Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марабастад (сондай-ақ Азия базары немесе Location деп те аталады) – Оңтүстік Африканың Претория қаласының орталығының батысындағы бизнес аймағы. Қазіргі Марабастадтың оңтүстігінде орналасқан түпкі Мараба ауылы Ндебеле басшысы Мараба құрған және басқарған. Марабастад атауы африкаанс тілінде "Марабаның қаласы" деген мағынаны білдіреді.
Marabastad (also called Asiatic Bazaar or Location) is a business area to the west of the city centre of Pretoria, South Africa. The original Maraba Village, situated just to the south of the present Marabastad, was founded and ruled by the Ndebele Chief Maraba. The name Marabastad is the Afrikaans word meaning Maraba's Town.
Өмірбаян
Марабастад мәдени жағынан алуан түрлі қауымдастық болған, және индуистік Мариамман ғибадатханасы оның ең танымал нысаны саналды. Оңтүстік Африканың басқа да нәсілдік құрамы әртүрлі аймақтарының, мысалы, Алтыншы аудан, "Фиетас" және Софиатаун сияқты, тұрғындарындай, Марабастад тұрғындары да қала орталығынан алысқа, бір нәсілдік қалашықтарға көшірілді. Бұл көшірулерге "Топтық аймақтар туралы" заң сияқты апартеид заңдары себеп болды. Софиатаун, Фиетас және Алтыншы ауданнан өзгеше, Марабастад бульдозермен бұзылмады, бірақ көптеген бастапқы ғимараттарын сақтап, негізінен бизнес ауданына айналды, және дүкендердің көпшілігі бұрын онда тұрған үндістерге тиесілі болды. Дегенмен, кейбір мүлік қалалық кеңес пен үкіметке қарасты болғандықтан, даму шектеулі болды. Сонымен қатар, үндістерге тиесілі дүкендерді орналастыру үшін ірі сауда орталығы салынды. Марабастадтың қара нәсілді тұрғындары 1945 жылы Аттериджвиллге, түсті нәсілділер 1963 жылы Еерстеруске, ал үндістер 1968 жылы Лаудиумға көшірілді. Бір кездері көркейген Марабастадты қайта жаңғырту және жылдар бойына қалыптасқан қалалық құлдырау мен ескерусіздікті жою жоспарлары бар, бірақ 2005 жылға дейін олардың көпшілігі іске асырылмаған көрінеді.
Marabastad was a culturally diverse community, with the Hindu Mariamman Temple arguably being its most prominent landmark. Like the residents of other racially diverse areas in South Africa, such as District Six, "Fietas" and Sophiatown, the inhabitants of Marabastad were relocated to single race townships further away from the city centre. These removals were due to Apartheid laws like the Group Areas Act. Unlike Sophiatown, Fietas and District Six, it was not bulldozed, but it retained many of its original buildings, and became primarily a business district, with most shops still owned by the Indians who had also lived there previously. Some property was however owned by the city council and the government, resulting in limited development taking place there. In addition, a large shopping complex was built to house Indian owned shops. The black residents of Marabastad were relocated to Atteridgeville (1945), the Coloured residents to Eersterus (1963), and the Indian residents to Laudium (1968). There are plans to revive once picturesque Marabastad, and to reverse years of urban decay and neglect, although few seem to have been implemented as of 2005.
Тарих
Марабастадтың аты Штенховен Сприуттің батысындағы ауылдың басшысының есімімен аталған. 1880 жылдары ол Schoolplaats-та тұрып, аудармашы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде африкалықтардың кейбіреуі жұмыс істейтін шаруашылықтарда тұрды, ал енді біреулері дамылмаған жерлерде қоныс танды. Schoolplaats-қа барлық көшпенділерді орналастыру мүмкін болмады, сондықтан заңсыз құрылыстар пайда болды. Schoolplaats-тан солтүстік-батысқа және Марабаның ауылына адамдар ағылып келді, ал 1988 жылдың тамыз айында мемлекеттік жер зерттеуі жүргізілді. Марабастад қаласы құрылды, ол солтүстікте Апис өзені, батыста Скиннер Сприт, шығыста Стинховен Сприт және оңтүстікте Де Корте көшесі аралығында орналасқан. Онда әрқайсысы 1400-ден 2500 шаршы метрге дейін аумақты құрайтын 67 учаске болды. Тұрғындарға учаскелерді меншікке иеленуге рұқсат берілмеді, олар жылына 4 фунттан мемлекеттен жалға алуға міндетті болды. Олар өз үйлерін салуға және бос жерлерге егін екпеге рұқсат алды. Су көздері аймақтағы 58 құдықтан және өзендерден алынды. Қала жеке меншік емес, Трансвааль Бур Республикасы басқарды. 1899 жылы Екінші Бур соғысы басталғанда Марабастадқа қатысты ешқандай ережелер болған жоқ. Соғыс кезінде Преторияға келген африкалықтар Принсхофтағы артиллерия казармаларының, кірпіш зауыттарының және теміржол станцияларының жанындағы заңсыз құрылыстарда тұрды. Бұл 1900 жылы британдық әскери билігінің Марабастад пен Азия базары арасындағы аймақта «Жаңа Марабастадты» құруына әкелді. Олар 1900 жылдың маусымынан бастап қаланы басып алып, босқындарды сол жерге қоныстандырды. 1901 жылға қарай Жаңа Марабастадта 392 учаске салынды, африкалықтар, үндістер және аралас нәсілділер арасында ешқандай бөліну болған жоқ. Жаңа Марабастад уақытша қоныс ретінде жоспарланған болса да, әскери билік өз жұмыскерлеріне кірпіштен үйлер салуға рұқсат берді. Бұл мектептер мен шіркеулер сияқты тұрақты құрылыстардың бой көтеруіне әкелді. 1902 жылы Жаңа қалалық кеңес құрылды және Жаңа Марабастадтың тұрғындары басқа жоспарланған қалашықтарға көшіріледі деп шешілді. 1903 жылы Жаңа Марабастад 412 учаскеге дейін өсті, ал Ескі Марабастадта әлі де 67 учаске ғана болды. Азия базарының оңтүстік бөлігінде орналасқан Кейп Локациясымен бірге ол сол жылғы қалалық кеңестің қарауына өтті. Ең үлкен мәселе сумен жабдықтау болды, ол соғыс аяқталғаннан кейін ғана шешілді. Эпидемиядан қорқу себепті соғыс кезінде аймақтағы барлық құдықтар толтырылды, ал барлық жүйе бір ғана қоғамдық кранмен ауыстырылды. Жаңа Марабастадта құдықтар мен крандар болған жоқ. 1903 жылы жағдайды түзету үшін көбірек крандар орнатуға тырысты, бірақ олардың саны әлі де жеткіліксіз болды. 1906 жылы Жаңа және Ескі Марабастад біріктірілді. Салық ставкалары белгіленді және санитарлық-құрылыс ережелері күшіне енді. Бұл ережелер қалалық әкімшіліктің тиімсіздігі және африкалықтардың жерді меншікке иелене алмауы мен жақсы салынған тұрақты үйлерді алуға мүмкіндігі болмауы салдарынан өз мақсатына жетпеді. Көшелер асфальтталмады, сумен жабдықтау жеткіліксіз болды және санитарлық жағдайлар жоқ еді. Көбірек шатырлар пайда болды. 1907 жылға қарай жағдай біршама жақсарды, бірақ көшелер өздерінің күйінде қалды және 1910 жылға дейін бұл мәселе шешілмеді. Жергілікті істер департаменті Претория қалалық кеңесін тиімсіз басқаруда айыптады, бұл жағдайға тікелей себеп болды.
Marabastad was named after the local headman of a village to the west of Steenhoven Spruit. During the 1880s he lived in Schoolplaats and acted as an interpreter. During this period some Africans lived on the farms where they were being employed and also chose to live on other, undeveloped land. Schoolplaats could also not accommodate all the migrants and this resulted in squatting. An overflow from Schoolplaats to the north west and Maraba's village occurred and in August 1888 the land was surveyed by the government. The location Marabastad was established and was situated between the Apies River in the north, Skinner Spruit in the west, Steenhoven Spruit in the east and De Korte Street in the south. There were 67 stands varying between 1400 and 2500 square meters each. Residents were not allowed to own stands, but had to rent them from the government at 4 pounds a year. They were allowed to build their own houses and to plant crops on empty plots. Water was acquired from the various bordering rivers and 58 wells situated in the area. The township was not private owned and was managed by the Transvaal Boer Republic. At the outbreak of the Second Boer War in 1899 there were no rules and regulations with regard to Marabastad. Africans who streamed to Pretoria during the war were living in squatter camps near the artillery barracks, the brickworks and the railway stations at Prinshof. This resulted in the development of ‘New Marabastad’ in the area between Marabastad and the Asiatic Bazaar in 1900 by the British military authorities. They had been occupying the city since June 1900 and resettled refugees in the area. By 1901 there were 392 occupied stands in the New Marabastad and there was no real segregation between Africans, Indians and Coloured people. Although New Marabastad was intended as a temporary settlement the military authorities granted permission for in their employ to erect brick houses. This resulted in the erection of other permanent structures like schools and churches. The new Town Council was established in 1902 and it was accepted that the residents of New Marabastad would be moved to other, planned townships. In 1903 New Marabastad had grown to 412 stands while Old Marabastad still only had 67. Along with the Cape Location, which was situated in the southern part of the Asiatic Bazaar, it fell under the jurisdiction of the City Council of that year. The greatest problem was the provision of water and this was only addressed after the war. Due to the fear of epidemic all wells in the area had been filled during the war, and a single public tap had replaced the entire system. New Marabastad didn't have any wells or taps. There was an attempt to rectify this in 1903 by providing more taps, but the number was still inadequate. In 1906 New and Old Marabastad became one location. Rates were determined and sanitary and building regulations came into effect. These regulations didn't achieve their objections as a result of municipal maladministration and the fact that Africans could not own land and afford well built permanent houses. Streets remained unpaved, the water supply was inadequate and there were no sanitary facilities worth mentioning. More and more shacks appeared. By 1907 conditions improved marginally, but the streets were left in their unkempt state and by 1910 this had still not been addressed. The Native Affairs Department accused the Pretoria Town Council of inefficient administration, which had led directly to this situation.
Алып тастаулар
Ескі Марабастад тұрғындарын көшіру мәселесі 1903 жылдан бері қалалық кеңестің күн тәртібінде тұрды. 1907 жылы кеңес жаңа сарқырама фермасын салуды шешкен кезде бұл оқиға нақтылыққа ие болды. Аймақтың барлық тұрғындарын қала орталығынан алыс жаңа жерге көшіру және ескі қалашықты бұзу туралы шешім қабылданды. Одан кейін қолайлы орын табу күресі басталды. 1912 жылы Даспуртрандтың оңтүстік беткейіндегі жер таңдалып алынды және қаңтарда «Жаңа орналасқан жерге» жоспарлау жұмыстары басталды. Оған муниципалитеттен жалға берілетін бірнеше кірпіш үйлер кіретін болды. Сол жылдың қыркүйек айында алғашқы көшірулер жүзеге асырылып, ескі құрылыстарды бұзу жұмыстары қолға алынды. Бұл баяу процесс болды және Ескі Марабастад 1920 жылға дейін толыққанды түрде жойылды. Кеңістік тапшылығы мәселесі шешілмей, Жаңа Марабастадта халық тығырылуы күшейді. 1923 жылы екінші муниципалитет жобасы бойынша соңғы үйлер Жаңа орналасқан жерде салынып аяқталды және ең қиын жағдайларға тап болған Марабастад тұрғындарына бірінші болып көшуге рұқсат берілді. 1934 жылы Скулоплац халқының бір бөлігі Марабастадқа көшірілді, ал шалғайдағы үйлердің мәселесі одан да ушықты. Кеңейтуге мүмкіндік болмады, себебі аумақ жетіспеді. Бұл мәселелерді шешуге жасалған әрекет 1939 жылы Аттериджвилл қаласын құрумен көрінді. Марабастад қауымы осы жерге көшірілді және бұрынғы меншік иелеріне олар жалға ала алатын, бірақ меншігіне ие бола алмайтын жаңа үйлер түрінде өтемақы ұсынылды. Соғыс процесті айтарлықтай баяулатты, бірақ 1949 жылы Марабастад халқының үштен екі бөлігі Аттериджвиллге көшірілді, ал 1950 жылы көшу толыққанды аяқталды.
The relocation of residents of Old Marabastad had been on the agenda of the town council since 1903 and in 1907, when the council decided to build a new sewage farm, it became a reality. It was decided to remove all residents of the area to a new location further away from the city centre and to demolish the old township. Now followed the struggle of finding a suitable site. The site on the southern slope of Daspoortrand was decided on in 1912 and in January planning for the ‘New Location’ started. It would include a number of brick houses that could be rented from the municipality. By September of the same year the first relocations were taking place and demolishing of old structures commenced. It was a slow process and Old Marabastad was only completely destroyed by 1920. The lack of space remained a problem and New Marabastad was experiencing severe overcrowding. By 1923 the last houses of the second municipal project was completed in New Location and Marabastad residents who had been exposed to the worst conditions were allowed to move in first. In 1934 part of the Schoolplaats population was moved to Marabastad and the squatter problem became more severe. There was no room for expansion due to a lack of space. An attempt to solve these problems manifested itself in the establishment of Atteridgeville in 1939. The Marabastad community would be moved here and compensation was offered to previous owners of property in the form of new houses they could rent, but not own. The war slowed the process considerably, but 1949 had moved three quarters of the population of Marabastad to Atteridgeville, and by 1950 the transition was complete.