Кіріспе
Даниялық сусындар. "Жолли Кола" – 1959 жылдан бері келе жатқан даниялық сусын. "Jolly" компаниясы "Dansk Coladrik A/S" ("Danish Coladrink Ltd") акционерлік қоғамына тиесілі. "Jolly Cola" қазір "Brewery Vestfyen" сыра зауытында өндіріледі, ол сонымен қатар "Jolly Light", "Jolly Time" (спорттық сусын) және "Jolly Orange" сусындарын да шығарады. "Dansk Coladrik" компаниясы 1959 жылы Дания нарығына, әсіресе "Coca-Cola"-ға енуіне дейін американдық брендтермен бәсекелесу үшін құрылған. Көптеген американдық өнімдер Данияға әкелінуге аздай қалғанда осылай көшірілді, сондықтан адамдар Дания брендімен байланыс орнатты. "Dansk Coladrink" – акционерлерге тиесілі тәуелсіз компания, бірақ "Brewery Vestfyen" компания акцияларының көп бөлігіне ие. 1980 жылға дейін "Jolly Cola" Даниядағы кола нарығының шамамен 40% құрады. Бұл ерекше жағдай, себебі Дания – әлемде "Coca-Cola"-дан басқа кола брендінің үлесі жоғары болған сирек елдердің бірі. "Jolly Cola" ұзақ жылдар бойы қолданылған "Колаңызға "Жолли" деңіз!" слоганы 2009 жылы, 50 жылдығында "Дәмді бостандыққа шақырыңыз" деп өзгертілді. Бүгінгі күндегі бөтелкелер мен банкаларда "EN ÆGTE DANSK ORIGINAL – SIDEN 1959" деген слоган жазылған, яғни "1959 жылдан бері нағыз даниялық өнім".
Jolly Cola is an original Danish soft drink dating back to 1959. Jolly is owned by the
limited company 'Dansk Coladrik A/S' (Danish Coladrink Ltd). Jolly Cola is now produced by Brewery Vestfyen, which also produces Jolly Light, Jolly Time (a sports drink), and Jolly Orange. Dansk Coladrik was founded in 1959 to compete with the American brands before they hit the danish markets, especially Coca Cola. Many products from the United States were copied in this way shortly before they were introduced in Denmark, so people already had a connection with the Danish brand. Dansk Coladrink is an independent company owned by the stock holders; however, Brewery Vestfyen owns a majority of stock in the company. Up until the 1980s, Jolly Cola had a market share of about 40% of the Danish cola market. This was extraordinary, as Denmark is one of a few countries in the world, where another cola than the original Coca Cola has had a larger market share. Jolly Cola's longtime slogan "Say Jolly to your cola!" was changed to "Free your taste" on its 50th birthday in 2009. The bottles and cans today has the slogan “EN ÆGTE DANSK ORIGINAL – SIDEN 1959” meaning "A REAL DANISH ORIGINAL SINCE 1959"
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлемнің көптеген елдері Coca-Cola-ны АҚШ-тың және американдық өмір салтының символы ретінде қарастырды. АҚШ дамып, әсерін арттырған сайын, Coca-Cola да өркендеді. Бірақ Дания халқы Coca-Cola-ны сатып алуға 1959 жылға дейін күтіп отырды. Coca-Cola 1930 жылдардың ортасынан бастап белгілі бір жетістікке жеткенімен, содан соң соғыс, қанттың рационированиеленуі және, әрі қарай, колаға арнайы салық салынды. Бұл салдарынан сусын сырадан да қымбатқа түсіп, Дания нарығынан ығыстырылды. Бұл салық салу сыра зауыттары мен минералды су өндірушілердің ықпалды лоббилеуінің нәтижесінде болды және күтілген нәтижені берді. 1953 жылы салық енгізілгеннен кейін Данияда жылына бар болғаны 10 000 литр кола сатылды, оның көп бөлігі американдық алыптың бәсекесінен қашып, шағын даниялық минералды су өндірушілердің өнімдері болды. Алайда, салыққа қарсылық күшейді және 1950 жылдардың соңында Дания саясатында сыра индустриясымен тығыз байланыста болған коммунистер мен консерваторлар ғана колаға тыйым салатын қосымша салықты қалаған. Даниялық өндірушілер Coca-Cola-ны Дания нарығынан толығымен шығара алмайтынын түсінген соң, стратегияларын жылдам өзгертті. 1959 жылдың қаңтарында 18 сыра зауыты мен минералды су өндіруші бірігіп, “Dansk Coladrik A/S” компаниясын құрды. Бұл бастаманы Carlsberg және Tuborg компаниялары бүкіл елде сатылатын түпнұсқалық даниялық коланы өндіру мақсатымен жүзеге асырды. Сусынға “Jolly Cola” деп ат қойылды және ол толық көшірме өнім болды. Бұл тек дәм қана емес, Coca-Cola сияқты сапа мен маркетингтің қатаң және орталықтандырылған бақылауымен, сондай-ақ жергілікті бөтелкелеу бөлімдерімен ұйымдастыру құрылымына да қатысты. Стратегия бірден өзгерді: Coca-Cola-ны жеңе алмасаңыз, кемінде даниялықтар Данияда өндірілген коланы ішуін қамтамасыз ету керек. Бұл стратегияның нәтижесінде салық алынып тасталғаннан кейін және 1959 жылдың шілдесінде “Даниядағы үлкен кола соғысы” басталғанда, Jolly Cola жаңа нарықтың маңызды бөлігін бағындырды. 1959 жылдың шілдесінде ғана 9 миллион бөтелке Jolly Cola сатылды, ал Coca-Cola-дан 5 миллион бөтелке сатылды. Бұл көрсеткіш 1958 жылы жылына 40-50 мың бөтелке сатылғанмен салыстырғанда өте жоғары болды. Сатылымның өсуіне жаңалықтардың қызығушылығы да әсер етті, бірақ 1959 жылдың жазы да ерекше ыстық болды. Дегенмен, нарық тұрақтанғаннан кейін Данияда сатылатын әр бесінші сусын кола болды, ал оның шамамен 40% -ы Jolly Cola-ға тиесілі болды. Jolly Cola 1980 жылдарға дейін осы нарық үлесін сақтап келді. Jolly Cola-ның табысына бірнеше себеп болды. Бірақ ең маңыздысы – “Dansk Coladrik” сыра индустриясының кең желісін, тарату жүйесін және Дания нарығын білуін пайдалана алды. Тағы бір себеп – кола соғысының алғашқы жылдарында Coca-Cola-ны тек Копенгаген мен Ютландияның бірнеше ірі қалаларында ғана сатып алуға болады. Сондықтан Coca-Cola бүкіл елде сатыла бастағанға дейін 1960 жылдарға дейін күтіп отыруға тура келді. Бұл Jolly Cola-ның Coca-Cola нарыққа енген кезде көптеген жерлерде жақсы таныс өнім екенін қамтамасыз етті. Үшіншіден, бұл тиімді маркетингтің нәтижесі болды. Dansk Coladrik коланы стандартты сусын бөтелкелеріне құйды. Бұл бөлшек саудагерлерге қайтаруға болатын бөтелке жүйесін басқаруды жеңілдетті, сонымен қатар Jolly Cola-ны “Үлкен Кола” деп таныстыруға мүмкіндік берді (бұл ұран 1930 жылдардағы Pepsi-нің 12 унциялық үлкен бөтелкесі үшін сәтті ұранымен ұқсас болды). Даниялық сусын бөтелкесінің көлемі 25 мл-ге тең болса, ал Coca-Cola-ның ерекше “жуан” бөтелкесінің көлемі 19 мл ғана болды. Сусынның құны туралы пікір, сусын сәнді өнім ретінде қарастырылған кезде маңызды болды. (Jolly Cola тарихы Тарих, мәдениет және қоғам институтының Клаус Петерсен мен Нильс Арне Соренсеннің еңбектеріне негізделген).
Бүгінгі "Жолдыз"
1980 жылдары Jolly Cola компаниясы Дания кола нарығының шамамен 60%-ын құрады, бірақ 1990 жылдары сатылымдардың төмендеуі байқалды. 1999 жылы нашар сатылым көрсеткіштері Дания Тұтынушылар Кооперативтік Қоғамын (Coop amba) Jolly Cola-ны дүкендерінен алып тастауға мәжбүр етті. Осыдан кейін 2002 жылы Jolly Cola Данияның жалпы сусындар нарығының 6%-ын ғана құрады, ал 2003 жылы бұл көрсеткіш 2%-ға дейін төмендеді. Сол жылы Vestfyen сыра зауыты мен Дания сыра зауыттарының қауымдастығы арасындағы сот процесі Jolly Cola-ның болашағына қауіп төндірді. Vestfyen қауымдастықтың Pepsi Cola-ны Jolly Cola есебінен насияттауға ұмтылатынына сенді. Алайда, 2003 жылдың қыркүйегінде Vestfyen қиын жағдайдағы сусынның барлық қорын сатып алып, оның жағдайын жақсартуға кірісті. Бұл үлкен табысқа әкелді, және 2004 жылы Jolly Cola Coop amba-ның кола сатылымының 25%-ын құрады.
Жазбалар
Жылдар бойы "Jolly" маркасы бірнеше рет өзгерген. Бірақ, олардың ортақ белгісі – ретро дизайн. Сол стиль жаңа логотипте де қайта қолданылған. 1980-ші және 1990-шы жылдары "Jolly" маркасының арт жағында викториналар, кроссвордтар мен халық мақалдары орналасқан.