Кіріспе
Америка Азамат соғысындағы Геттисбург шайқасы кезінде Конфедерация жаяу әскерінің шабуылы. Осы тақырыптағы кітап.
the book of that title
Пикетт шабуылы (3 шілде 1863 жыл), сондай-ақ Пикетт-Петтигрю-Тримбл шабуылы деп те аталады, Азамат соғысы кезінде Геттисбург шайқасының соңғы күні Конфедерация генералы Роберт Э. Лидің генерал-майор Джордж Г. Мидтің одақтық позицияларына қарсы бұйрық берген жаяу әскер шабуылы болды. Конфедерация әскерлері одақтың шептерінің орталығына тікелей шабуыл жасады, нәтижесінде ауыр шығынға ұшырады. Дайындықтан мүлдем жетіспеушілік пен шабуыл басталған сәттен-ақ туған қиындықтардан зардап шеккен бұл шабуыл Лидің солтүстікке басып кіруіне нүке салып, Вирджинияға кері шегінуге мәжбүр еткен қымбат қателік болды. Шабуылға үш Конфедерация генералы (барлығы генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің басқаруында) жетекшілік етті, олардың бірі генерал-майор Джордж Пикетт есіммен аталды. Пикетт шабуылы Лидің «жалпы жоспарының» бір бөлігі болды, мақсаты Зират төбесін және оның бақылауындағы жолдар желісін басып алу еді. Оның әскери хатшысы Армистед Линдсей Лонг Лидің ойларын былай сипаттады:
[Зират жотасы] батысқа қарай еңкейіп, Эмитсбург жолы өтетін ойыстың әлсіз жері болды. Ли Федералдық шепті сол жерде бұзып, Зират төбесіне бұрылса, [Хейз дивизиясы] қанаттан шабуылға ұшырап, қалғандары бейтараптандырылатынын сезді. Ли сол жерде шабуыл жасауға шешім қабылдады және оның орындалуы Лонгстритке тапсырылды. Ли 2 шілдедегі одақтың шептерінің сол және оң қанатындағы Конфедерация шабуылдарынан кейін Мидтің орталыққа қорғанысын шоғырландыратынына сенді, бұл оның орталық бөлігіне зиян келтіретін еді. Алайда, 2 шілде күні кешке Мид генерал Джон Гиббонға соғыс кеңесінен кейін Ли келесі күні таңертең оның шептерінің орталығына шабуыл жасайтынын және бұл аймақты қосымша әскерлермен және артиллериямен нығайтатынын дұрыс болжады. Жаяу әскер шабуылына дейін одақтың қорғанысын әлсірету және артиллериясын үнсіздендіру мақсатындағы үлкен артиллериялық бомбалау жүргізілді, бірақ ол көбінесе тиімсіз болды. Тоғыз жаяу әскер бригадасынан құралған шамамен 12 500 адам ауыр одақтық артиллерия мен мылтық атысы астында үш шақырымнан астам (1200 м) ашық даламен жылжыды. Конфедерацияның кейбір әскерлері одақтың көптеген қорғаушыларын қорғаған төменгі тас қабырғаны бұзуға қабілетті болғанмен, олар оны ұстай алмады және 50 пайыздан астам шығынға ұшырады. Соғыстың шешімді сәттерінің бірі саналатын шабуылдың ең алысқа жеткен нүктесі Конфедерацияның биік су белгісі деп аталады.
Жоспарлар мен командалық құрылымдар
Пикетттің шабуылы үш Конфедерация дивизиясы үшін жоспарланған, оны генерал-майор Джордж Пикетт, бригада генералы Дж. Джонстон Петтигрю және генерал-майор Исаак Р. Тримбл басқарды. Бұл дивизиялар генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің бірінші корпусы мен генерал-лейтенант А. П. Хиллдің үшінші корпусынан құралды. Петтигрю полковник Биркетт Д. Фрайдың (Арчер бригадасы), полковник Джеймс К. Маршаллдың (Петтигрю бригадасы), бригада генералы Джозеф Р. Дэвис және полковник Джон М. Брокенбро басқаратын бригадаларды құмандеді. Тримбл генерал-майор Дорси Пендердің дивизиясын басқарды, оған бригада генералы Альфред М. Скальс (уақытша полковник Уильям Ли Дж. Лоуренс басқарды) және Джеймс Х. Лейн бригадалары кірді. Генерал-майор Ричард Х. Андерсонның дивизиясынан (Хилл корпусы) екі бригада оң жақтан шабуылға қолдау көрсетуге тиіс болды: бригада генералы Кадмус М. Уилкокс және полковник Дэвид Ланг (Перри бригадасы). Конфедерация шабуылының мақсаты генерал-майор Винфилд С. Хэнкоктың басқаруындағы Потомак армиясының II корпусының орталық бөлігі болды. Орталықта бригада генералы Джон Гиббонның дивизиясы орналасқан, оған бригада генералы Уильям Харроу, полковник Норман Дж. Холл және бригада генералы Александр С. Уэбб бригадалары кірді. 2 шілде күні Мид Гиббонға соғыс кеңесінде Лидің келесі күні таңертең оның секторына шабуыл жасайтынын дұрыс болжады. Осы позицияның солтүстігінде бригада генералы Александр Хейс бригадалары, ал оңтүстігінде генерал-майор Абнер Даблдейдің I корпусының дивизиясы, соның ішінде бригада генералы Джордж Дж. Станнард басқаратын 2-ші Вермонт бригадасы және полковник Чапман Биддлдің қолбасшылығындағы 121-ші Пенсильвания дивизиясы орналасқан. Мидтің штабы II корпус шебінің артында, жесір Лидия Лейстерге тиесілі кішкентай үйде орналасқан. Шабуылдың нақты мақсаты тарихи даулардың себебі болды. Дәстүр бойынша, шабуылдаушы күштер үшін көрнекті нүкте ретінде Cemetery Ridge-дегі «ағаштардың шоғыры» көрсетілген. Геттисбург туралы 1993 жылғы фильм сияқты тарихи зерттеулер бұл көзқарасты танымал етуді жалғастыруда, бұл 1880 жылдары Геттисбург шайқасы тарихшысы Джон Б. Бачелдердің еңбегінде пайда болды. Алайда, соңғы зерттеулер, соның ішінде Геттисбург ұлттық әскери паркі тарихшыларының жарияланған еңбектері, Лидің мақсаты шын мәнінде Cemetery Hill-дегі Зиглер орманындағы ағаштардың көбірек көзге түсетін және айқын тобы болғанын көрсетті, ол бұтадан солтүстікке қарай 300 метр (274 м) қашықтықта орналасқан. Көп талқыланған теория Лидің екінші күнгі шабуылдардың (Қаймақ төбені басып алу) жалпы жоспары үшінші күні өзгермегенін және 3 шілдедегі шабуылдар төбені және оның бақылауындағы жол желісін бақылауға бағытталғанын көрсетеді. Қазіргі кездегі көрнекті нүкте болып табылатын ағаштардың шоғыры 1863 жылы он метрден төмен болды, оны шабуылдаушы колонналардың бір бөлігі тек соғыс алаңының белгілі бір бөліктерінен ғана көре алды. Жоспарлау басталғаннан бастап, Конфедерация үшін жағдайлар дұрыс болмады. Пикетттің дивизиясы әлі Геттисбургте қолданылмаған болса да, А. П. Хиллдің денсаулығы нашарлап, ол өзінің қай әскерін шабуылға жұмсау керектігін таңдауға қатыспады. Хилл корпусының кейбір бөлімдері 1 шілдеде жеңіл шайқасты, ал 2 шілдеде мүлдем шайқаспады. Алайда, 1 шілдеде ауыр шайқасқан әскерлер шабуылға шықты. Шабуыл халық тарихында Пикетттің шабуылы деп белгілі болғанымен, жалпы басқару Джеймс Лонгстритке берілді, ал Пикетт оның дивизиялық командирлерінің бірі болды. Ли Лонгстритке Пикетттің жаңа дивизиясы шабуылға жетекшілік етуі керектігін айтты, сондықтан атау орынды, бірақ кейбір соңғы тарихшылар Пикетт–Петтигрю–Тримбл шабуылы (немесе, сирек жағдайда, Лонгстриттің шабуылы) атауын қолданады, бұл құрметті (немесе кінәні) әділ бөлу үшін. Хилл шеттетілгендіктен, Петтигрю мен Тримблдің дивизиялары Лонгстриттің билігіне де берілді. Осылайша, Пикетттің есімі 11 бригаданың 3-іне басшылық еткен, ал оның корпусының командирінің бақылауында болған шабуылға берілді. Пикетттің әскері негізінен Вирджиниядан болды, ал басқа дивизиялар Солтүстік Каролина, Миссисипи, Алабама, Вирджиния және Теннесси әскерлерінен құралды. Вилкокс пен Лэнгтің қолдау көрсеткен әскерлері Алабама мен Флоридадан келген. Жаяу әскер шабуылымен бірге Ли одақтың артқы жағында ат әскері шабуылын жоспарлады. Генерал-майор Дж. Э. Б. Стюарт өзінің ат әскері дивизиясын шығысқа қарай бастап, Лидің жеңіске жетуіне үміттенген Лидің артқы жағына шабуыл жасап, Балтимор Пайк бойымен байланыс желісін (және шегінуді) бұзуға дайындалды. Ли ертерек бастауға үміттенсе де, жаяу әскер шабуылын ұйымдастыруға бүкіл таңертең кетті. Лидің штабы да Лонгстриттің штабы да Пикеттке оның дивизиясын таң атқанға дейін соғыс алаңына жеткізу туралы бұйрықтарды жібермеді. Тарихшы Джеффри Д. Верт бұл қатеге Лонгстритті кінәлайды, бұл Лидің ауызша бұйрығын түсінбеушілік немесе қателік болды деп сипаттайды. Соғыстан кейінгі «Жоғалған себеп» жазушыларының көптеген Лонгстриттің Геттисбургтегі өнімділігіне қатысты сын-ескертпелері осы сәтсіздікті Лидің шайқас жоспарын қасақана бұзу дәлелі ретінде келтіреді. Сонымен қатар, Одақтың оң жағындағы шебінде Цулп Хиллі үшін жеті сағатқа созылған шайқас болды. Лидің мақсаты соғыс алаңындағы өзінің басым күштерін жинақтаудан Мидтің алдын алу үшін шабуылды синхронды ету болды, бірақ шабуылдар нашар үйлестірілді және бригада генералы Эдвард «Аллегени» Джонсонның Цулп Хилліне жасаған шабуылдары Лонгстриттің артиллериялық атысы басталғанда тоқтап қалды. Мид тағы бір шабуыл жақын екенін білді және барлық қашқандар мен бос бірліктерді жинап, шепке қою туралы барлық бағыныштыларына хабарлама жіберді.
Артиллерия шабуылдары
Жаяу әскердің шабуылына дейін Ли одақтың орталық бөлігіне күшті және жақсы шоғырланған артиллериялық оқ жаудыруды жоспарлаған, осы арқылы шабуылды жеңе алатын одақтың артиллериялық батареяларын жоюға және одақтың жаяу әскерін әлсіретуге үміттенген. Бірақ нашар артиллериялық басшылық пен жабдықтағы кемшіліктер шабуылдың басынан-ақ сәтсіздікке ұшырауына себеп болды. Лонгстриттің артиллерия корпусының бастығы, полковник Эдвард Портер Александр, майданды тиімді басқарды; ал Лидің артиллерия бастығы, бригада генералы Уильям Н. Пендлтон, басқа екі корпустың артиллериясын тиімді орналастыруға кедергі келтіруден басқа ешқандай рөл атқармады. Александрдың күш-жігеріне қарамастан, одақтың нысанасына конфедерациялық оқтар жеткіліксіз мөлшерде жиналды. 3 шілдедегі бомбалау соғыстың ең ірісі болды, екі тараптан жүздеген зеңбіректер сағат 13:00-де басталып, бір-екі сағат бойы оқ жаудырды. Конфедерациялық зеңбіректердің саны 150-ден 170-ке дейін болды және олар 3 шақырымнан астам ұзындықтағы желі бойынан атылды, оңтүстіктегі Персик бағынан басталып, Эммитсбург жолымен дерлік параллель бағытта жүрді. Конфедерацияның бригада генералы Эвандер М. Лоу былай деп жазды: "Орталықтағы артиллериялық оқ жаудыру соғыс кезінде көрілген ең тамаша шайқас көріністерінің бірі болды. Геттисбергке қарай көтерілгенде, екі жағындағы төбелер от пен түтіннің тәждерімен қапталды, өйткені екі жотаның арасында тең бөлінген 300 зеңбірек бір-біріне темір жаңбырын төкті". Оқ жаудырудың қатты болғанына қарамастан, оның тиімділігі төмен болды. Конфедерациялық снарядтар көбінесе жаяу әскердің алдыңғы қатарынан асып түсті – кейбір жағдайларда нашар сақтандырғыштардың кесірінен жарылыс кешікті, ал шайқас алаңын жауып тұрған түтін мергендерден бұл фактіні жасырды. Одақтың артиллерия бастығы, бригада генералы Генри Дж. Хант, қарсы батареялық оққа тек 80-ге жуық зеңбіректі қолдана алды; одақтың желісінің географиялық ерекшеліктері зеңбіректерді тиімді орналастыру үшін шектеулі аймақтарды ұсынды. Ол сондай-ақ оқ-дәрілерді үнемдеу үшін атысты тоқтатуға бұйрық берді, бірақ Александрды жаңылыстыру үшін Хант өз зеңбіректерін бірінен соң бірі жойылғандай көріну үшін ақырындап тоқтатуға бұйырды. Ханттың барлық зеңбіректері атысты тоқтатқан кезде, әлі де шайқастың түтінімен соқырланған Александр Ханттың алдауына сеніп, одақтың көптеген батареялары жойылған деп ойлады. Хант Ханкоктің қысымына тойтарыс беруге мәжбүр болды, ол Александрдың бомбалауынан әлсіреген жаяу әскердің рухын көтеру үшін одақтың оқ жаудыруын талап етті. Тіпті Мид те артиллерияның әсерінен зардап шекті – Лейстер үйі жиі снарядтарға түсті, сондықтан ол өз штабымен бірге Пауэрс-Хиллге көшуге мәжбүр болды. Контр-батареялық оқ жаудыру одақтың оқ-дәрілік қорын азайтып, оңтүстік шабуылына дейін оларды толықтыруға жеткіліксіз уақыт қалдырды. Өмірінің соңына дейін Хант әрқашан өзіне рұқсат берілгенде, ол алдағы шабуылға арналған алыс қашықтықтағы снарядтарын сақтап, содан кейін олардың алға жылжуына дайындалғанда конфедерациялық күштерді барлық қолдағы зеңбіректермен бомбалағанда, шабуыл ешқашан болмас еді және көптеген одақтың өмірі сақталған болар еді деп мәлімдеді. Күн ыстық болды, бір мәлімет бойынша 87°F (31°C) және ылғалды, ал конфедерациялықтар ыстық күн астында және одақтың контр-батареялық оғынан зардап шекті, алға жылжу бұйрығын күтіп. Одақтың артиллериялықтары нысаналарын аттап кеткен кезде, олар Семинария Риджінің ормандарында немесе Александрдың зеңбіректерінің артындағы шағын ойыстарда күтіп тұрған жаяу әскерге жиі соққы беріп, шабуыл басталғанға дейін елеулі шығынға ұшыратты. Лонгстрит бастауынан бастап шабуылға қарсы болды, шабуыл сәтсіздікке ұшырайды деп сенді (бұл ақырында дұрыс болып шықты) және одақтың сол жақ флангын айналып өтуге арналған өзінің жоспары болды. Өзінің естеліктерінде ол Лиге: Лонгстрит жеке шабуылға бұйрық беруден аулақ болғысы келді, ол жас полковник Александрға мантияны беруге тырысты, оған Пикетті алға жылжуды бастау үшін оңтайлы уақытта хабарлауын айтты, оның бағалауынша одақтың артиллериясы тиімді түрде үнсіздікке жіберілген. Мұндай оқиғаның болғанын білмеген Александр ақырында Пикеттке оқ-дәрісі өте аз екенін хабарлап, "Егер сіз келе жатсаңыз, бірден келіңіз, әйтпесе мен сізге тиісті қолдау көрсете алмаймын, бірақ жаудың атысы мүлдем тоқтаған жоқ. Кем дегенде 18 зеңбірек әлі де зираттан атып жатыр" деді. Пикет Лонгстриттен: "Генерал, алға жылжуға бола ма?" - деп сұрады. Лонгстрит өзінің мемуарларында: "Бұйрықты айтуға тырысу сәтсіз аяқталды, мен оны тек оңтайлы иілумен көрсете алдым". Лонгстрит шабуылды тоқтатуға соңғы рет тырысты. Пикетпен болған кездесуінен кейін ол Александрмен артиллериялық жағдайды талқылады және Александрдың жаудың барлық зеңбіректері үнсіздікке жіберілгеніне толық сенімді еместігін және конфедерациялық оқ-дәрінің дерлік таусылғанын білді. Лонгстрит Александрға Пикетті тоқтатуға бұйрық берді, бірақ жас полковник артқы қатардағы пойыздан оқ-дәрілерін толықтыруға бір сағаттан астам уақыт кететінін және бұл кешігу олардың алдыңғы оқ жаудыруынан алған кез келген артықшылықты жоятынын түсіндірді. Жаяу әскер шабуылы конфедерациялық артиллерияның жақын қолдауысыз жүзеге асты, ол бастапқыда жоспарланған еді.
Longstreet wanted to avoid personally ordering the charge by attempting to pass the mantle onto young Colonel Alexander, telling him that he should inform Pickett at the optimum time to begin the advance, based on his assessment that the Union artillery had been effectively silenced. Although he hadn't become aware of such a development, Alexander eventually notified Pickett that he was running dangerously short of ammunition, sending the message "If you are coming at all, come at once, or I cannot give you proper support, but the enemy's fire has not slackened at all. At least eighteen guns are still firing from the cemetery itself." Pickett asked Longstreet, "General, shall I advance?" Longstreet recalled in his memoirs, "The effort to speak the order failed, and I could only indicate it by an affirmative bow." Longstreet made one final attempt to call off the assault. After his encounter with Pickett, he discussed the artillery situation with Alexander, and was informed that Alexander did not have full confidence that all the enemy's guns were silenced, and that the Confederate ammunition was almost exhausted. Longstreet ordered Alexander to stop Pickett, but the young colonel explained that replenishing his ammunition from the trains in the rear would take over an hour, and this delay would nullify any advantage the previous barrage had given them. The infantry assault went forward without the Confederate artillery close support that had been originally planned.
Жаяу әскер шабуылдады
Кешке сағат 2-де Одақ позицияларына қарай аттанған барлық күш шамамен 12 500 адамнан тұрды. Шабуыл "шабуыл" деп аталғанымен, әскерлер қатарласып, сап түзеп, жауға бірнеше жүз метр жеткенде ғана жылдамдықпен шабуылға көшуге дайын болды. Сол жақта Петтигрю мен Тримбл, оң жақта Пикет сап түзеді. Алдыңғы қатарда тоғыз бригада орналасты, жалпы шеп бір шақырымнан астам (1600 м) болды. Конфедераттар бірден қарсы артиллерия отына тап болды, ал олардың жолындағы қоршаулар олардың жылдамдығын баяулатты. Литтл Раунд Топтың солтүстігіндегі Фримен МакГилверидің жасырын артиллериялық позицияларынан атылған оқтар Конфедераттардың оң қанатын шарпыды, Зират төбесінен атылған артиллериялық оқтар сол қанатына тиді, ал орталық бөлігі II корпустың артиллериясына қарсы тұрды, ал Одақ артиллериясының резерві екінші қатарда орналасты. Семинариялық қырқа мен Зират қырқасы арасындағы жер көлбеу, сондықтан алға жылжыған әскерлер ашық дала арқылы шамамен үштен бір бөлігін басып өтетін кезде Одақ артиллериясының көзінен уақыт-уақыт жоғалып, қайта пайда болатын. Үш Конфедерат дивизиясы алға жылжығанда, күтіп тұрған Одақ әскерлері "Фредериксбург! Фредериксбург! Фредериксбург!" деп шулаған, бұл 1862 жылғы Фредериксбург шайқасындағы Конфедераттардың қатарына жасалған сәтсіз шабуылды еске түсірді. Бастапқыда снарядтар мен қатты оқтар атылды, бірақ Конфедераттар Одақ қатарына 400 метр жақындағанда оқ-дәрілер мен мылтық атуға көшті. Осы кезде Конфедераттардың бірлігі мен рухы күйреуді бастады. Одақ қатарына жетуге дейін соңғы қорғаныс Эмитсбург жолындағы тереңдікке батып кеткен жерде орналасқан, 300 метр қашықтықта. Мыңдаған Конфедераттар сол жерде жерге жатып, одан әрі жылжудан бас тартты, шайқас аяқталғаннан кейін көптегендері Одақ әскерлеріне тұтқынға берілді. Бастапқы күштердің үштен екісі соңғы шабуылға қатыспаған болуы мүмкін; шабуыл басталғандағы бір шақырымдық шеп жарты шақырымға дейін тарылып, әскерлер желі бойында пайда болған саңылауларды толтырып, қанаттан атудан қашықтауға тырысты. Шабуылдың сол жақ қанатында Брокенброу бригадасы Зират төбесінен келген артиллерия отына ұшырады. Олар сондай-ақ 8-ші Огайо пехоталық полкінен күтпеген мылтық атысына тап болды. Бір қатардан атып, Брокенброудың виргиниялықтарын таң қалдырған 160 огайолық, оларды артиллерия отынан кейін қорқытып, Семинариялық қырқаға қашып, Тримблдің дивизиясын бұзып, оның көптеген әскерлерін де қашып кетуге мәжбүр етті. Огайолықтар Дэвистің Миссисипи және Солтүстік Каролина бригадасына сәтті шабуыл жасады, ол қазір Петтигрю дивизиясының сол жақ қанатын құрады. Тірі қалғандар Зират төбесінен келген артиллерия отына ұшырады. Шабуыл кезінде Петтигрюдің әскерлеріне 1600-нан астам оқ атылды. Шабуылдың бұл бөлігі Эмитсбург жолындағы берік қоршаудан асып өтпеді. Осы кезде Конфедераттар артиллериялық оқтарға жетті, ал Александр Хейстің дивизиясы 260 метрлік тас қабырғаның артынан өте тиімді мылтық атысын бастады, дивизияның әрбір атқышы төрт қатарға дейін қатарласып, атып болған соң кері шегініп, қайта зарядтады. Тримблдің екі бригададан тұратын дивизиясы Петтигрюді ертіп жүрді, бірақ жетістікке жете алмады. Тримблдің түсініксіз бұйрықтары Лэйнге Солтүстік Каролинадағы үш жарым полкін алға жіберуді бұйырды. 8-ші Огайодан келген қайтадан атылған оқтар мен Хейстің атқылаушыларының шабуылдары осы әскерлердің көпшілігінің Эмитсбург жолынан өтуіне кедергі келтірді. Скельстің Солтүстік Каролина бригадасы, полковник Уильям Л. Дж. Лоуренс басқарып, ауыр кемшілікпен басталды - олар 1 шілдеде әскерлерінің үштен екісін жоғалтқан. Олар да кері шегінді, ал Лоуренс жараланды. Одақ қорғаушылары да зардап шекті, бірақ Хейс өз әскерлерін майдан шебінің артында шабуылдап, "Хурра! Балалар, біз оларға тозақты көрсетіп жатырмыз!" деп айғайлады. Оның астынан екі жылқы атып өлтірілді. Тарихшы Стивен Сирс Хейстің өнерін "шабыттандыратын" деп атады. Оң жақ қанатында Пикеттің виргиниялықтары Эмитсбург жолынан өтіп, солтүстік-шығысқа қарай бұрылды. Олар генерал Джеймс Л. Кемпердің басқаруымен оң жақта және генерал Ричард Б. Гарнеттің басқаруымен сол жақта екі қатармен жүрді, генерал Льюис А. Армистедтің бригадасы олардың артынан тығыз ертіп келді. Дивизия сол жаққа бұрылғанда, оның оң қанаты МакГилверидің және Зират төбесіндегі Даблдейдің Одақ дивизиясының отына ұшырады. Станардтың Вермонт бригадасы алға жылжып, солтүстікке қарап, Кемпер бригадасының артына қатты оқ атып, шабуыл жасады. Осы кезде Хэнкок, артиллериялық шабуыл кезінде әскерлеріне көрсетіп жүргенде, садақ сабына тиген оқтан жараланды, оқ оның оң жамбасына кіріп, ағаш сынықтары мен үлкен иілген шегемен бірге кірді. Ол шайқас аяқталғанша артқа эвакуацияланудан бас тартты. Пикеттің әскері алға жылжығанда, Станард бригадасының, содан кейін Харроу бригадасының және содан кейін Холл бригадасының қорғаныс отына төтеп берді, Одақ орталығындағы шағын шығыңқыға жеткенше, кейін "Бұрылыс" деп аталған 80 метрлік тік бұрылысқа жетті. Оны генерал Александр С. Уэббтің Филадельфия бригадасы қорғады. Уэбб өте жараланған лейтенант Алонзо Кушингтің Батарея А, 4-ші АҚШ артиллериясының екі қалған пушкасын желісінің алдына, тас қоршауға орналастырды, ал оның бригадасының 69-шы және 71-ші Пенсильвания полктері қоршау мен пушкаларды қорғауға белсенді қатысты. Екі пушка мен 940 адам Хейстің дивизиясының атып шығарған зор қуатына тең келе алмады. Одақ шебінде екі саңылау пайда болды: 71-ші Пенсильвания полкінің командирі Конфедераттар Бұрылысқа тым жақын келгенде әскерлерін кері шегінуге бұйырды; ағаштардың тобының оңтүстігінде Холл бригадасының (59-шы Нью-Йорк) әскерлері түсініксіз себептермен артқа қашты. Соңғы жағдайда, бұл капитан Эндрю Коуэн мен оның 1-ші Нью-Йорк тәуелсіз артиллериялық батареясын қарсылап келе жатқан жаяу әскерге қарсы тұруға мәжбүр етті. Артиллерия басшысы Генри Ханттың жеке көмегімен Коуэн бес пушкаға бірдей оқ-дәрілерді бірден атуға бұйырды. Оның алдындағы Конфедераттардың барлық қатары жоғалып кетті. 71-ші Пенсильванияның көп бөлігі эвакуациялаған саңылау одан да қауіпті болды, тек 71-шінің бірнеше әскері, 69-шы Пенсильванияның 268 адамы және Кушингтің екі 3 дюймдік пушкасы Гарнеттің және Армистедтің бригадаларының 2500-3000 адамын қарсы алуға дайын болды, олар тас қоршаудан өтуге кірісті. 69-шы Пенсильванияның ирландтықтары мылтықтар, сүйектілер және тіс күресінде аяусыз қарсылық көрсетті. 71-ші полк шегінгендігіне қынжылған Уэбб 72-ші Пенсильванияны (зуав полкі) алға жылжытты. Бастапқыда полк шабуылға баруға тартынды, себебі олар Уэббті бригадалық генерал ретінде танымады (оны жақында ғана тағайындаған). Алайда, қателіктерін түсінгеннен кейін 72-ші полк алға жылжып, желідегі саңылауды жабуға көмектесті. Шайқас кезінде Кушинг үш оқтан жараланып, әскерлеріне айғайлағанда қаза тапты, үшінші оқ аузына тиді. Конфедераттар оның екі пушкасын тартып алып, Одақ әскерлеріне қарсы бұрды (бірақ қару-жарақ оқ-дәрісіз болғандықтан пайдасы болмады). Осы кезде Одақ әскерлері келді және бұзуға сәтті шабуыл жасады. Алға жылжыған солтүстік әскерлері Конфедераттарды жеңіп алды, содан кейін көтеріліс күйреп қалды. Одақ әскерлері алдыңғы қатардағы Конфедерат командирлерінің барлығын өлтіргендіктен, оңтүстік күштеріне ретсіз кері шегінуге ешкім бұйрық бере алмады. Нәтижесінде, ұйымсыз шегініс болды. Олар шайқас алаңынан шығып келе жатқанда, бірнеше Одақ офицерлері жылқыда Конфедераттардың құлаған туларын жинап алып, желі бойында оларды жерге сүйреп, шегініп бара жатқандарды қорлады.
Салдары
Союз 1500-ге жуық адамнан қаза тауып, жараланған болса, Конфедерация құрбандарының саны 50%-дан астам болды. Пикеттің дивизиясы 2655 адамнан зардап шекті (498 адам қаза тапты, 643 адам жараланды, 833 адам жараланды және тұтқынға алынды, ал 681 адам тұтқынға алынды, жараланбады). Петигрюдің шығындары шамамен 2700 (470 адам қаза тапты, 1893 адам жарақат алды, 337 адам тұтқынға алынды) деп бағаланады. Тримблдің екі бригадасында 885 адам қаза тапты (155 адам қаза тапты, 650 адам жараланды, 80 адам тұтқынға алынды). Уилкокс бригадасы 200, Лэнг 400-ге жуық адам жоғалтты. Осылайша, шабуыл кезінде жалпы шығын 6555 болды, оның ішінде кем дегенде 1123 Конфедерация жауынгерлері майданда қаза тапты, 4019 жарақат алды, ал жарақаттанғандардың көпшілігі тұтқынға алынды. Конфедерацияның тұтқынға алынған адам санын олардың есептерінен бағалау қиын; Одақтың есептері 3750 адам тұтқынға алынғанын көрсетті. Сонымен қатар, шабуылда командирлер арасында да көп шығын болды. Тримбл мен Петигрю күннің ең үлкен құрбандары болды; Тримбл аяғын жоғалтты, ал Петигрю қолына кішігірім жарақат алды (Вирджинияға кері қайтқан кездегі шайқаста ішке түскен оқтан қайтыс болды). Пикеттің дивизиясында 40 майдандық офицердің 26-сы (майорлар, подполковниктер және полковниктер) қаза тапты - он екі адам қаза тапты немесе өлімге жарақат алды, тоғыз адам жараланды, төрт адам жараланды және тұтқынға алынды, ал біреуі тұтқынға алынды. Бригаданың барлық командирлері қаза тапты: Кемпер ауыр жарақат алды, Одақ сарбаздары оны тұтқынға алды, құтқарып алды, содан кейін Вирджинияға кері қайтқан кезде қайтадан тұтқынға алынды; Гарнетт пен Армистед қаза тапты. Гарнеттің аяғы бұрын жарақаттанған еді және ол шабуыл кезінде атына мініп жүрді, тіпті атына мінгендіктен жаудың отына түсіп қалуы мүмкін екенін білгенімен, бұл өлімге әкелетінін білдірді. Армистед бригадасын семсерінің ұшында қалпағымен басқарып, Одақ сызықтары арқылы ең алыс қадам жасады. Ол конфедерацияның биік су белгісі деп аталатын "The Angle" маңында құлап, өлімге ұшырады және екі күннен кейін Одақ ауруханасында қайтыс болды. Бір қызығы, Армистедті өлтіріп жарақаттаған Одақ әскерлері оның ескі досы Уинфилд Скотт Хэнкоктің қол астында болды, ол да шайқаста ауыр жарақат алды. Өлім алдындағы тілегін орындап, Лонгстрит Армистедтің Киелі кітабы мен басқа да жеке заттарын Хэнкоктің әйелі Альмираға тапсырды. Пикеттің дивизиясындағы 15 полк командирінің 11-і Вирджиния әскери институтынан шыққан және барлығы құрбан болды - 6 адам қаза тапты, 5 адам жараланды. Стюарт ат әскерінің жаяу әскердің шабуылға тікелей қолдау көрсетуі сәтсіз болды. Оны бригаданың қолбасшылығындағы Одақ ат әскері қарсы алып, тоқтатты. Генерал Дэвид Макмертри Грегг шығысқа қарай 5 шақырым жерде, Шығыс кавалерия алаңында. Әскерлер Семинари Ридж бойында Конфедерация саптарына кері қайтып келе жатқанда, Ли Одақтың қарсы шабуыл жасауынан қорқып, өзінің орталығын жинауға тырысты, қайтып келген сарбаздарға және Уилкоксқа сәтсіздік "барлығы менің кінәм" деп айтты. Пикетт күні бойы көңілсіз болды және Лидің шабуылға бұйрық бергенін ешқашан кешірмеді. Ли Пикеттке қорғаныс үшін дивизиясын жинап алуды айтқанында, Пикетт "генерал, менің дивизиям жоқ" деп жауап берді. Одақтың қарсы шабуылдары ешқашан болмады; Потомак армиясы үш күннің соңында Солтүстік Вирджиния армиясы сияқты шаршап, зақымдалды. Мид алаңды ұстап қалуға риза болды. 4 шілдеде әскерлер бейресми түрде бітімге келіп, қаза тапқандар мен жараланғандарды жинады. Осы арада генерал-майор Улисс Грант Миссисипи өзенінің бойындағы Виксбург гарнизонының берілуін қабылдады, бұл Конфедерацияны екіге бөліп жіберді. Одақтың осы екі жеңісі Америка Азамат соғысының бұрылыс нүктесі болып саналады. Тарих Лидің Геттисбергтегі ниеті туралы шындықты ешқашан білмеуі мүмкін. Ол ешқашан естеліктерін жариялаған емес, ал шайқастан кейінгі іс-әрекет туралы есебі бекер болды. Жоғарғы команданың көпшілігі зардап шекті және есептер жазған жоқ. Пикеттің есебі соншалықты қатал болғандықтан, Ли оны жоюды бұйырды, ал оның көшірмесі табылмады. Бірнеше жылдан кейін Геттисбургтегі шабуылдың неге сәтсіз аяқталғаны туралы сұраққа Пикет: "Мен әрқашан янкилердің бұл іске қатысы бар деп ойлайтынмын" деп жауап берген. Вирджиния газеттері Пикеттің Вирджиния дивизиясын айыптау кезінде ең көп жетістікке жеткен деп мақтады, ал газеттер Пикеттің салыстырмалы табысын айыптау кезінде басқа штаттардың әскерлерінің іс-қимылын сынау үшін пайдаланды. Осы жариялылық Пикеттің шабуылы деп аталуына елеулі фактор болды. Пикеттің әскери мансабы шабуылдан кейін ешқашан бұрынғысы болған жоқ және ол оның атына осы сәтсіз шабуылдың таңылғанына наразы болды. Әсіресе Солтүстік Каролиналықтар бұл сипаттамаларға қарсы шығып, Брокенброудың вирджиниялықтарының шабуылдағы нашар өнімділігін сәтсіздіктің басты себебі деп көрсетеді. Кейбір тарихшылар Пикеттің шайқастағы рөлінің басымдығына күмәндандырды. В. Р. Бонд 1888 жылы: "Соңғы соғыстағы ешбір әскерлер осылай аз шайқаста осыншалықты үлкен беделге ие болған емес" деп жазды. Шайқастан кейін Пикеттің шабуыл кезіндегі жеке орны туралы қосымша дау пайда болды. Пикеттің 15 офицерінің және барлық үш бригадалық генералының құрбан болғаны, ал Пикеттің өзі зардапсыз қалуы көптеген адамдарды оның шайқасқа қаншалықты жақын болғанына және, демек, оның жеке батырлығына күмәндандырды. 1993 жылғы "Геттисберг" фильмінде ол Кодори фермасынан Эммитсбург жолында атына мініп отырып бақылап тұрғаны бейнеленген, бірақ оны растайтын тарихи дәлелдер жоқ. Азамат соғысында дивизия және жоғары деңгейдегі командирлер "артынан басқаруы" қалыпты жағдай еді, ал бригада және кіші офицерлер алдыңнан басқаруы күтілді, және бұл жиі бұзылса да, Пикеттің өз күштерін арттан үйлестіргеніне артықша себеп болмады.
Бүгінгі майдан
Пикет шабуыл жасаған жер Геттисбург майданының ең жақсы сақталған бөліктерінің бірі болып табылады. Геттисбург Ұлттық әскери паркіне жыл сайын миллионға жуық адам келіп-кетсе де, Пикет дивизиясының қадамдарымен жүрген адамдар өте сирек. Ұлттық парк қызметі Батыс Конфедерация даңғылындағы (Семинария қырқасы) Вирджиния монументінен шығысқа қарай, Еммиттсбург жолына, ағаштардың шоғырына қарай созылатын қоршаудың бойымен таза, қырқылған жолды ұстап тұрады. Алайда, Пикет дивизиясы сол жерден, Спанглер шаруашылығынан оңтүстікке қарай бастап, жолды кесіп өткеннен кейін солтүстікке бұрылған. Шындығында, Парк қызметі жолы Лонгстриттің шабуылының екі басты бағытының арасында орналасқан – Тримбл дивизиясы қазіргі жолдан солтүстікке жылжыса, Пикет дивизиясы одан оңтүстікке қарай жылжыды. Француз суретшісі Пол Филиппотоның «Геттисбург шайқасы» деп аталатын циклорама картинасы Пикет шабуылын Кладбище қырқасындағы Одақ әскерлерінің қорғаушыларының көзқарасынан бейнелейді. 1883 жылы аяқталып, алғаш рет көрсетілген бұл картина, АҚШ-та сақталған соңғы циклорамалардың бірі. Ол қайта жаңартылып, 2008 жылдың қыркүйегінде Ұлттық парк қызметінің жаңа келушілер орталығына көшірілді.