Кіріспе

XIX ғасырдағы неміс тарихшысы және саясаткер Георг Готфрид Гервинус (20 мамыр 1805 – 18 наурыз 1871) – неміс әдебиеті мен саясатын зерттеген тарихшы.

Өмірбаян

Гервинус Дармштадт қаласында дүниеге келген. Ол қалалық гимназияда білім алып, коммерциялық мансапқа дайындалған, бірақ 1825 жылы Гиссен университетінің студенті болды. 1826 жылы Гейдельбергке барып, онда тарихшы Шлоссердің лекцияларын тыңдады, ол одан әрі оның басшысы және үлгісіне айналды. 1828 жылы ол Франкфурт-на-Майндағы жеке мектепте мұғалім болып тағайындалды, ал 1830 жылы Гейдельбергте приват-доцент болды. Тоғыз томдық басылым 1843 жылы жарық көрді және бір ғасырдан астам уақыт бойы Георг Форстердің еңбектерінің басым нұсқасы болып қала берді. Гервинус енді өзін әдеби және тарихи зерттеулерге арнады және 1849 мен 1852 жылдар аралығында Шекспир туралы еңбегін жариялады (4 том, 4-ші басылым, 2 том, 1872; Ф.Э. Баннетттің ағылшын тіліне аудармасы, 1863, жаңа басылым, 1877). Ол сондай-ақ «Неміс әдебиетінің тарихы» еңбегін төртінші басылымға (1853) қайта қарастырды және сол кезде «Он тоғызыншы ғасыр тарихы» (8 том, 1854–1860) жоспарын жасауға кірісті. Қоғамның мақсаты Георг Фридерик Гендельдің жинақталған еңбектерін жариялау болды. 1868 жылы «Хендель мен Шекспир, музыка өнерінің эстетикасы» (Händel und Shakespeare, zur Asthetik der Tonkunst) атты еңбегі жарық көрді, онда ол өзінің сүйікті ақыны мен сүйікті композиторы арасындағы тапқыр параллельді көрсетті, олардың зияткерлік жақындығы екеуіне де ортақ германдық тегіне, олардың ұқсас зияткерлік дамуы мен мінезіне негізделгенін атап өтті. Бұл басылымның сәтсіздігі, оның «Он тоғызыншы ғасыр тарихының» соңғы томдарын отандастарының салқын қабылдауы және Германияның біртүтастығы оның тілегендей емес, басқа жолмен және басқа құралдармен жүзеге асырылғанына көңілі қалды, оның соңғы жылдарын уытты етті.

Шығармалары

"Geschichte der Deutschen Dichtung" – неміс поэзиясының алғашқы толыққанды тарихы. Автор Германияның әдеби қызметін оның саяси өмірінің даму кезеңдерімен байланыстырып көрсетті, осылайша саяси тарихты әдебиет тарихының негізі және арқауы етіп берді. Оның бағалары адал және тәуелсіз болды, алайда оның сын-пікірлері көбінесе Германияның ең белгілі ақындарына – Гете, Шиллер және Жан Польға қатысты айқын сыншыл және ұсақ-түйекке көңіл бөлгіштік көрінетін. Бұл сынға қарамастан, неміс халқы осы ақындардың құндылығын дұрыс бағалап, оның еңбегін осы тақырыпқа арналған ұлттық құрметпен қабылдады. Гервиннің осы әдеби тарихты жазу мақсаты да патриоттық болды. Ол Германияның әдебиетте үлкен жетістіктерге қол жеткізгенін көрсетіп, енді тек саяси іс-қимылға толыққанды берілуі және осы салада басқа елдерден де озуы керектігін дәлелдеуге тырысты.