Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1980–1984 жылдарғы Либерияның әскери үкіметі
1980–1984 military government of Liberia
Халықтың құтқару кеңесі (PRC) – 1980 жылдардың басында Либерияны басқарған үкіметтік орган. PRC-нің 17 негізгі мүшесі болды, кейіннен саны 28-ге дейін артты. PRC бастапқыда Доу үкіметінде атқарушы және заң шығару органы ретінде жұмыс істеді. Үкіметінің тарихының көп бөлігінде америкалық либериялықтар басымдық құрды, олар АҚШ-тан босатылған құлдар мен олардың ұрпақтары еді, алғаш рет 1822 жылы Америка отарлау қоғамы құрған колонияға Либерияға келді. 1971 жылы ұзақ жылдар бойы қызмет еткен президент Уильям Табман қайтыс болғаннан кейін Уильям Толберт кіші президент болды. 1979 жылы күріш бағасының 50%-ға өсуі салдарынан азаматтық наразылықтар күшейіп, ондаған либериялықтар қаза тапты. Дамудың жалпы деңгейінің төмендігі мен экономиканың тұрақсыздығы да осы алапатты наразылықтарға себеп болды, нәтижесінде 1980 жылы Либерияда төңкеріс болды, ол PRC құрылуына әкелді. Құрылғаннан кейін көп ұзамай PRC Толберт әкімшілігінің 100-ден астам бұрынғы шенеунігін қамауға алуға рұқсат берді. 1981 жылдың ортасында PRC жаңа конституция жазу, жаңа әзірленген конституцияны қайта қарау және демократиялық сайлау өткізу үшін Ұлттық конституциялық комиссияны (ҰКК), Конституциялық кеңес беру жиналысын (ККК) және Арнайы сайлау комиссиясын (АШК) құрды. Осы жаңа комиссиялардың үш мүшесі Толберт әкімшілігінің бұрынғы шенеуніктері болды, бұл кеңес ішіндегі қайшылықтарды тоқтатуға көмектесті.
The People's Redemption Council (PRC) was a governmental body that ruled Liberia during the early 1980s. The PRC had 17 founding members and was later expanded to 28. The PRC initially functioned as the executive and legislative body in Doe's government. For a long portion of its history, its government was dominated by Americo Liberians, a group of freed slaves and their descendants from the United States that first arrived in Liberia in 1822 in a colony founded by the American Colonization Society. After the death of the long serving president, William Tubman, in 1971, William Tolbert, Jr., became president. In 1979, civil discord rose to an all time high due to a 50% increase in rice prices that resulted in the deaths of dozens of Liberians. In addition to an overall lack of development and a stagnant economy, this unrest precipitated the 1980 Liberian coup d'état that would lead to the creation of the PRC. Shortly after its formation, the PRC authorized the arrest of over 100 former government officials from the Tolbert administration. In mid 1981, the PRC created the National Constitutional Commission (NCC), the Constitutional Advisory Assembly (CAA), and Special Elections Commission (SEC) to, respectively, write a new constitution, revise the newly drafted constitution, and run democratic elections. Three of these new members were former officials from the Tolbert administration. which effectively ended the intra council conflict.
Халықаралық жауап
Төңкерістен кейін АҚШ, Африкалық Біртұтас Ұйым және Батыс Африка экономикалық қауымдастығы Доуды және Халық Республикасын (ХР) сынады. Бұған қоса, Халықаралық валюта қоры мен Әлемдік банк ХР тұсында Либерияға ұсынылатын несиелердің талаптарын шектеді.
After the coup, the United States, the Organisation of African Unity, and the West African Economic Community criticized Doe and the PRC. Additionally, the International Monetary Fund and the World Bank restricted loan terms offered to Liberia under the PRC.
Құрамы
ҚХР құрылған кезде 17 сарбаздан тұратын. Алайда, биліктің осы бекітілуіне қарамастан, Доу тез арада атқарушы және заң шығару билігін шоғырландырып, ҚХР-ды өз құзыреті бар орган емес, іс жүзінде министрлер кабинетіне айналдырды. Жаңа конституцияның 97-бабы, кейбірлер "өткінші қағидалар" деп атаған, ҚХР-дың атқарган әрбір әрекеті "ешқандай сот ісінде сұрақталмайды" деп белгіледі және 1980 жылғы төңкеріс, бұрынғы конституцияның тоқтатылуы, ҚХР-дың құрылуы мен қызметі, сондай-ақ ҚХР-дың қабылдаған барлық заңдық шешімдері мен жазаларына қатысты кез келген істі қараудан соттар мен трибуналдарды тыйымсады. Либерияда отаршылдар мен жергілікті халық арасындағы этникалық шиеленіс 1800 жылдардың басында америкалық либериялықтардың келуінен бастап кең таралды. Доудың крахн халқына көрсеткен жақсылығы либериялық этникалық топтар арасындағы шекаралар мен мәртебелік айырмашылықтарды күшейтіп, шиеленісті арттырды. Бұл айырмашылықтар кейде гио және мано халықтарымен қарым-қатынастың шиеленісуіне әкелді. Доу мен ҚХР билігі кезінде Либериядағы өмір нашар тамақтану, ішуге жарамды судың жетіспеуі, жұмыссыздық және зорлық-зомбылық қылмыстарының өсуімен сипатталды. Саяси жағдайда саяси тұтқындаулар көп болды және саяси пікірлер басып тасталды.
At its inception, the PRC consisted of 17 soldiers. However, despite this consolidation of authority, Doe quickly consolidated executive and legislative power, effectively making the PRC a de facto cabinet rather than a body with powers of its own. Under the new constitution, Article 97, referred to by some as "transitional provisions", provided no action taken by the PRC "shall be questioned in any proceedings whatsoever" and prevented any court or tribunal from hearing any case pertaining to the 1980 coup, the suspension of the prior constitution, the establishment and actions of the PRC, or any legal decisions made or penalties imposed by the PRC. Colonist native ethnic tension in Liberia had been prevalent since the arrival of the Americo Liberians in the early 1800s. Doe's favoritism towards the Krahn people increased tensions by encouraging boundaries and status differences among native Liberian ethnic groups. These differences led to sometimes violent relationships with the Gio and Mano peoples. Under Doe and the PRC, poor nutrition, lack of access to drinking water, unemployment, and rising violent crime rates characterized life in Liberia. In the political sphere, political imprisonment was high and political discourse was suppressed.