Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сербия жазушысы (1887–1953)
Serbian writer (1887–1953)
Димитрие "Мита" Митринович (серб кирилл жазуы: Димитрије Мита Митриновић; 21 қазан 1887 – 28 тамыз 1953) – серб философы, ақыны, революционер, мистик, қазіргі кескіндеме теориясының маманы және саяхатшы.
Dimitrije "Mita" Mitrinović (Serbian Cyrillic: Димитрије Мита Митриновић; 21 October 1887 – 28 August 1953) was a Serbian philosopher, poet, revolutionary, mystic, theoretician of modern painting and traveler.
Ерте өмір және радикализм
Митринович 1887 жылы Австрия-Мажарстанның басқыншылығы кезінде Герцеговинадағы Берковичи муниципалитеті Донжи-Поплатта православиелік сенім мен серб мәдениетіне ие отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Михаил Австрия-Мажарстан үкіметінде қызмет етіп, тәжірибелік шаруашылық жүргізді. Димитрие Мостар гимназиясында білім алған. Жас студент кезінде ол кейіннен "Жас Босния" (Mlada Bosna) қозғалысын құратын топпен араласты, бұл топ өз елінің Австрия-Мажарстаннан тәуелсіздік алуы үшін күресіп, біріккен Югославия құруға ұмтылды. 1907 жылы Загребте философияны оқыды, ал 1911 жылы оқуын тоқтатып, Римде мүсінші Иван Местровичпен бірге жұмыс істеді, ол өзінің туындыларын насихаттаумен шұғылданды. Оның серіктері ақын Ристо Радулович пен Владимир "Владо" Гачинович болды. Үшеуі де Австро-Венгрия империясында заңсыз деп танылған құпия саяси ұйымдардың мүшелері болған деген күдік туды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыстан тек Митринович ғана аман қалды. 1913 жылы ол Мюнхенге Генрих Вёльфлиннің басшылығымен өнер тарихын оқуға барып, Эрик Гуткинд, Василий Кандинский және Пол Клее сынды зиялылармен танысты. 1914 жылы Митринович Лондондағы Сербия елшілігінде жұмыс істеу үшін Англияға келді және елдегі ықпалды мәдени орталардың біріне енді. 1914 жылдың соңынан 1915 жылдың басына дейін ол Местровичтің туындыларының көрмелеріне қатысты, соның ішінде Косово шайқасын еске алуға арналған ескерткіштің макеті де болды.
Mitrinović was born in 1887 into a family of Orthodox faith and Serbian culture at Donji Poplat, municipality Berkovići in Herzegovina during the Austro Hungarian occupation. His father, Mihailo, was in the service of the Austro Hungarian government and ran an experimental farm. Dimitrije was educated at Mostar Gymnasium. As a young student, he surrounded himself with a group that would later form the Mlada Bosna (Young Bosnia) movement, in his country's struggle for independence from Austria Hungary and in the moves to create a united Yugoslavia. In 1907, he went to study Philosophy in Zagreb before breaking up his studies in 1911 to join the sculptor Ivan Meštrović in Rome where he spent some time promoting his works. Its contributors included poets Risto Radulović and Vladimir "Vlado" Gaćinović. All three are alleged to have been members of secret political societies illegal in the Austro Hungarian Empire; only Mitrinović survived World War I. In 1913, he went to Munich to study art history under Heinrich Wölfflin. There he was acquainted with intellectuals Eric Gutkind, Wassily Kandinsky and Paul Klee. Mitrinović came to England in 1914 to work for the Serbian Legation in London and moved among influential cultural circles in the country. From late 1914 to early 1915, he participated in exhibitions of Meštrović's work, which included a model of a monument he had designed to commemorate the Battle of Kosovo.
Карьерасы мен ой-пікірлері
Ол өнер саласындағы жұмысын Риг Веда мен Вергилийдің шығармаларын серб тіліне аударудан бастады. Ол авангардтық Der Blaue Reiter көркемдік тобының алғашқы қолдаушыларының бірі болды және Кандинскийдің туындыларына арналған көрмелер ұйымдастырды. Өнер тарихынан өзге, Римде, Мадридте, Парижде, Мюнхенде және Тюбингенде тұрып, философияны оқыды. Заманының көптеген көрнекті ойшылдары сияқты, ол да әмбебап утопия құруды жақтады және Пан-Еуропалық қауымдастықтың құрылуы туралы жазды. Ортега и Гассеттің "Жаппай көтеріліс" еңбегінен он жыл бұрын Митринович болжам жасады: "Басқа ұлттардан ерекшеленіп, Еуропа халқы әрқашан өз қайшылықтарын тудырып, олардың соңғы синтезде шешілу мүмкіндігімен бірге болды". Ол Эзра Паундпен бірге "Жаңа дәуір" журналына ("Дүниелік істер" рубрикасының авторы) тұрақты түрде мақала жариялап, Эдвин Мьюрдің сөзімен айтқанда, "Шоу немесе Уэллс сияқты бірнеше ғасырлар емес, бірнеше мыңжылдықтарға ойша шарықтап, терең ойлармен толқыды". Митриновичтің утопиялық және мессиандық идеялары (Гуссерл мен Петр Демианович Успенскийдің философиялық концепцияларынан, Г. И. Гурджиевтің эзотерикалық доктринасынан және Фрейд, Юнг және Адлердің психоаналитикалық мектебінен әсер алған) "Жаңа дәуір" журналында ғана емес, сонымен қатар Митринович редакциялаған "Жаңа Атлантида" және А. Р. Орейджбен бірлесіп шығарған "Жаңа Альбион" журналдарында да көпшілік назарына жеткізілді. 1927 жылы Митриновичке Адлер қоғамын (Халықаралық жеке психология қоғамының британдық бөлімшесі) құру тапсырылды. Кейіннен ол мен Адлер, айтуынша, "Митриновичтің ғылыми тұжырымдамаларын саясаттануына" байланысты жолдары айырылды. Митринович кейін "Жаңа Еуропа" тобын құрды. Митринович метафизикалық утопияны (Плотин, Александриялық Климент, Лао Цзы, Якоб Бёме негізінде) жақтады, бірақ саяси тұрғыдан да прагматик болды. 1933 жылы Адольф Гитлерге жазған ашық хатында ол Гитлерді "адам санасы мен сеніміне түсініксіз, және барлық формасы мен мәні бойынша православиелік рухқа қарсы бағытталған" "қайталанбас көзқарасқа ие зұлым супермендей әрекет етуде" деп айыптады.
He began his work in the field of art by translating Rig Veda and the works of Virgil into Serbian. He was one of the first advocates of the avant garde artistic group Der Blaue Reiter and organized exhibitions on the work of Kandinsky. Besides art history, he also studied Philosophy while staying in Rome, Madrid, Paris, Munich, and Tübingen. Being in favour of the building of a universal utopia, like many of the leading minds of his time, he wrote about the inevitable creation of the Pan European community. Ten years before La rebelión de las masas by Ortega y Gasset, Mitrinović prophesied: "Being different from the other races, the population of Europe has always given birth to its contradictions and always with the chances of their solution in some ultimate synthesis." He was a regular contributor to the epoch making periodical The New Age (the author of the column "World Affairs"), alongside Ezra Pound, and according to Edwin Muir, Mitrinović "has erupted with wild and profound contemplations not looking several ages ahead, like Shaw or Wells, but several millennia ahead." The Utopian and messianic ideas of Mitrinović (influenced by philosophical concepts of Husserl and Peter Demianovich Ouspensky, the esoteric doctrine of G. I. Gurdjieff, and the psychoanalytical school of Freud, Jung and Adler) were brought to the attention of the public not only in the periodical The New Age but also in the periodical The New Atlantis (which Mitrinović edited) and The New Albion (which he co edited with A. R. Orage). In 1927, Mitrinović was entrusted with the founding of the Adler's Society (the English Branch of the International Society for Individual Psychology). He and Adler later parted ways due, allegedly, to "politicizing of his [Mitrinović's] scientific concepts". Mitrinović later founded the New Europe Group. Mitrinović advocated a metaphysical Utopia (based on Plotinus, Clement of Alexandria, Lao Tzu, Jakob Böhme) but was also politically pragmatic. He published an open letter to Adolf Hitler in 1933 in which he accused Hitler of "behaving and acting as an evil superman possessed with some weird vision" which is "incomprehensible for the human mind and belief and quite certainly, and in all forms and essence, directed against the Orthodox soul."
Жазбалар
Митриновичтің еңбектері көптеген еуропалық мерзімді басылымдарда шашырап қалды (психологиялық және философиялық теорияларға негізделген провокациялық мәтіндер сияқты): Frojd prema Adleru (Фрейд Адлермен), Značaj Jungovog dela (Юнгтің жұмысының маңызы), Marks i Niče kao istorijska pozadina Adlera (Маркс пен Ницше Адлердің тарихи тұрғысынан), Načela genija (Дарын қағидалары), Carstvo snova (Түс әлемі). Оның көптеген шығармалары (оның ішінде поэзиясының көп бөлігі) серб мерзімді басылымдарында жарияланды, ал оның маңызды еңбектерінің бірі – "Эстетикалық ойлар" Босанска Вилада жарияланды. Димитрие Митриновичтің таңдамалы еңбектері (оның өлімінен бірнеше жыл өткен соң серб тілінде жарық көрген) және Предраг Палавестраның арнайы зерттеуі "Догма және утопия" (Dogma i utopija) 1977 жылы серб тілінде жарық көрді. Нью-Йорктегі Колумбия университетінің баспасынан екі кітап таратылды; олардың біріншісі 1984 жылы, екіншісі 1987 жылы жарық көрді. Бұл кітаптардың авторлары – Эндрю Ригби ("Initiation and Initiative: An Exploration of the Life and Ideas of Dimitrije Mitrinović") және Х. С. Резерфорд ("Certainly Future: Selected Writings by Dimitrije Mitrinović"). 1914 жылы "Болашақтың негіздері" қозғалысын құруды көздеген ол келесі әлеуетті серіктестермен хат алмасты: Джованни Папини, Станислав Пшибышевский, Мартин Бубер, Гершом Шолем, Аптон Синклер, Анри Бергсон, Г. Г. Уэллс, Дмитрий Мережковский, Леонид Андреев, Максим Горький, Морис Матерлинк, Пабло Пикассо, Филиппо Т. Маринетти, Анатоль Франс, Джордж Бернард Шоу және Кнут Хамсун.
The works of Mitrinović have remained scattered in numerous European periodicals (like the provocative texts based on psychological and philosophical theories, such as: Frojd prema Adleru (Freud versus Adler), Značaj Jungovog dela (The Importance of Jung's Work), Marks i Niče kao istorijska pozadina Adlera (Marx and Nietzsche as the Historical Background of Adler), Načela genija (The Principles of Genius), Carstvo snova (The Realm of Dream). Many of his works (including much of his poetry) were published in Serbian periodicals, and one of his major works, Aesthetic Contemplations, was published in Bosanska Vila. In addition to the selected works of Dimitrije Mitrinović (published in Serbian, a number of years after his death) and the special study by Predrag Palavestra, Dogma i utopija (Dogma and Utopia) published in Serbian in 1977), two books have been distributed by Columbia University Press, New York; the first of them was published in 1984 and the second one in 1987. The authors of these books are Andrew Rigby (Initiation and Initiative: An Exploration of the Life and Ideas of Dimitrije Mitrinović) and H. C. Rutherford (Certainly Future: Selected Writings by Dimitrije Mitrinović). In 1914, wishing to establish the movement "The Fundamentals of the Future", he maintained correspondence with the following potential associates: Giovanni Papini, Stanisław Przybyszewski, Martin Buber, Gershom Scholem, Upton Sinclair, Henri Bergson, H. G. Wells, Dmitry Merezhkovsky, Leonid Andreyev, Maxim Gorky, Maurice Maeterlinck, Pablo Picasso, Filippo T. Marinetti, Anatole France, George Bernard Shaw, and Knut Hamsun.
Кітапхана және мұрағат
Митринович кітапханасында Митриновичтің жеке жинағының негізінде 4500 томнан астам кітаптар бар. Осылайша, кітапхана Митриновичтің өте кең қызығушылықтарын және тілдерді меңгеру деңгейін көрсетеді. Философия, саясат, қоғам, діндер және эзотерика салаларында ерекше күшті жинақтар бар. Жинаққа өнер тарихы, әдебиет, психология, тарих, ғылым, шығыстану, астрология, масондық, теософия және тағы да басқа сирек кітаптар кіреді. Материалдың көп бөлігі он тоғызыншы және екінші жүз жылдықтың басында жарық көрген; негізгі тілдер – ағылшын және неміс тілдері, сондай-ақ француз және кейбір азиялық және Шығыс Еуропа тілдері. Кітапхананың бір бөлігі 1956 жылы Белград университетінің кітапханасына сыйға берілді, ал қалған бөлігі 2003 және 2004 жылдары Брэдфорд университетіне сыйланды. 2003 және 2004 жылдары «Жаңа Атлантис» қоры Брэдфорд университетіне сыйлаған архивке Митриновичтің жарияланған және жарияланбаған жазбалары, Митриновичтің шеңберінің мүшелері, «Жаңа Еуропа» тобы және «Жаңа Атлантис» қоры жасаған құжаттар мен хаттар кіреді.
The Mitrinović Library contains a collection of over 4,500 volumes, based on Mitrinović's private collection. The Library thus reflects Mitrinović's very wide range of interests and command of languages. Particular areas of strength are philosophy, politics, society, religions and esoterica. The collection includes rare books on art history, literature, psychology, history, science, oriental studies, astrology, Freemasonry, theosophy, and more. Most material is from the nineteenth and early twentieth century; the main languages used are English and German, with also French and some Asian and Eastern European languages. Part of the library was bequeathed to the Belgrade University Library in 1956 and part of it donated to University of Bradford in 2003 and 2004. The archive that was donated to the University of Bradford by the Foundation New Atlantis in 2003 and 2004 includes published and unpublished writings of Mitrinović and documents and correspondence produced by members of Mitrinović's circle, of the New Europe Group, and of the New Atlantis Foundation.