Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коста-Рикалық американдық ғарышкер және кәсіпкер (1950 жылы туған)
Costa Rican American astronaut and entrepreneur (born 1950)
Франклин Рамон Чанг Диас (5 сәуір 1950 жылы Сан-Хосе, Коста-Рикада туған) – коста-рикалық инженер-механик, физик және бұрынғы NASA ғарышкері. Ол Ad Astra Rocket Company компаниясының жалғыз негізін қалаушысы және бас директоры, сондай-ақ Cummins директорлар кеңесінің мүшесі. 1977 жылы АҚШ азаматы болған. Ол жеті ғарыш миссиясына қатысқан, 2021 жылға дейін ғарышқа ең көп ұшқан адамдардың рекордын бөліседі (бұл рекордты екі ай бұрын Джерри Л. Росс орнатқан). Ол үшінші латын америкалық, бірақ NASA ғарышкерлері қатарына алынған және ғарышқа ұшқан алғашқы латын америкалық иммигрант. Чанг Диас NASA ғарышкерлерінің даңқ залының мүшесі.
Franklin Ramón Chang Díaz (born April 5, 1950, San José, Costa Rica) is a Costa Rican mechanical engineer, physicist and former NASA astronaut. He is the sole founder and CEO of Ad Astra Rocket Company as well as a member of Cummins' board of directors. He became an American citizen in 1977. He is a veteran of seven Space Shuttle missions, tying the record, as of 2021 for the most spaceflights (a record set two months earlier by Jerry L. Ross). He was the third Latin American, but the first Latin American immigrant NASA Astronaut selected to go into space. Chang Díaz is a member of the NASA Astronaut Hall of Fame.
Отбасы және білім
Франклин Рамон Чанг Диас 1950 жылғы 5 сәуірде Коста-Риканың Сан-Хосе қаласында, Рамон Анхель Чанг Моралес пен Мария Еугения Диаз отбасында дүниеге келген. Оның әкесі – мұнайшы, ал әкесі Боксерлер көтерілісі кезінде Қытайдан қашып кеткен. Ол алты баланың бірі, кіші әпкесі Соня Роза (1952 жылғы желтоқсанда туған) және анасы, ағалары мен апалары әлі де Коста-Рикада тұрады. 1984 жылғы 17 желтоқсанда АҚШ-та Пегги Маргарита Донкастер (Александрия, Луизиана) докторымен үйленді, олардың екі қызы бар, екеуі де Техас штатының Хьюстон қаласында дүниеге келген. 1967 жылғы қарашада Сан-Хоседегі Colegio de La Salle мектебін "А" бағасымен бітірді, содан кейін 1969 жылы Коннектикуттағы Хартфорд мемлекеттік орта мектебінде орта білімін аяқтау үшін АҚШ-қа көшіп барды. Кейін ол Массачусетс технология институтына (МИТ) оқуға түсіп, 1977 жылы қолданбалы плазма физикасы бойынша докторлық дәрежесін алды. Зымыран икемді жұмыс режимімен өте жоғары шығыс жылдамдықтарына қол жеткізе алады, ал жеткілікті қуатты электрмен қамтамасыз ету арқылы теориялық тұрғыдан алғанда, 39 күнде экипажмен Марсқа зымыран жеткізуге мүмкіндік береді. Чанг Диас сонымен қатар қоршаған ортаны қорғау және климаттың өзгеруі туралы хабардарлықты арттыру саласында белсенді, әсіресе "Одиссея 2050" фильміндегі рөлімен жастарды экологиялық мәселелерге ынталандыруға шақырады. Сонымен қатар, Чанг Диас Райс университетінде физика және астрономия кафедрасының адъюнкт-профессоры. Ол 2009 жылғы 8 желтоқсанынан бері "Камминс" компаниясының директорлар кеңесінде қызмет етеді. Ол сондай-ақ 2022 жылы Массачусетс штатының губернаторы сайлауына Демократиялық партиядан кандидат болған Соня Чанг Диаздың әкесі.
Franklin Ramón Chang Díaz was born in San José, Costa Rica on April 5, 1950, to Ramón Ángel Chang Morales, an oil worker whose own father fled China during the Boxer Rebellion, and María Eugenia Díaz. One of six children, he has a younger sister, Sonia Rosa (born December 1952) and his mother, brothers and sisters still reside in Costa Rica. He married in the United States, on December 17, 1984, Dr. Peggy Marguerite Doncaster (née Stafford, of Alexandria, Louisiana), with whom he has two daughters, both born in Houston, Texas. He graduated from Colegio de La Salle in San Jose with an "A" in November 1967, then moved to the United States to finish his high school education at Hartford Public High School in Connecticut, in 1969. He then attended the Massachusetts Institute of Technology (MIT), where he earned a Ph. D. degree in applied plasma physics in 1977. With a flexible mode of operation, the rocket can achieve very high exhaust speeds, and with a sufficiently powerful electrical supply even has the theoretical capability to take a crewed rocket to Mars in 39 days. Chang Díaz also is active in environmental protection and raising awareness about climate change, notably in his role in Odyssey 2050 The Movie in which he encourages young people to get motivated about environmental issues. In addition, Chang Díaz is an adjunct professor in physics and astronomy at Rice University. He has been on the board of directors of Cummins since December 8, 2009. He is also the father of Democratic candidate for the 2022 Massachusetts gubernatorial election Sonia Chang Díaz.
Марапаттар мен құрметтер
1986 жылы Франклин Чанг Диас "Еркіндік медалімен" марапатталған он екі адамның бірі болды. 2012 жылғы 5 мамырда Кеннеди ғарыш орталығының келушілер кешенінде өткен салтанатты шарада ол NASA ғарышкерлерінің Даңқ залына енгізілді. Сонымен қатар, оның мансабы мен ғылыми жетістіктері үшін Коста-Рикада бірнеше рет марапатталды және ұлттық заң шығарушы орган оны "Құрметті азамат" деп жариялады. 2014 жылы Чанг Диас "The Explorers Club" клубының "Базз Олдриннің төртжылдық ғарыш сыйлығын" алды. Бала кезіндегі өрнегі санайтын Базз Олдрин бұл сыйлықты табыс етті.
In 1986, Franklin Chang Díaz was one of twelve recipients of the Medal of Liberty. He was inducted into the NASA Astronaut Hall of Fame on May 5, 2012 in a ceremony that took place in the Kennedy Space Center Visitor Complex. Also, due to his career and scientific success, he has been decorated multiple times in Costa Rica and named Honor Citizen by the national legislature. In 2014, Chang Díaz was awarded the "Buzz Aldrin Quadrennial Space Award" by The Explorers Club. Buzz Aldrin, whom Chang Díaz called a childhood hero, presented the award.