деп бағалады. Тек 1933 жылы Батыс Үндістан крикет командасы Англиядағы ағылшын ойыншыларына қарсы «Bodyline» тактикасын қолданғаннан кейін ғана елдің бұл тактиканың қаншалықты қауіпті екенін түсінуіне көмектесті. Содан кейін МКК болашақта «жылдам лег теориясы» тактикасын қолдануға тыйым салу және дәстүрлі тактиканы шектеу үшін Крикет ережелерін қайта қарады.