Кіріспе

Канадалық ғарышкер (1945 жылы туған)

Роберта Линн Бондар (/'bɒn/dər/; 4 желтоқсан 1945 жылы туған) – канадалық ғарышкер, невролог және кеңесші. Ол Канаданың тұңғыш әйел ғарышкері және ғарышқа ұшқан алғашқы невролог. НАСА-мен бірлесіп жұмыс істеген халықаралық ғарыш медицинасы зерттеу тобына он жылдан астам жетекшілік еткеннен кейін, Бондар бизнес, ғылыми және медициналық салаларда кеңесші және лектор болып жұмыс істеді. Роберта Бондар көптеген наградаларға ие, оның ішінде Канада орденінің және Онтарио орденінің серігі, НАСА ғарыш ұшу медалі, 28 құрметті ғылыми дәреже, Канада медициналық даңқы залына, Халықаралық әйелдер форумының даңқы залына ену және Канаданың Даңқ аллеясындағы жұлдыз.

Ерте өмір және білім

Бондар 1945 жылдың 4 желтоқсанында Сауль-Сте. Мари, Онтарио қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Сауль-Сте. Мари қалалық коммуналдық қызметтер комиссиясында жұмыс істеген, украин тегінен, ал анасы – педагог, ағылшын тегінен. Бондардың ғылымға деген құштарлығы бала кезінен бастау алды. Әкесі жертөледе зертхана салып берді, онда ол жиі тәжірибелер жасап отырды. Бондар әйел екенін ескере отырып, өзінің қабілетін көрсетуге бекінгендіктен, жан-жақты білім алды.

Мансап

1983 жылы таңдалған Канадалық астронавттар корпусының алғашқы алты мүшесінің бірі ретінде Бондар 1984 жылы астронавттарға дайындықтан өтуді бастады, ал 1992 жылы ол бірінші Халықаралық Микрогравитациялық Зертхана Миссиясы (IML 1) үшін Пайдалы жүк маманы ретінде тағайындалды. Бондар 1992 жылғы 22-30 қаңтар аралығында НАСА-ның ғарыш кемесі Discovery-де STS-42 миссиясы барысында ұшты, онда Spacelab ішінде 40-тан астам тәжірибе жүргізді. Оның төмен гравитациялық жағдайдың адам ағзасына тигізетін әсерін зерттеу жұмыстары NASA-ға ғарышкерлерді ғарыш станциясында ұзақ мерзімге қалуға дайындауға көмектесті. Бондардың ғарышқа қатысты зерттеулері Паркинсон ауруымен қатар басқа да неврологиялық әсерлерге байланысты мүмкіндіктерді қарастырды. Бондар табиғат көріністеріне баса назар аудара отырып, фотосуретке деген қызығушылығын жалғастырды; ол Санта-Барбара қаласындағы Брукс Фотосурет институтында Кәсіби Табиғат Фотосуреті мамандығы бойынша үздік студент атанды. Ол Жердің суреттерін көрсететін төрт фотосурет альбомының авторы. Осы жарияланған кітаптардың ішінде "Арман ландшафты", "Шығармашылық көзқарас: Канаданың ұлттық парктерін ашу", "Жердің шөлейтті шеті" және "Жерге тиісу" кітаптары бар. Бондар сонымен қатар сертификатталған парашютист, су астында жүзуші және жеке ұшқыш болды. 2009 жылы Бондар Роберта Бондар қорын коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы ретінде тіркеді. Қор қоршаған ортаға қатысты хабардарлықты арттыруға бағытталған.

Құрметтер, марапаттар және марапаттар

Бондар Канаданың көптеген ұйымдары мен университеттерінен бірнеше құрметті наградалар мен сыйлықтар алды. Олардың ішінде 1985 жылғы Ваниер сыйлығы және 1985 жылғы Ф. У. (Кейси) Болдуин сыйлығы бар. Бондар Канаданың Даңқ аллеясында жұлдызға ие болған алғашқы ғарышкер атанды. Ол 2011 жылдың 1 қазанында Торонтодағы Элгин театрында салтанатты түрде ашылды. Роберта Бондар паркі мен шатырлы павильон Бондардың туған қаласы Саульт-Сте. Мариде алғашқы әйел ғарышкердің құрметіне салынды. Бондардың есімімен аталған бірнеше мемлекеттік мектептер де бар. 2017 жылы Корольдік Канада монета тақырыбы "Ғарыштан Канадаға қараған көрініс" деген 25 жылдық мерекелік, шектеулі сандағы 25 долларлық монета шығарды. Бұл құрметтің ашылуы 2016 жылдың 1 қарашасында Саульт-Сте. Мари қаласындағы Саульт колледжінде өтті. 2018 жылы Тебача және Вуд Буффало астрономиялық қоғамы өз обсерваториясын Доктор Роберта Бондар Солтүстік обсерваториясы деп қайта атады.