Кіріспе

Глазго қаласындағы мұражай, Шотландия. Лондондағы мұражай.

Хантериан – Глазго университетіне қарасты және осы университетпен басқарылатын Глазго, Шотландияда орналасқан мұражай кешені. Бұл Шотландиядағы ең көне мұражай. Оған Хантериан мұражайы, Хантериан сурет галереясы, Маккинтош үйі, Зоология мұражайы және Анатомия мұражайы кіреді, олардың барлығы Глазгоның батыс жағындағы университет кампусының әртүрлі ғимараттарында орналасқан.

Тарих

1783 жылы Глазго университетінде білім алған шотландтық анатомист және дәрігер Уильям Хантер Лондонда қайтыс болды. Оның өсиеті бойынша, оның мол және алуан түрлі жинақтары Глазго университетіне сыйлық ретінде берілуі тиіс болды. Хантер Уильям Калленге жазған хатында: «Оларды жақсылап және мұқият жинап, Глазгоға қауіпсіз жеткізіп, Глазго колледжінің директоры мен факультетіне тапсыруымды қалаймын. Мен оларды осы жинақтарды сақтап, олардың мұрагерлеріне мәңгілікке сеніп табыс етемін, олар оларды Университеттің студенттерінің білімін арттыруға ең пайдалы деп санарлықтай тәсілмен қолдана алады» деді. Хантердің өзінің зерттеулерінен туындаған медициналық жинақтарынан өзге, Хантер көптеген патшалық және аристократиялық демеушілердің көмегімен кең ауқымда жинақтар жасады. Ол және оның өкілдері Еуропаны монеталар, минералдар, картиналар мен гравюралар, этнографиялық материалдар, кітаптар мен қолжазбалар, сондай-ақ жәндіктер мен басқа да биологиялық үлгілерді іздестіріп шарлады. Хантердің көп түрлі мұрасы коллекцияның негізін құрайды, бірақ ол айтарлықтай өсті және қазірде Чарльз Ренни Маккинтош және Джеймс МакНилл Уистлер сияқты суретшілердің ең маңызды туындыларын, сондай-ақ керемет геологиялық, зоологиялық, анатомиялық, археологиялық, этнографиялық және ғылыми құралдар жинақтарын қамтиды. Мұражай алғаш рет 1807 жылы университеттің ескі кампусына іргелес, Хай-стриттен тысқары жағында арнайы салынған ғимаратта ашылды. Хантер оның құрылысы мен дизайны үшін архитектор Уильям Старк арқылы үш сенімді тұлғасы: оның жүрегі жақын туысы Мэтью Бейли, шотландтық заңгері Роберт Барклей Капелриг үйінен және Уильям Калленнің туысы Джон Миллар арқылы қаржыландыруды қамтамасыз етті. Университет қала орталығындағы тығыздық пен ластанудан қашу үшін батысқа, Гилморхиллдегі жаңа орнына көшкен кезде, мұражай да бірге көшті. 1870 жылы Хантер коллекциялары университеттің қазіргі орнына көшірілді және сэр Джордж Гилберт Скоттың неоготикалық ғимаратында залдарға орналастырылды. Бастапқыда, барлық коллекция бір жерде сақталып, сол кездегі мұражайларда кең таралған тығыз жағдайда көрсетілді, бірақ кейіннен маңызды бөлімдер университеттің басқа бөлімдеріне көшірілді. Зоологиялық коллекциялар қазір Грэм Керр ғимаратында, өнер коллекциялары Хантерлік өнер галереясында, ал Хантердің 1807 жылы Глазго университетінің кітапханасына түскен, 10 000-ға жуық басылған кітаптары мен 650 қолжазбадан тұратын кітапханасы орналасқан. Леди Шеп-ен-хордың табыты және мүмкін мумиясы 1820 жылы Джошуа Хейвудпен мұражайға сыйға тартылды. Университеттің кітапханашысы, профессор Локхарт Мьюрхед 1823 жылы Хантер мұражайының алғашқы сақтаушысы болды. Хантердің анатомиялық жинақтары Аллен Томсон ғимаратында, ал оның патологиялық дайындамалары Глазгодағы Корольдік ауруханасында сақталады.

Хантер мұражайы

Гилморхиллдегі Джордж Гилберт Скотт университетінің ғимараттарындағы кең залдарда орналасқан мұражайда Уильям Хантер мен оның жинақтарына, Римдік Шотландияға (әсіресе Антонин қабырғасына), геологияға, этнографияға, ежелгі Египетке, ғылыми құралдарға, монеталар мен медальдарға және тағы да көптеген экспонаттар бар. Мұражайда Джеймс Ливингстон Беггтың 1940 жылдары сыйға берген қазбалар жинағы сияқты көптеген сыйлық жинақтары сақталған. Мұражайда Лорд Келвинге тиесілі немесе 19 ғасырдың басқа құрал жасаушылары жасаған көптеген ғылыми құралдар бар. 2016 жылдың қыркүйегінде Глазго қалалық кеңесі, Глазго өмірі және Шотландия Ұлттық кітапханасымен серіктестіктің бірінші кезеңінде қайта жаңартылған Келвин залында музей мен көркемсурет галереясының толық спектрін қамтитын жаңа Хантер жинақтары мен зерттеу орталығы ашылды.

Зоология мұражайы

Зоология коллекцияларының көп бөлігі, Уильям Хантердің коллекциялары да оның ішінде, Грэм Керр ғимаратындағы жеке мұражайда көрсетілген. Бұл ғимаратта университеттың зоологиялық зерттеулері мен оқытуларының көп бөлігі орналасқан. Мұражай жалпы қоғамға ашық. Көмекейлер жинағы ерекше маңызды және кең көлемді, және 2010 жылдары олар туралы есімдері белгілі көрмелер өткізілді.

Хантерлік өнер галереясы

Галерея қазір Уильям Уитфилд жобалаған Гласгоу университетінің кітапхана кешенінің бір бөлігі болып табылатын, арнайы салынған заманауи ғимаратта орналасқан. Мұнда университеттің бай өнер жинағы қойылған, сондай-ақ сыртқы мүсін бақшасы да бар. Хантер галереясының алюминийден жасалған бас рельеф есіктерін мүсінші Эдуардо Паолоцци жобалаған. Галерея коллекциясына Джеймс МакНилл Уистлердің көптеген туындылары мен Чарльз Ренни Маккинтоштың акварельдерінің көп бөлігі кіреді. Хантер өнер галереясы 2012 жылдың қыркүйегінде жөндеуден кейін қайта ашылды, алғашқы көрмесі Рембрандтқа, «Рембрандт және құмарлық» тақырыбына арналды. Галерея үш ірі Маккинтош көрмесін өткізді: «Архитектура» (2014), «Саяхат эскиздері» (2015) және «Құрылмаған» (2018), сондай-ақ олардың Уистлер коллекциясына арналған екі көрме: «Акварельдер» (2013) және «Өнер және мұра» (2021).

Макинтош үйі

Маккинтош үйі – галерея-кітапхана кешенінің бір бөлігі болып табылатын заманауи бетон ғимарат. Ол бір кезде Хиллхед көшесі мен Саутпарк даңғылындағы екі қатарлы үйлердің бірінің орнында тұрған. Бұл үйлер 1960 жылдары университеттің Гилморхиллдің тұрғын аймағы арқылы кеңейтілуі үшін бұзылған. Жоғалған ғимараттардың бірі, 78 Southpark Avenue, 1906 және 1914 жылдар аралығында Глазго сәулетшісі Чарльз Ренни Маккинтош (дегенмен, Маккинтош өзі оны жобаламаған) және оның әйелі, суретші Маргарет Макдональд Маккинтоштің үйі болды. Университет үйдің пішінін (заманауи материалдарды пайдаланып) түпнұсқа орнынан шамамен 100 метр қашықтықта қайта салды. Орын ауысуына байланысты, бұрынғы кіреберіс қазір галереяның қасбетінде, Хиллхед көшесінен 6 метр биіктікте орналасқан. Маккинтош үйі түпнұсқа үйдің негізгі интерьерлерін (аспаздық бөлме, студиялық суретхана және жатын бөлмесі сияқты) қамтиды, бұл бөлмелердің орналасуы ескі үйдің орналасуын көбінесе қайталайды. Онда Маккинтоштардың үйінен мұқият жиналған интерьерлер, түпнұсқа жиһаз, жабдықтар мен әшекейлер бар. Көрме Чарльз Ренни Маккинтоштің бөлмені өнер туындысы ретінде қарастыру тұжырымын көрсетеді.

Басқа да музейлер

Уильям Хантердің інісі Джон, хирург, өзі де мұражай құрды; Лондондағы Англия Корольдік хирургтар колледжінің мұражайы, сондай-ақ Хантер мұражайы деп белгілі, оның жинағы негізінде салынған. Мұражайда мыңдаған анатомиялық үлгілер, оның ішінде Эвелин үстелдері және "ирландиялық алып" Чарльз Бёрннің қаңқасы, сондай-ақ көптеген хирургиялық құралдар қойылған. 2003 және 2004 жылдары мұражай күрделі қайта жаңартудан өтті, нәтижесінде болат пен шыныдан жасалған жаңа "кристалл" галереясы құрылды. Екі бауыр да туған қалалары Ист-Килбрайдтегі шағын Хантер үйі мұражайында құрметпен еске алынды, бірақ бюджеттік қиындықтарға байланысты ол кейін жабылды.