Кіріспе

Ливия ауданы

Нұқат әл-Хамс (النقاط الخمس Nuqāṭ al Ḫams) – Ливияның аудандарының бірі. Бұл елдің солтүстік-батысында, бұрынғы Триполитания тарихи аймағында орналасқан. Оның астанасы – Зувара қаласы. Нұқат әл-Хамстың солтүстік жағалауы Жерорта теңізіне жағалайды. Батысында Тунис мемлекетінің Меденин облысымен шекаралас. Ішкі шекарасы бойынша шығысында Зәуия, оңтүстік-шығысында Джабал әл-Гарби және оңтүстік-батысында Налут аудандарымен шектеседі. Нұқат әл-Хамс Ливияның Триполитания географиялық аймағының бір бөлігі болып табылады. 2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, оның ішінде 150 353 ливиялық азамат. Ауданда барлығы 22 713 үй шаруашылығы тіркелген, оның 20 907-сі ливиялықтарға тиесілі. Ауданның халық тығыздығы шаршы километрге 1,86 адамды құрайды. Әл-Ватия әуе базасы осы ауданда орналасқан.

География

Солтүстікте Нукат әл-Хамс Жерорта теңізінің жағалауымен шектеседі. Батысында Тунистің Меденин облысымен шекаралас. Ішкі аумақта шығысында Зәуия, оңтүстік-шығысында Джабал әл-Гарби және оңтүстік-батысында Налутпен шектеседі. Нукат әл-Хамс Ливияның Триплотания деген географиялық аймағының солтүстіктен оңтүстікке дейін созылатын бөлігі болып табылады. Аймақта 2000 фут (610 м) биіктіктен 3000 фут (914 м) биіктікке дейінгі жағалау оазистері, жазықтар және әктас үстірттері кездеседі. Аймақта жыл бойы ағатын өзендер жоқ, бірақ жер асты сулары жеткілікті. Жағалау аймағында Жерорта теңізі климаты басым, ал қалған жерлерде шөл климаты орналасқан. Көктем айларында төрттен сегіз күнге дейін созылатын құмды дауылдар жиі болады.

Демография

2012 жылғы халық санауы бойынша аймақтағы жалпы халық саны 157 747 адамды құрады, оның ішінде 150 353 ливиялық азамат. Ливиядағы орташа отбасы мүшелерінің саны 6,9 болса, ливиялық емес азаматтардың орташа отбасы мүшелерінің саны 3,7-ге тең. Аудан бойынша барлығы 22 713 үй шаруашылығы тіркелді, оның 20 907-сі ливиялықтарға тиесілі. Ауданның халық тығыздығы шаршы километрге 1,86 адамды құрайды. 2006 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша аудандағы экономикалық жағынан белсенді халықтың саны 111 646 адамды құрады. Оның ішінде 64 359 мемлекеттік қызметкер, 3 680 жұмыс беруші, 32 901 бірінші деңгейдегі жұмысшы және 697 екінші деңгейдегі жұмысшы болды. Мемлекеттік басқаруда 22 669 жұмысшы, ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және орман шаруашылығында 6 201, ауыл шаруашылығы мен аң аударуда 6 053, білім беру саласында 36 296, жеке кәсіпкерлікте 6 634, денсаулық сақтау және әлеуметтік жұмыс салаларында 4 682, өндірісте 6 463, техникалық жұмыстарда 36 215 және қызмет көрсету саласында 1 216 жұмысшы жұмыс істеді. Мектептердегі оқушылардың жалпы саны 87 319-ды құрады, ал орта білімнен жоғары білімі бар адамдардың саны 4 254-ке жетті. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) мәліметтері бойынша, инфекциялық аурулар орталықтары, бір тіс клиникасы, төрт жалпы медициналық клиника, сегіз стационарлық клиника, 18 амбулаториялық клиника, 64 дәріхана, 80 жедел жәрдем орталығы, бір поликлиника бар, ал ауылдық және мамандандырылған клиникалар жоқ.

Әкімшілік

Шабия жүйесі құрылғаннан кейін Нұқат әл-Хамс-тың аумағы кішіреydі. Ливия 1951 жылы отаршылдық империядан тәуелсіздік алды; тәуелсіздікпен ол бай мұнай ресурстарымен әйгілі болды. 2012 жылғы орталықсыздандыру аясында ел бастапқыда 25 муниципалитеттен тұратын 13 облысқа әкімшілік тұрғысынан бөлінді, бұл облыстар әрі қарай 1500 коммунаға бөлінді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, елде аудандар түрінде 22 әкімшілік бөлініс болды.