Кіріспе

Хорват суретшісі және академигі (1855–1922)

Влахо Буковач (; ; 4 шілде 1855 – 23 сәуір 1922) – хорват суретшісі және академигі. Оның өмірі мен шығармашылығы сан алуан, себебі суретші мансабын әртүрлі елдерде жүргізді және оның стилі мансабы барысында күрт өзгерді. Ол, ең алдымен, 1887 жылы француз кезеңінде салған «Une fleur» (Гүл) атты жалаңаш суретімен танымал. Бұл сурет өмірінде көптеген сын-ескертпелерде және басылымдарда жарияланды. Буковач Обренович, Караджорджевич және Петрович-Ньегош әулеттерінің сарай суретшісі болды. Загребте ол 1895 жылғы Хорватия ұлттық театрының сахналық қоршауын салған суретші ретінде кеңінен танылады.

Өмірбаян

Буковач Далмациядағы Дубровник қаласының оңтүстігіндегі Кавтатта Бьяжио Фаггиони болып дүниеге келді. Оның анасы хорват тегінен болса, әкесінің әкесі Генуя аймағынан шыққан итальяндық теңізші болған, ол Кавтат жанында кемесімен апатқа ұшырады. Осылайша ол жергілікті қыз Ана Кличанмен, Буковачтың әжесімен танысып, үйленді және Кавтатқа қоныстанды. Он бір жасында ол ағасы Франномен Нью-Йоркке кетіп, ата-анасына қайтып оралғанға дейін төрт жыл болды. Содан кейін ол Истанбул-Ливерпуль-Одесса бағытында теңізші болып жұмыс істеді, бірақ кемеде құлап жарақат алғаннан кейін теңізшілік мансабы аяқталды. Ол көптеген портреттер салды, оның ішінде бай бизнесмен Уильям Данфи отбасының бірнеше портреті де бар. 1877 жылы Фаггиони сурет салуды үйрену үшін Еуропаға оралды және осы кезде Буковац тегін қолдана бастады, ол итальян тіліндегі faggio – бук деген сөздің аудармасы. Ол Париждегі беделді École des Beaux Arts мектебінде танымал француз суретшісі Александр Кабанельдің басшылығымен оқыды. Дубровникте тұратын серб саудагері Петар Марич оған қаржылай көмектесті, ал Буковач кейіннен оның және оның отбасының портретерін салды. 1892 жылы ол Дубровниктен келген Желика Питаревичке үйленді. Олардың бір ұлы мен үш қызы болды, сондай-ақ Сербия Корольдік академиясының мүшесі де болды. Ол өнер оқып, сабақ берген Прагада қайтыс болды.

Ерте мансап

Буковац өзінің мансабын Францияда бастады. Ол "әдемілеу" реалистік стильде сурет салған, оның сәнді суреттері Париж салонында үлкен жетістікке жетті. Францияда болған кезінде ол Англияға және туған жері – Далмация жағалауына жиі саяхаттайтын. 1880-жылдардың ортасынан Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ол Англияға үнемі барып тұратын, онда оның көптеген суреттерін Лондонның көркем галереялары Vicars Brothers сатты, соның ішінде 1884 жылы "Ақ құл" суреті. Англияда Буковац Харрогейттен Самсон Фокс пен Ливерпульден Ричард Ледукстің демеушілігін алды, олардың қолдауы оны британдық қоғамда және өнер саласында көтеріп, ықпалды етті. Самсон Фокс 1888 жылы Париж салонында көрмеге қойылған "Маған кішкентай балалар келіп, азап шексін" суретін сатып алған, ол кейін Харрогейттегі Сент-Роберт шіркеуіне сыйға тартылды. Сербиялық Наталидің портреті үшін оған Таково кресті ордені табысталды. Ол сондай-ақ, Қасиетті Сава орденімен де марапатталды. Буковац бірнеше рет Черногория Корольдігіне сапар шекті және Петрович-Ньегош әулетінің және элитаның басқа да мүшелерін суреттеді. Ол еңбегі үшін Принц Данило I орденімен марапатталды.

Хорватия мен Прага

Буковац 1893–97 жылдар аралығында Хорватияның Загреб қаласындағы бейнелеу өнерінің маңызды өкіліне айналды, француз өнерінің рухын әкелді. Бұл жаңа бағыттар ең анық түрде оның пейзаждарында көрінеді. Одан кейін ол жарқын және жеңіл түстерді, бостандықпен жасалған сызуларды, жұмсақ өңдеуді және сурет полотносына жарық енгізуді қолдана бастады. Оның көптеген туындылары Опатичка көшесіндегі (қазіргі Хорват тарих институты) Герман Болле салған сарайдың Алтын залында сақталған, онда Изидор Кришняви хорват суретшілеріне тарихи сахналар мен аллегориялық композицияларды жоғары рельефте салуды тапсырған. 1895 жылы Буковац өзінің ең танымал туындыларының бірін – Хорват Ұлттық театрының театр пердесін, «Хорват әдебиеті мен өнерінің реформасы» атты туындысын аяқтады. Загребте болған кезінде ол көптеген маңызды мәдени және көркем шаралардың жетекшісі болды. 1893 жылдың желтоқсанында Буковац пен Изидор Кришняви «Хорват салоны» (Hrvatski salon) атты көрме ашты, онда сол кездегі ең белгілі хорват суретшілерінің туындылары қойылды. Бірнеше жылдан кейін Буковац Король Томислав алаңындағы резиденциясы мен ательесін салдырды, ал 1895 жылы «Хорват суретшілер қоғамын» құрып, оның тұңғыш президенті болды. Сондықтан қоғамның алғашқы мүшелері танымал суретшілер болды: Оскар Александр, Роберт Ауер, Иво Бауэр, Менчи Клемент Кранчич, Бела Чикош, Роберт Франчеш, Фердо Ковачевич, Виктор Ковачич және Рудольф Вальдек. Ол хорват суретшілері атынан қалалық кеңеске павильон салғаны үшін алғыс айтты. Осы кезеңде ол Загребте бұрын сезінбеген қанағат пен құштарлықты сезінді. Жаңа шәкірттеріне көп уақыт пен күшін жұмсады, олардың бірі белгілі хорват суретшісі Мирко Рачки болды. Алайда, «Хорват салонының» ашылуына байланысты туындаған дау-дамайға байланысты ол 1898–1902 жылдары туған жері Кавтатқа қайтып кетті. Ол Прага академиясына пуантилизмді енгізді және тамаша педагог ретінде тарихи беделін қалыптастырды. 1908 жылы Сплиттегі «Медулич» хорват суретшілер қауымдастығының президенті болып сайланды. 1912–13 жылдары Буковац Хорват мемлекеттік мұрағатының негізгі оқу залы үшін «Хорватия мәдениетінің дамуы» (Razvitak Hrvatske Kulture) атты суретін жазды. 1918 жылы Загребте «Менің өмірім» (Moj život) атты автобиографиясын жариялады.