Пегги Уитсон: Американдық астронавт және биохимия ғалымы
Peggy Whitson
Пэгги Уитсон – америкалық астронавт, биохимия ғылымының зерттеушісі. 665 күн космоста болған, әйелдер арасында рекордсмен! NASA-дағы жолы, ISS миссиялары туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ғарышкер және биохимия зерттеушісі (1960 жылы туған)
American astronaut and biochemistry researcher (born 1960)
Пегги Анет Уитсон (1960 жылдың 9 ақпанында туған) – американдық биохимия зерттеушісі және Axiom Space компаниясында жұмыс істейтін ғарышкер. Ол 2018 жылы NASA-дан бас астронавт қызметін атқарғаннан кейін зейнеткерлікке шықты. Барлық миссияларының қорытындысы бойынша Уитсон ғарышта барлығы 665 күн өткізді, бұл кез келген американдық немесе әйелден көп. Оның алғашқы ғарыш миссиясы 2002 жылы болды: Халықаралық ғарыш станциясында (ХҒС) экспедиция 5 экипажының мүшесі ретінде ұзақ мерзімге болды. Екінші миссиясында, 2007-2008 жылдардағы 16-шы экспедицияда, ол ХҒС-ке басшылық еткен алғашқы әйел болды. 2009 жылы ол NASA-ның бас астронавты, NASA астронавттар корпусындағы ең жоғары лауазымға тағайындалған алғашқы әйел атанды. 2017 жылы Уитсон Халықаралық ғарыш станциясына екі рет басшылық еткен алғашқы әйел болды. Оның 289 күндік ұшуы Кристина Кохтың 328 күндік ұшуына дейін әйелдер арасындағы ең ұзақ ғарыш сапары болды. Уитсон ең үлкен жастағы ғарыштан тыс жұмыс жасаған әйел және әйелдер арасында ең көп ғарыштан тыс жұмыс жасаған рекордты иеленеді. Уитсонның жиынтық ғарыштан тыс жұмыс жасаған уақыты 60 сағат 21 минутты құрайды, бұл оны жалпы ғарыштан тыс жұмыс жасаған уақыты бойынша бесінші орынға қояды. 57 жасында NASA-ның соңғы рейсінде ол сол кезде ғарышқа ұшқан ең үлкен жастағы әйел болды – бұл рекорд 2021 жылы Уолли Фанкпен бұзылды. Ол әлі де Жерді айналып ұшқан ең үлкен жастағы әйел, ол 2023 жылы 63 жасында бұл көрсеткішті жаңартты. 2018 жылдың 15 маусымында Уитсон NASA-дан зейнеткерлікке шықты. Кейіннен ол Axiom Space компаниясының консультанты болды.
Peggy Annette Whitson (born February 9, 1960) is an American biochemistry researcher, and astronaut working for Axiom Space. She retired from NASA in 2018, after serving as Chief Astronaut Over all her missions, Whitson has a total of 665 days in space, more than any other American or woman. Her first NASA space mission was in 2002: an extended stay aboard the International Space Station (ISS) as a crew member of Expedition 5. On her second mission, Expedition 16 in 2007 2008, she became the first woman to command the ISS. In 2009, she became the first woman to serve as NASA's Chief Astronaut, the most senior position in the NASA Astronaut Corps. In 2017, Whitson became the first woman to command the International Space Station twice. Her 289 day flight was the longest single space flight by a woman until Christina Koch's 328 day flight. Whitson holds the records for the oldest woman spacewalker and the most spacewalks by a woman. Whitson's cumulative EVA time is 60 hours, 21 minutes, which places her in fifth place for total EVA time. At age 57 on her final NASA flight, she was the oldest woman ever in space at that time a record broken in 2021 by Wally Funk. She is still the oldest woman to orbit the Earth, a record she broke in 2023, at 63. On June 15, 2018, Whitson retired from NASA. She later became a consultant for Axiom Space
Ерте өмірі және өмірбаяны
Уитсон Айова штатының Биконсфилд қаласынан тыс жердегі фермада әпкесі Кэти, ағалары Брайан мен Хью және ата-анасы Кит пен Бетпен бірге өсті. Оның ата-анасы фермерлер болған. 1969 жылы бала кезінде теледидардан Айға алғашқы қондырылуын көргеннен кейін астронавт болуды шешті. Уитсон 1978 жылы Маунт Айр орта мектебін бітіріп, 1981 жылы Айова Веслиан колледжінен биология және химия ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды. Одан кейін ол 1986 жылы Кэтлин Мэтьюс жетекшілігімен Райс университетінен биохимиядан докторлық дәрежесін алды, содан кейін 1986 жылдың қазанына дейін Райс университетінде Роберт А. Уэлч постдокторанты ретінде жұмысын жалғастырды. Ол Кларенс Ф. Самсқа үйленген. 2003 жылдың қарашасынан 2005 жылдың наурызына дейін ол Астронавт кеңсесінің бас орынбасары болып қызмет етті. 2005 жылдың наурызынан қарашасына дейін ол Астронавт кеңсесінің станциялық операциялар бөлімінің бастығы болып қызмет етті.
Whitson grew up on a farm outside the town of Beaconsfield, Iowa, with her sister, Kathy, her brothers, Brian and Hugh, and her parents, Keith and Beth. Her parents were farmers. She decided to become an astronaut after she watched the first Moon landing on television as a child in 1969. Whitson graduated from Mount Ayr Community High School in 1978 and received a Bachelor of Science degree in biology and chemistry from Iowa Wesleyan College in 1981. She then went on to earn her doctorate degree in biochemistry from Rice University in 1986 under the direction of Kathleen Matthews, then continued at Rice as a Robert A Welch Post doctoral Fellow until October 1986. She is married to Clarence F. Sams. From November 2003 to March 2005, she served as deputy chief of the Astronaut Office. From March 2005 to November 2005, she served as chief of the Station Operations Branch, Astronaut Office.
Астронавт кеңсесінің бастығы
2009 жылдың қазан айында Уитсон Стивен В. Линдсейдің орнына НАСА-ның Астронавттар кеңсесінің басшысы болып тағайындалды. Уитсон – бас астронавт қызметін атқарған алғашқы әйел және ұшқыш емес адам болды. Ол 2012 жылдың шілдесінде қайтадан белсенді ұшу құрамына кірген кезде, оның орнына Роберт Бенкен келді. Уитсон Халықаралық ғарыш станциясының командирі ретінде екі рет қызмет еткен.
Whitson was appointed NASA Chief of the Astronaut Office in October 2009, replacing Steven W. Lindsey. Whitson was the first female, and first non pilot to serve as Chief Astronaut. She resigned when she went back on active flight status in July 2012, replaced by Robert Behnken. Whitson has also served twice as the commander of the International Space Station.
Аксиомалық кеңістікпен байланысты
Ол Axiom Space компаниясының адамды ғарышқа ұшу директоры. 2021 жылдың қаңтар айында ол Axiom Mission 1 миссиясының екінші командирі ретінде тағайындалды, бұл оның кейінірек Axiom Space миссиясына ұшу мүмкіндігін тудырады.
She is the Director of Human Space Flight for Axiom Space. In January 2021 it was announced that she is back up commander of Axiom Mission 1, raising the possibility that she could fly a later Axiom Space mission.
"Аксиом-2" миссиясының командирі
2021 жылдың мамыр айында Уитсон екінші «Аксиом» миссиясының командирі ретінде тағайындалды. Ол «Аксиом-3» миссиясының резервтік командирі қызметін қайтадан атқаруға дайын болды.
In May 2021, Whitson was confirmed as commander of the second Axiom mission Axiom Mission 2. She was again back up commander of Axiom Mission 3.
Axiom 4 миссиясының командирі
2024 жылдың сәуірінде Уитсон төртінші «Аксиом Миссиясы 4» командирі ретінде тағайындалды.
In April 2024, Whitson was confirmed as commander of the fourth Axiom mission Axiom Mission 4.
5-ші экспедиция
Экспедиция 5 экипажы 2002 жылдың 5 маусымында STS-111 кемесімен ұшып, 2002 жылдың 7 маусымында Халықаралық ғарыш станциясына қонды. Ғарыш станциясындағы алты айлық мінезінде Уитсон жылжымалы базалық жүйені, S1 фермалық сегментін және P1 фермалық сегментін ғарыш станциясының қашықтан басқарылатын манипулятор жүйесін қолдана отырып орнатты; Звезда сервистік модуліне микрометеориттен қорғау экранын орнату үшін орыс Орлан ғарыш костюмімен 4 сағат 25 минуттық ғарышқа шығуды жүзеге асырды; сондай-ақ микрогравитация ғылымдары қолғап жәшігін – жабдықтар классындағы жүк тірегін іске қосып, сынақтан өткізді. Уитсон ғарышта болған кезінде NASA-ның алғашқы ғылыми өкілі болып тағайындалды және адам өмірі ғылымдары мен микрогравитация ғылымдары, сондай-ақ коммерциялық жүктер саласында 21 зерттеу жүргізді. Экспедиция 5 экипажы 2002 жылдың 7 желтоқсанында STS-113 кемесімен Жерге қайтты. Өзінің алғашқы ғарыш сапарында Уитсон 184 күн, 22 сағат және 14 минут ғарышта болды.
The Expedition 5 crew launched on June 5, 2002, aboard STS 111 and docked with the International Space Station on June 7, 2002. During her six month stay aboard the Space Station, Whitson installed the Mobile Base System, the S1 truss segment, and the P1 truss segment using the space station remote manipulator system; performed a 4 hour and 25 minute spacewalk in a Russian Orlan space suit to install micrometeoroid shielding on the Zvezda Service Module; and activated and checked out the Microgravity Sciences Glovebox, a facility class payload rack. Whitson was named the first NASA science officer during her stay, and she conducted 21 investigations in human life sciences and microgravity sciences, as well as commercial payloads. The Expedition 5 crew returned to Earth aboard STS 113 on December 7, 2002. Completing her first flight, Whitson logged 184 days, 22 hours and 14 minutes in space.
16-шы экспедиция
Екінші миссиясы – «Экспедиция-16» 2007 жылғы 10 қазанда «Союз ТМА-11» кемесімен ұшырылды. «Экспедиция-16» экипажының мүшесі Юрий Маленченко және ғарышқа ұшуға қатысушы И Со Ёнмен бірге ол 2008 жылғы 19 сәуірде «Союз ТМА-11» кемесімен Жерге оралды. Қайта кіру кезінде «Союз» қозғалтқыш модулінің толық бөлінбеуі және одан кейінгі «баллистикалық қайта кіру» болды, нәтижесінде экипаж Жер бетіндегі гравитация күшінен сегіз есе артық күшке ұшырады. Ол осы миссияда 191 күн, 19 сағат және 8 минут ғарышта болды. 2007 жылғы 18 желтоқсанда «Экспедиция-16» төртінші ғарыш серуені барысында S4 оң жақ «Solar Alpha Rotary Joint» (SARJ) тексеру үшін Миссия бақылау орталығындағы жердегі команда Уитсонға НАСА тарихындағы ең көп EVA уақытын жинаған әйел астронавт екенін, сондай-ақ бесінші EVA-сымен ең көп EVA жасаған астронавт екенін хабарлады. Ғарышқа шыққаннан кейін 3 сағат 37 минут өткен соң Уитсон НАСА астронавты Сунита Уильямсты 29 сағат 18 минутпен басып өтті. Уитсонның бесінші EVA-сы аяқталғанда, ХҒС құрастыру және техникалық қызмет көрсетуге арналған 100-ші серуен болды. Оның жиынтық EVA уақыты 32 сағат 36 минутқа жетті, бұл оны жалпы EVA уақыты бойынша 20-шы орынға қойды. 2016 жылғы 17 қарашада Қазақстандағы Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылған «Экспедиция-50/51» барысында ол «Экспедиция-51» командирі болды. «Экспедиция-50/51» ұшырылысымен бірге 56 жастағы Уитсон ғарышқа ұшқан ең үлкен жастағы әйел астронавт атанды. 2017 жылғы сәуір айының басында оның миссиясы Халықаралық ғарыш станциясында тағы 3 айға ұзартылды. 3 қыркүйекте ол бұрын бос болған орынға «Союз» капсуласында НАСА-ның Джек Фишерімен және «Роскосмос» өкілі Федор Юрчихинмен бірге Жерге оралды. 2017 жылғы қаңтарда Уитсон жетінші EVA-сын «Экспедиция-50» командирі Шейн Кимброумен бірге орындады. Олар ЭВА кезінде үш жаңа адаптерлік пластинаны орнатып, электрлік қосылыстарды жалғады, соның арқасында ХҒС батареяларын ауыстыруға дайындық жасалды. ЭВА 6 сағат 32 минутқа созылды. Уитсон қазіргі таңда ең үлкен жастағы әйел ғарышкер рекордын ұстап тұр және Сунита Уильямспен бірге әйелдер арасындағы ғарыш серуендерінің саны бойынша (жеті) рекордты бөліседі. Осының нәтижесінде ол АҚШ Президенті Дональд Трамптан, Президенттің қызы Иванкадан және тағы бір ғарышкер Кэтлин Рубинстен Овалдық кеңселерден тікелей телефон қоңырауын алды. Сол күні берген сұхбатында ол: «Мұндай рекордты жасау үлкен мәртебе, бірақ мен үшін НАСА-дағы барлық адамды ұсыну да мәртебелі» деді. 2017 жылғы 12 мамырда Уитсон Джек Фишермен бірге тоғызыншы карьералық EVA-сын орындады. Ұзаққа соққан кешігулерден кейін, олар оң жақтағы «ExPRESS Logistics Carrier» (ELC) деп аталатын авиациялық қорапты ауыстырды. Бұл 4 сағат 13 минутқа созылды және ХҒС-те жасалған 200-ші EVA болды. 2017 жылғы 23 мамырда Уитсон Фишермен бірге өзінің мансабындағы онінші EVA-сын орындады. Олар 2017 жылғы 20 мамырда істен шыққан резервтік мультиплекстік демультиплекстік (MDM) блогын ауыстырды. Бұл 2 сағат 46 минутқа созылды, нәтижесінде Уитсонның жиынтық EVA уақыты 60 сағаттан асып, оны EVA уақыты бойынша үшінші орынға қойды. 2017 жылғы 1 маусымда Уитсон Халықаралық ғарыш станциясының командалығын Федор Юрчихинге тапсырды, ол «Экспедиция-52» командирі болып тағайындалды. Юрчихин, Уитсон және Джек Фишер 2017 жылғы қыркүйек айында «Союз МС-04» кемесімен Жерге оралды. Уитсон 2017 жылғы 3 қыркүйекте Жерге оралды, оның мансабындағы ғарышта өткізген жалпы уақыты 665 күнге жетті. Бұл көрсеткіш әлемдегі кез келген әйелден және кез келген американдықтан көп. «Экспедиция-50/51/52» кезіндегі ғарыштағы уақыты 289 күн, 5 сағат және 1 минутты құрады. 2020 жылғы маусымда Уитсон ABC телеарнасының «Ақиқатты айту» бағдарламасына (екі жалғанмен бірге) қонақ шақырды, онда Пэтти Лабелл оны ғарыштағы рекордтық уақытты білдіретін астронавт ретінде дұрыс таңдады.
Her second mission, Expedition 16, launched October 10, 2007, on Soyuz TMA 11. Along with her Expedition 16 crew member Yuri Malenchenko and spaceflight participant Yi So yeon, she returned to Earth in Soyuz TMA 11 on April 19, 2008. The re entry was remarkable for the failure of the Soyuz propulsion module to separate properly, and the subsequent "ballistic reentry" which subjected the crew to forces about eight times that of Earth surface gravity. She spent 191 days, 19 hrs and 8 mins in space on this mission. On December 18, 2007, during the fourth spacewalk of Expedition 16 to inspect the S4 starboard Solar Alpha Rotary Joint (SARJ), the ground team in Mission Control informed Whitson that she had become the female astronaut with the most cumulative EVA time in NASA history, as well as the most EVAs, with her fifth EVA. Three hours and 37 minutes into the spacewalk, Whitson surpassed NASA astronaut Sunita Williams with a total time at that point of 29 hours and 18 minutes. At the completion of Whitson's fifth EVA, the 100th in support of ISS assembly and maintenance, Whitson's cumulative EVA time became 32 hours, and 36 minutes, which placed her in 20th place for total EVA time. on Expedition 50/51, which was launched on November 17, 2016, from the Baikonur cosmodrome in Kazakhstan. She became the commander of Expedition 51. With the launch of Expedition 50/51 with her on it, Whitson, at age 56, became the oldest woman to fly into space. In early April 2017, her mission was extended by an additional 3 months at the International Space Station. On September 3, she returned in a previously vacant seat on the Soyuz capsule accompanied by NASA's Jack Fischer and Fyodor Yurchikhin of Roscosmos. In January 2017, Whitson performed her seventh EVA. along with Expedition 50 commander Shane Kimbrough. During the EVA, they installed three new adapter plates and hooked up electrical connectors preparing the way to replace the ISS batteries. The EVA lasted 6 hours and 32 minutes. Whitson now holds the record for the oldest female spacewalker, and is now tied with the record for total spacewalks by a woman (seven), along with Sunita Williams. As a result, she received a televised phone call from the Oval Office from US President Donald Trump, the President's daughter Ivanka, and fellow astronaut Kathleen Rubins. When interviewed on that day she declared 'It is actually a huge honor to break a record like this, but it is an honor for me back to be representing all the folks at NASA'. On May 12, 2017, Whitson performed her ninth career EVA with Jack Fischer. After a short delay due to leaking equipment, they replaced an avionics box on the starboard truss called an ExPRESS Logistics Carrier (ELC), a storage platform. The duration was 4 hours and 13 minutes, and it was the 200th EVA to be performed on the ISS. On May 23, 2017, Whitson performed her tenth career EVA with Fischer. They replaced a backup multiplexer demultiplexer (MDM) unit that had failed on May 20, 2017. The duration was 2 hours and 46 minutes, making Whitson's cumulative EVA time more than 60 hours, placing her third on the list for most EVA time. On June 1, 2017, Whitson passed over the command of the International Space Station to Fyodor Yurchikhin, who was named commander of Expedition 52 until he, Whitson and Jack Fischer returned to Earth aboard Soyuz MS 04 in September 2017. Whitson returned to Earth on September 3, 2017, after she accrued a total of 665 days in space over the course of her career. This total was more time in space than any other woman worldwide and any other American. The duration of her stay in space during expeditions 50/51/52 was 289 days, 5 hours and 1 minute. In June 2020, Whitson was a guest (along with two imposters) on an ABC TV To Tell the Truth episode in which Patti LaBelle correctly selected her as the record holding time in space astronaut.
2-аксиома
Axiom 2 2023 жылғы 21 мамырда Кеннеди ғарыш орталығының 39А ұшыру кешенінен Falcon 9 Block 5 зымыранымен ұшырылды. Бұл миссия Crew Dragon Freedom үшін екінші ұшу болды және бір күннен кейін Халықаралық ғарыш станциясына жалғасты. Миссия барысында экипаж ғылыми зерттеулермен қатар, микрогравитацияның дің жасушаларына және басқа да биологиялық эксперименттерге тигізетін әсерін зерттеу сияқты қоғамдық жұмыстарды жүргізді. Халықаралық ғарыш станциясына сегіз күн жалғасқаннан кейін Axiom 2 ажыратылып, он екі сағаттан соң Жерге қайтып келді. Freedom Флорида штатының Панама-Сити қаласының жағалауындағы Мексика шығанағына сәтті қонды. Оны SpaceX компаниясының Megan кемесі құтқарып алды.
Axiom 2 lifted off on 21 May 2023 from Launch Complex 39A at Kennedy Space Center, onboard a Falcon 9 Block 5 rocket. The mission, which was the second flight of Crew Dragon Freedom, docked with the International Space Station a day later. During the mission, the crew performed public outreach activities along with scientific research, including studies into the effects of microgravity on stem cells and other biological experiments. After eight days docked to the ISS, Axiom 2 undocked and returned to Earth twelve hours later. Freedom splashed down successfully in the Gulf of Mexico off the coast of Panama City, Florida. It was recovered by SpaceX's recovery ship Megan.
4-аксиома
2024 жылдың сәуірінде ол Аксиом 4 миссиясының командирі ретінде бекітілді, бұл миссияда төрт астронавттан тұратын экипажпен ХҒС-қа 16 күндік сапар жоспарлануда, ең ертесі 2024 жылдың қазан айында.
In April 2024 she is confirmed as the commander of Axiom 4, a 16 day mission to the ISS with a crew of four astronaut foreseen for October 2024 at the earliest.