Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай генерал-майыры және тайконавт (1965 жылы туған) әйелдер баскетболшысы
Chinese major general and taikonaut (born 1965)
the women's basketball player
Ян Ливэй (; 21 маусым 1965 жылы туған) – Қытай генерал-майыры, бұрынғы әскери ұшқыш және Халықтық азаттық армиясының бұрынғы тайконавты. 2003 жылдың қазан айында Ян Қытай ғарыш бағдарламасымен ғарышқа жіберілген алғашқы адам болды. Бұл "Шэньчжоу-5" миссиясы Қытайды адамды тәуелсіз түрде ғарышқа жіберген үшінші ел етіп белгіледі. Қазіргі уақытта ол Қытайдың адамды ғарышқа ұшыру жобасының бас дизайнерінің орынбасары.
Yang Liwei (; born 21 June 1965) is a Chinese major general, former military pilot, and former taikonaut of the People's Liberation Army. In October 2003, Yang became the first person sent into space by the Chinese space program. This mission, Shenzhou 5, made China the third country to independently send humans into space. He is currently a vice chief designer of China Manned Space Engineering.
Ерте өмір және білім
Ян Ливэй Хулудао қаласының Ляонин провинциясындағы Суйчжун ауданында дүниеге келген. Оның анасы мұғалім, әкесі мемлекеттік ауыл шаруашылығы кәсіпорнының бухгалтері болған. Ян Ливэй Чжан Юмейге үйленді, олардың бір ұлы бар. Чжан Юмей Қытай Халық Азаттық Армиясының құрамында болды және Қытай ғарыш бағдарламасында оқытушы болып жұмыс істеді. 1983 жылы Халық Азаттық Армиясына (ХАА) қабылданып, Әуе күштерінің екінші ұшу академиясына түсіп, 1987 жылы бакалавр дәрежесін алды. 1996 жылы ғарышкерлерді іріктеуге қатысты. PLAAF-та ол ғарышқа дейін 1350 сағатқа жуық ұшқыш ретінде ұшқан.
Yang Liwei was born in Suizhong County, Huludao, Liaoning. His mother was a teacher and his father was an accountant at a state agricultural firm. Yang Liwei married Zhang Yumei with whom they had a son together. Zhang Yumei was a part of the People's Liberation Army and was a teacher in China's Space Program. In 1983, he enlisted for the People's Liberation Army (PLA) and was admitted to the Air Force Second Flight Academy , graduating in 1987 with a bachelor's degree. He participated in the screening process for astronauts in 1996. In the PLAAF, he logged 1,350 hours of flight time as a fighter pilot before he went to space training.
Ғарышқа ұшу мансабы
Янг 1998 жылы тайконавт ретінде таңдалды және содан бері ғарышқа ұшуға дайындалып келді. Бұрынғы әскери авиациялық бөлімнің ұшқышы, ҚХА-ның Әскери-әуе күштерінде ол миссия кезінде подполковник шеніне ие болды. "Youth Daily" басылымының хабарлауынша, Янгқа хабарламай, ол ғарышқа ұшудан бұрын бұл шешім қабылданған. Янг сапары барысында өзінің жағдайы туралы үнемі хабарлап отырды; "Мен жақсымын" деген әртүрлі сөздерді айтты, соңғысы ғарыш капсуласы қайтадан жерге кіргеннен кейін естілді. "Шэньчжоу-5" Жерді сегізінші рет айналып келе жатқанда ол әйелімен сөйлесіп, оған: "Мен өте жақсымын, уайымдамаңыз" деді. Янг қонғаннан кейін 15 минуттан соң капсуладан шықты, және премьер-министр Вэнь Цзябао оны құттықтады. Янг Ливэй – Қытайдың ғарышқа ұшқан тұңғыш азаматы болғанымен, ол ғарышқа ұшқан тұңғыш қытай тегіндес адам емес. Шанхайда туған Тейлор Ванг 1985 жылы STS 51 B ғарыш миссиясына қатысты. Алайда, Ван 1975 жылы АҚШ азаматы болған. Андерс 1968 жылы "Аполлон-8" ай орбиталық миссиясына қатысты. Сапар оның 21 сағаттық миссиясынан қалған азық-түлік, ғарыш костюмі және қайта кіру капсуласының көрмесімен бірге өтті. 5 қарашада ол Макаоға сапарлады. Гонконгтың Қытай университеті Янгқа құрметті доктор ғылымын берді.
Yang was selected as a taikonaut candidate in 1998 and has trained for space flight since then. A former fighter pilot in the Aviation Military Unit of the PLA, he held the rank of Lieutenant Colonel at the time of his mission. According to the Youth Daily, the decision had been made in advance of his spaceflight without Yang being made aware of it. Yang punctuated his journey with regular updates on his condition; variations of "I feel good", the last coming as the capsule floated to the ground after re entry. He spoke to his wife as the Shenzhou 5 started its eighth orbit around the Earth, assuring her from space: "I feel very good, don't worry". Yang left the capsule about 15 minutes after landing, and was congratulated by Premier Wen Jiabao. Although the first Chinese citizen in space, Yang Liwei is not the first person of Chinese origin in space. Shanghai born Taylor Wang flew on Space Shuttle mission STS 51 B in 1985. Wang, however, had become a United States citizen in 1975. Anders would be a part of the Apollo 8 lunar orbital mission in 1968. The visit coincided with an exhibition that featured his reentry capsule, spacesuit and leftover food from his 21 hour mission. On 5 November he travelled to Macau. The Chinese University of Hong Kong has given Yang an honorary doctorate.
Шэньчжоу 5 -тен кейін
Кеңес Одағының ұлттық ғарыш қаһарманы Юрий Гагаринге жасалғандай, оны болашақ ғарышқа ұшу миссияларына жібермеу туралы ресми шешім қабылданды. 2008 жылдың 22 шілдесінде генерал-майор шеніне көтерілді. "Шэньчжоу-5" ғарыш кемесінің сәтті ұшуынан кейін Янға Қытайдың адамды ғарышқа ұшу жобасының ғарышкерлер тобы жүйесінің бас қолбасшысының орынбасары лауазымы берілді. 2007 жылдың қазан айында өткен Қытай Коммунистік партиясының 17-ші съезінде Ян партияның Орталық комитетінің балама мүшесі болды. 2017 жылдың қазан айында Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымы (ЮНЕСКО) Янға ғарыш ғылымдары саласындағы ЮНЕСКО медалін табыс етті. Ян Ливэй – Қытайдың адамды ғарышқа ұшу инженерлік кеңсесінің директоры.
In a move similar to that taken by the Soviet Union with national space flight hero Yuri Gagarin, an official decision to no longer assign him to future spaceflight missions was made. Yang was promoted to Major General on 22 July 2008. After the successful space flight of Shenzhou 5, Yang was given the position of vice commander in chief of the astronauts system of China's crewed spaceflight project. Yang became an alternate member of the Central Committee of the Chinese Communist Party at the 17th Party Congress in October 2007. The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization awarded the UNESCO Medal on Space Science to Yang in October 2017. Yang Liwei is the director of the China Manned Space Engineering Office.