Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Африкалық ел
African country
Чад – әлемдегі 47 құрлыққа шыға алмайтын елдің бірі және Солтүстік-Орталық Африкада орналасқан. Оның ауданы Франциядан екі есеге жуық, ал Калифорниядан үш еседен астам. Этностық және тілдік жағынан әртүрлі халқының көп бөлігі оңтүстікте тұрады, Логон өзені бассейнінде бір шаршы километрге 54 адамнан бастап, солтүстік Б.Э.Т. (Борку Эннеди Тибести) шөлді аймағында 0,1 адамға дейін құралады. Бұл аймақ Франциядан да үлкен. Шари және Логон өзендерінің қосылған жерінде орналасқан Нджамена астанасы халқы 700 000-нан асатын космополиттік қала. Чадта төрт климаттық аймақ бар. Сахараның солтүстік аймағында жылдық жауын-шашын мөлшері 200 мм-ден кем. Аз халық көбінесе көшпелі, негізгі малдары – ұсақ мал және түйелер. Сахельдің орталық аймағында жауын-шашын мөлшері аралығында болады және өсімдік жамылғысы шөптекті-бұталы даладан тікенді, ашық саваннаға дейін жетеді. Оңтүстік аймақ, көбінесе Судан аймағы деп аталады, орманды саванналар мен жапырақты ормандармен ерекшеленеді. Чадтың оңтүстік-батыс ұшында орналасқан Гвинея аймағында жауын-шашын мөлшері аралығында құрайды. Елдің жер бедері көбінесе тегіс, және бұл континенттегі маңызды су толыққан жерлердің бірі. 120 түрлі балыққа және кемінде сондай көп түрлі құстарға мекен болатын көл, халық санының өсуіне және жауын-шашынның азаюына байланысты соңғы төрт онжылдықта күрт қысқарды. Чад, Нигер, Нигерия және Камерунмен шектесетін Чад көлінің қазіргі ауданы 1350 шаршы километрді құрайды, 1963 жылы 25 000 шаршы километр болған. Орталық Африка Республикасынан бастау алып, солтүстікке қарай ағатын Шари және Логон өзендері Чад көліне түсетін жер бетіндегі судың көп бөлігін қамтамасыз етеді. Чад сонымен қатар Нигермен де шектес.
Chad is one of the 47 landlocked countries in the world and is located in North Central Africa, measuring , nearly twice the size of France and slightly more than three times the size of California. Most of its ethnically and linguistically diverse population lives in the south, with densities ranging from 54 persons per square kilometer in the Logone River basin to 0.1 persons in the northern B. E. T. (Borkou Ennedi Tibesti) desert region, which itself is larger than France. The capital city of N'Djaména, situated at the confluence of the Chari and Logone Rivers, is cosmopolitan in nature, with a current population in excess of 700,000 people. Chad has four climatic zones. The northernmost Saharan zone averages less than of rainfall annually. The sparse human population is largely nomadic, with some livestock, mostly small ruminants and camels. The central Sahelian zone receives between rainfall and has vegetation ranging from grass/shrub steppe to thorny, open savanna. The southern zone, often referred to as the Sudan zone, receives between , with woodland savanna and deciduous forests for vegetation. Rainfall in the Guinea zone, located in Chad's southwestern tip, ranges between
The country's topography is generally flat, and is one of the most important wetlands on the continent. Home to 120 species of fish and at least that many species of birds, the lake has shrunk dramatically in the last four decades due to increased water usage from an expanding population and low rainfall. Bordered by Chad, Niger, Nigeria, and Cameroon, Lake Chad currently covers only 1350 square kilometers, down from 25,000 square kilometers in 1963. The Chari and Logone Rivers, both of which originate in the Central African Republic and flow northward, provide most of the surface water entering Lake Chad. Chad is also next to Niger.
2010 жылғы құрғақшылық
22 маусымда Фаяда температура 1961 жылы осы жерде тіркелген бұрынғы рекордты жаңартты. Нигерде де ұқсас температураның өсуі байқалды, ол елді аштық жағдайына қарай бастады. 26 шілдеде Чад пен Нигерде ауа температурасы рекордқа жақын деңгейге жетті.
On 22 June, the temperature reached in Faya, breaking a record set in 1961 at the same location. Similar temperature rises were also reported in Niger, which began to enter a famine situation. On 26 July the heat reached near record levels over Chad and Niger.