Кіріспе

Үнді философы (1918–2007)

Упалури Гопала Кришнамурти (9 шілде 1918 – 22 наурыз 2007) – рухани бостандық күйіне күдік келтірген философ және шешен. Жастық шағында діни жолмен жүріп, кейіннен одан бас тартып, У.Г. 49 жасқа келгенде өзі «апат» деп атаған, қатты биологиялық өзгеріске ұшырағанын айтты. Ол бұл «табиғи күйге» оралудың сирек, себепсіз, биологиялық оқиға екенін және оның діни контексті жоқ екенін баса көрсетті. Сондықтан ол адамдарды «табиғи күйге» ұмтынуды рухани мақсат ретінде қарастырмауға шақырды. Ол ойлаудың негізін жоққа шығарып, барлық ойлау және білім жүйелерін бекерге шығарды. Сондықтан ол өзінің тұжырымдамалары тәжірибелік екенін, болжамды емес екенін түсіндірді – «Оларға түсінуге ештеңе жоқ екенін айтыңыз». Ол замандасы Джидду Кришнамуртимен туыс емес еді, бірақ Теософиялық қоғаммен байланыста болғандықтан екеуі бірнеше рет кездесті. У.Г. кейде оны «[өз] ұстазы» деп атады, бірақ соңында аталған ілімдерді де, кез келген рухани контексте нәрсені үйретуге болатын деген ойды да қабылдамады.

Ерте өмір

У. Г. 1918 жылдың 9 шілдесінде Үндістанның Андхра-Прадеш штатындағы Мачилипатнама қаласында дүниеге келді және жақын орналасқан Гудивада қаласында өсті. Оның анасы ол дүниеге келгеннен кейін жеті күн өткен соң қайтыс болды, оны анасының әкесі, бай брахман заңгер тәрбиеледі, ол сонымен қатар Теософиялық қоғамның мүшесі болған. У. Г. өзінің жасөспірім кезінде Теософиялық қоғамға қосылды және Теософиялық қоғаммен байланысын әкесінен "мұра еткенін" айтады. Оңтүстік Үндістан актрисалары Гаутами мен Сумья Боллапрагада оның жақын туыстары. Өмірінің осы кезеңінде У. Г. түрлі аскетизмдер жасап, мокша немесе құтылу іздеген. Осы мақсатта 14-тен 21 жасқа дейін ол мокшаның мүмкін еместігін анықтауға ниеттеніп, түрлі рухани жаттығулар жасады. Сол күйде жеткен адамдар екі жүзді бола алмайтынын дәлелдеуді де қалаған. Осы мақсатта ол осындай "жетілудің" бейнесін көрсететін адамды іздеді. Ол жеті жазды Гималайда Свами Шиванандамен бірге өткізіп, йога оқыды және медитациямен шұғылданды. 20 жасында У. Г. Мадрас университетіне қабылданып, психология, философия, мистика және ғылымдарды оқыды. Ол өзінің маңызды деп санайтын сұрақтарға Батыстың жауаптары Шығыстан нашар емес деген оймен магистрлік бағдарламадан бас тартты.

Іздеу

1939 жылы 21 жасында У.Г. белгілі рухани ұстаз Рамана Махаршимен кездесті. У.Г. Раманадан: "Мокша деп аталатын осы нәрсені маған бере аласыз ба?" деп сұрағанын айтады. Рамана Махарши: "Мен бере аламын, бірақ сіз ала аласыз ба?" деп жауап берді. Бұл жауап У.Г.-ның "рухани жол" және оны ұстанатындар туралы түсінігін мүлдем өзгертті. Кейін У.Г. Махаршидің "мәңкілікке дейін" деп қабылдаған жауабы оны "қайта жолға салды" дейді. 1941 жылы Теософиялық қоғамның К. В. Лидбитер кітапханасында жұмыс істей бастады. Көп ұзамай ол қоғамның атынан халықаралық лекцияларды оқып, Норвегия, Бельгия, Германия және АҚШ-қа сапарлады. Үндістанға оралған соң, ол 1943 жылы 25 жасында Кусума Кумари есімді брахман әйелге үйленді. 1947 жылдан 1953 жылға дейін У.Г. Үндістанның Мадрас қаласында Джидду Кришнамуртидің сөздерін үнемі тыңдап, 1953 жылы онымен тікелей диалогқа түсті. У.Г. екеуінің біршама уақыт бойы күнделікті сөйлесіп жүргенін, бірақ оның пікірінше, бұл оның сұрақтарына қанағаттанарлық жауаптар бермегенін айтты. Ақырында олардың кездесулері тоқтады. Ол соңғы талқылаудың бір бөлігін сипаттады: "Содан кейін, аяғына қарай мен: "Енді, сіз маған тастап жатқан абстракциялардың артында бірдеңе бар ма?" деп талап еттім. Сол кісі: "Сен мұны өзің біле алмайсың" деді. Аяқталды – бұл біздің қарым-қатынасымыздың соңы болды, көресіз – "Егер мен оны білуге жол таба алмасам, сіз оны жеткізуге жол таба алмайсыз. Біз не істеп жатырмыз? Мен жеті жылды текке өткіздім. Қоштасайық, енді көргім келмейді". Содан кейін мен шығып кеттім." :1

Лондон кезеңі

Ол отбасысынан бөлініп, Лондонға көшіп кетті. Бір күні Гайд-паркте отырғанда, ол полиция қызметкерімен бетпе-бет келді, ол оны парктен кетпесе қамап тастады деп қорқытты. Соңғы бес пенсі қалған күйі ол Лондонның Рамакришна миссиясына барып, ондағы Свами оған түнеуге қонақ үйге ақша берді. Келесі күні У.Г. Рамакришна миссиясында үш ай бойы жұмыс істеді. Миссияны тастап кетпес бұрын ол Свамиджиге хат қалдырып, өзінің жаңа адамға айналғанын айтты. Бірақ У.Г. оның көмегін қаламады. Жидду оны Лондонға барып, өзі беріп жатқан бірнеше дәріске қатысуға көндірді, У.Г. қатысты, бірақ оны тыңдаудан көңілі тоймады.

Апаттан кейінгі жағдай

Оның айтуынша, өмірін апатқа дейінгі және апаттан кейінгі кезеңдерге бөлуге болады. Апаттан кейінгі өмірін сипаттап, ол "табиғи күйде" деп атаған тұрақты жағдайда екенін мәлімдеді: спонтанды, таза физикалық, сезімдік қалыптасу, ойдың тоқтауымен (бірақ жоқтығымен емес) сипатталатын жағдай. У.Г. сондай-ақ, "табиғи күйде" табылғаннан кейін барлық жинаған білімі мен естеліктерін жоғалтқанын, және бәрін жаңадан үйренуге тура келгенін айтты, "тақта тазаланғандай". Апаттан кейін У.Г. әлемнің көптеген елдеріне сапар шекті, ресми пікірсайыстардан бас тартты, бірақ оны іздеп келгендермен және қонақтармен еркін сөйлесті. 1972 жылы Үндістанда ол апаттан кейінгі жалғыз ресми лекциясын оқыды. Осы уақытқа дейін үнсіз отырған Нагарадж: "У.Г., сіз қандай ойды жеткізуге тырысып жатырсыз?" деді. У.Г. былай деп жауап берді: "Бұл сізге байланысты, маған емес. Сіз мұны түсінбейтін секілдісіз. Мені өзімді білдіруге болатын жалғыз құрал – сіз". Оның дәстүрден тыйылатын, хабарсыз философиясы және оның ұсынылуының келісімсіз, тікелей стилі белгілі бір деңгейде танымалдық пен қарама-қайшы пікірлерді тудырды. Кейбіреулер оны ағарған деп есептесе, ал басқалары оны шарлатан деп санады. У.Г. туралы кітаптар мен мақалалар, оның жаңадан жарияланған философиясы жарық көрген сайын, пікірлердің ызылдауы күшейді. Оның көптеген топтық талқылаулары мен сұхбаттары кітаптарда жарияланды немесе әртүрлі веб-сайттарда сөзсіз келтірілді. Онлайн режимінде де түрлі аудио және бейне материалдар қолжетімді.

Денсаулық

У.Г. өзінің ерекше денсаулығы мен тамақтану әдеттерімен танымал болды. Саяхаттарында өте шағын чемоданда "көшпелі асханасын" алып жүріп, көп мөлшерде тұз бен қаймақ тұтынатын және "ешбір тағамды дайындау бірнеше минуттан аспауы керек" дейтін. 1949 жылдан кейін У.Г. ешқашан дәрігерге көрінбеді және дәрі-дәрмек қабылдамады, себебі организмнің өзін-өзі емдейтініне сенген. Қартайған шағында сыртқы келбетіне жиі мақтау айтылғанда, У.Г. "Бұл себебі мен пайдалы тағамдар жемеймін, дәрумендер қабылдамаймын және жаттығу жасамаймын!" деп жауап беретін. Махештің "У.Г. Кришнамурти, өмірбаяны" атты кітабында У.Г. Махеш және қасындағылардың қысқа серуенге шыққаннан кейін жалғыз дүниеден өткені айтылады, бұл У.Г.-ға бейбіт түрде қайтыс болуға мүмкіндік беру мақсатында жасалған еді. 2007 жылдың ақпан айында ол "Менің өлім әні" атты соңғы сөзін диктанттады. У.Г. өлімінен кейін ешқандай рәсімдер мен жобалау рәсімдерін өткізбеуді өтінді, сондай-ақ денесін қалай күйдіру керектігі туралы ешқандай нұсқау қалдырмады. Бхатт оның денесін келесі күні кремациялады. Өзінің философиясына ада болған У.Г. өлімінен кейін еске алынуын қаламады.

Философия

Менде ешқандай оқыту жоқ. Сақтауға ештеңе жоқ. Оқыту – өзгеріс жасауға қолданылатын нәрсені білдіреді. Кешіріңіз, мұнда оқыту жоқ, тек байланыссыз, шашыраңқы сөйлемдер ғана бар. Бұл жерде тек сіздің түсінігіңіз бар, басқа ештеңе жоқ. Осы себепті мен айтқан нәрсеге ешқандай авторлық құқық жоқ, бола да қоймайды. Менің ешқандай талабым жоқ. Сіздің тыңдау табиғатынан туындайтын себепті, мен әрқашан бірінші айтқанымды екіншісімен жоққа шығаруға мәжбүрмін. Содан кейін екіншісі үшіншісімен жоққа шығарылады, осылай кете береді. Менің мақсатым – қандай да бір ыңғайлы диалектикалық тезис емес, айтуға болатынның бәрін толығымен жоққа шығару. Ол «дүниелік сана» терминімен қатар «ой сферасын» (ой атмосферасын) да қолданды. Адамдар осы ой әлемінде немесе ой сферасында өмір сүреді, ал адам миы антенна сияқты жұмыс істейді, қажеттіліктеріне сәйкес ойларды іріктеп алады деді. У.Г. барлық адам тәжірибесін осы ойлау процесінің нәтижесі деп есептейді. Адамның өзіндік санасы немесе «Мен» – ойлауды үнемі пайдалану арқылы өзін-өзі жалғастыру қажеттілігінен туындайды. Адам – тек естелік. Айналаңыздағы нәрселерді сізге берілген білімнің көмегімен түсінесіз. Сізге суретшінің заманауи өнерін түсіндіруі қажет болуы мүмкін, бірақ гүлді түсіну үшін ешкімнің көмегі қажет емес. Егер сіз энергияңызды қиял жемісінен туған мақсаттарға жұмсамасаңыз, кез келген нәрсені жеңе аласыз, кез келген нәрсені істей аласыз. Мен рационализмге қарсы емеспін, тек одан тыспын. Менің сөзім мен ісімде рационалды мән табуыңыз мүмкін, бірақ ол менің емес, сіздің ісіңіз.

Танымал мәдениет

The Raging Sage веб-комиксінде U.G. шабыттанған, саждаға ұқсас кейіпкер бар. Top of the Lake сериалындағы GJ кейіпкері U.G. кейіпімен жасалған.